''Yedek'' Değil, ''Hamle'' Oyuncusu

Recep Cengiz- 10 eylül 2020 Kulüpler sezonu planlarken, geniş kadro oluşturmaları işin realitesidir. Sezon içinde maç sayısı, maçların zorluk derecesi, sakatlık veya ceza durumları düşünülerek geniş kadro oluşturulması bir gereksinimdir. 

 Antrenörlerin sahaya çıkarmak zorunda kaldığı kadro, oynanacak maçın koşullarının düşünülerek tercih haklarını kullanılmasıdır. Bu seçim de başlangıç kadrosunu, yani ilk onbiri belirlerler. Devamında, maçın olasılıklarını düşünerek alternatif oyuncular belirlenir, bunun dışında kalan oyuncular takımın geniş kadro oyuncuları olarak (o maç için) değerlendirilmez.

Günümüz futbolunun geldiği noktada sezon içerisinde bir takımın 50-55 civarı müsabaka oynadığı düşünüldüğünde, başarının yolu geniş kadroyu verimli kullanmaktan geçmektedir. Bu anlamda “yedek oyuncu” ifadesinin bu kavramı tam olarak karşıladığını söyleyemeyiz. Çünkü bu durumlarda sıkça duyduğumuz, ‘maça yedek oyuncularla çıktık’ söylemiyle maç önemsiz, oyuncular değersiz algısı yaratılmış olur.

Bu işleyişin sabit değil, değişken olmasına karşın (dünyada bütün kulüplerde yaşanan) oynamayan futbolcuların kırgınlık ve mutsuzlukları tartışma konusudur. Tartışma/çatışma konusu bir başka şey antrenörlerin oyuncu tercihleridir. Bu anlamda işin özü ‘kulübün doğru futbolcuyu, futbolcunun doğru takımı’ seçmesidir. Yani kulüp oynatabileceği, oyuncu oynayabileceği takımı tercih etmelidir.

Nasıl ki takımdaki her oyuncu takımda oynamak için mukavele imzalıyorsa, aynı antrenmanlara çıkıyorlarsa, aynı antrenörler tarafında çalıştırılıyorsa, aynı tesislerde kalıyorsa, aynı yerde kamp yapıyorlarsa, aralarında her türlü duygu paylaşımı oluyorsa… Bu her oyuncunun takımın önemli bir parçası olduğunu gösterir. Aksi durumda, takımda oynama olasılığı olmayan bir futbolcuyu kulüp neden transfer etsin?

Neden imkanlar sunsun?

Neden yatırım yapsın?

Olayı tersinden düşünürsek, oynamayacağını bilen oyuncu ‘neden’ antrenman yapsın, ‘nasıl’ motive olsun?

Hiçbir futbolcu yedekte tutulmak için transfer edilmez. Futbol takımları yedek parça dükkânı değil, hiçbir oyuncu bir diğerinin yedeği veya muadili değildir. Oynayan ve oynamayan futbolcular bir bütünün parçalarıdır. Birbirine bağlıdır. Dolayısıyla kullanılan dil yanlış yaratılan algı yanıltıcıdır.

Sözlük anlamı “gerektiğinde yararlanılmak, kullanılmak üzere ayrılmış olan, fazladan bulundurulan” yedek kelimesinin oynamayan futbolcular için kullanılması yanlıştır. Doğru cümle ‘yedek’ değil ‘hamle’ oyuncusu olmalıdır.

Hamle oyuncusu kimdir?

Oyuna girdiğinde arkadaşlarına destek vererek takımın zihinsel dayanıklılığını artıran, oyuna denge sağlayan, skoru korunması ve değişimine katkı sağlayan kişilerdir. Hamle oyuncuları; oyundan çıkan oyuncunun yedeği olduğu için değil, takımın ve sistemin bir parçası olduğu için bunları yapmaya çalışır. Dolayısıyla zaman zaman tanık olduğumuz çıkan oyuncunu kapris yapmamasının giren oyuncu için saygı sorunu yarattığını vurgulamak gerekiyor.

Bu anlamda dil ve algı bozukluklarının değiştirilmesi ve yeni anlam bozukluklarının giderilmesi gerekiyor. Bir futbolcuya oynamadığı halde ücretlerinin ödenmesi, kulübün imkanlarının sunulması, dışlanmaması, takımın bir parçası olarak kabul edildiğinin, kendisine saygı duyulduğunun göstergesidir. Bu bağlamda oyuncuların as veya yedek saptaması değil, bir maç için öncelik ve tercih hakkının kullanılması/kullanılmamasıdır.

Sonuç olarak, oynamayan futbolcular yapılan tanım, yakıştırma ve oluşturulan algının ‘küçümseyici’, ‘incitici’, ‘moral bozucu’ ve ‘zihinsel dayanıklılığı zayıflatıcı’ söylemlerden oluşmaması ve varlığının korunmasına dikkat edilmelidir.Salt oynayan futbolcular üzerine odaklanmak, oynamayan futbolcularda ayrımcılık, ilgisizlik ve kırılganlığa yol açar. Futbolcunun kariyer, kişilik ve sosyal ilişkilerini yıpratacak sözlemlerden kaçınılmasının sonraki maç performansı üzerinde etkileyicidir. Oynamayan futbolcunun kendisini önemli ve değerli hissetmesinin önkoşulunun, takımın önemli bir parçası olarak görülmesi olduğu unutulmamalıdır.

Bir takımda oyuna başlayan oyuncu değerli, bekleyen oyuncu önemlidir.