x
20 Temmuz 2017- İspanyol Futbol federasyonu başkanı Angel Maria Villar, polisin federasyona ilişkin yürüttüğü yolsuzluk soruşturması kapsamında tutuklandı. 3 Temmuz 2017- FIFA Konfederasyon Kupası'nı Şili'yi 1-0 yenen Almanya kazandı. 4 Haziran 2017- Juventus'u Gallerin başkenti Cardiff'te 4-1 yenen Real Madrid, 2016-17 sezonunun Şampiyonlar Ligi Kupasını kazandı. 1 Haziran 2017- Normal süresi 0-0 biten Ziraat Bankası Türkiye Kupası'nı penaltılarla rakibi Başakşehirspor'u 4-1 yenen Konyaspor kazandı.  29 Mayıs 2017- Beşiktaş Lig'in bitimine bir hafta kala Süper Lig'de 15.Şampiyonluğuna ulaştı. 23 Mayıs 2017- Futbolun kurumsal ve yönetsel gelişimine çok büyük emek veren, futbolekonomi'nin kurucularından Doç.Dr.Kutlu Merih'i kaybettik. Başımız sağ olsun.... 21 Mayıs 2017 -Eurolig Final Four final maçında Olympiakos'u 80-64 yenen Fenerbahçe Avrupa'nın en büyüğü oldu.  6 Nisan 2017- Türkiye Futbol Federasyonu 1. Başkanvekili Servet Yardımcı, 34 oyla UEFA yönetim kurulu üyesi seçildi. UEFA'nın 41. genel kurulunda alınan kararla Şenes Erzik'in UEFA'yı FIFA'da temsil etme görevi de sona erdi. 10 Şubat 2017- Galatasaray Başkanı Özbek, kulübün bankalara olan borcunun, Riva ve Florya projeleri sonrası kulüp kasasına giren son ödemelerle birlikte 750 milyon TL 'den  430 milyon TL civarına gerilediğini ifade etti.  15 Eylül 2015-  Real Madrid artık Dünyanın en değerli takımı değil. NFL ekiplerinden Dallas Cowboys 2.6 Milyar £ değeriyle ilk sırada. R.Madrid ise 2,1 Milyar £ ile en değerli ikinci kulübü oldu.
Buradasınız >> Ana Sayfa Haberler & Makaleler Yönetim KUtlu MERİH Futbolun Avrupalılaştırılma Süreci

Futbolun Avrupalılaştırılma Süreci

Giriş 

Futbolun Avrupalılaştırılması futbolun aktörleri ile AB yönetişim organları arasında daha önce söz konusu olmayan ilişkilerin oluşumu ile ilgili. Futbolun endüstrileşmesi ve ticarileşmesi bu süreci kontrol altında tutacak bir yasal çerçeve henüz oluşmadan gerçekleşiyor ve bu da AB gibi stratejik bir şekilde kontrol altında tutulması gereken federatif bir yapı için sorunlar oluşturuyor.

176_1

 

  

Gerçekte AB nin futbola ve spora ilgisi BOSMAN tartışmasının mahkemelere ve oradan Avrupa Adalet Divanı (ECJ) yansıması ile başladı. Böylece AB hukuku kendi ilgi alanına giren yeni bir sektör keşfetmiş oldu. Bundan sonra daha otonom davranmak isteyen bir G-14 gurubunun doğuşu ve bunların yasal mücadeleleri AB mekanizmalarını spor ve futbol ile daha yakından ilgilenmelerine neden oldu. Spor ve futbol AB ekonomisi içinde ciddi bir paya sahip olmuştu ve artık sadece geleneksel düzenleme organlarının kontrolünde yönetilmesi ciddi sorunlar doğurmaya başlamıştı. AB burada kendisine bir görev çıkardı ve spora ve futbola müdahale edebileceği yasal olanakları araştırmaya başladı. Burada bunun hikayesini inceleyeceğiz.

 

 KAYNAKLAR

FIFPRO

2007-07-12

FIFPro sees room for negotiation in European Commission’s White Paper

AVRUPA KOMİSYONU

2007-07-11

WHITE PAPER ON SPORT    (TÜRKÇE)

AVRUPA KOMİSYONU

2007-07-11

COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT ACTION PLAN "PIERRE DE COUBERTIN"

AVRUPA KOMİSYONU

2007-07-11

COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT THE EU AND SPORT: BACKGROUND AND CONTEXT

AVRUPA KOMİSYONU

2007-07-11

COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT IMPACT ASSESSMENT

AVRUPA KOMİSYONU

2007-07-11

COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT EXECUTIVE SUMMARY OF THE IMPACT ASSESSMENT

AVRUPA PARLAMENTOSU

2007-06-07

Draft Report on the future of professional football in Europe       (TÜRKÇE)

Gianni INFANTINO, Director Legal Affairs, UEFA

2006-10-02

Meca-Medina: a step backwards for the European Sports Model and the Specificity of Sport?

UEFA

2006-11-24

Preserving sport's specific nature

UEFA

2005-04-15

Vision Europe: The direction and development of European football over the next decade

Pablo Ibáñez COLOMO
(ESLJ)

2006-01

The Application of EC Treaty Rules to Sport: the Approach of the European Court of First Instance in the Meca Medina and Piau cases

Kutlu MERİH

2007-06-04

Futbolun Avrupalılaştırılması: AB Komisyonunun Futbolu Yeniden Yapılandırma Çalışmaları

Abdülkadir YÜCELMAN

2007-04-23

Futbol"un Siyaseti: FIFA"nın Ekümenlik Bildirisi

Kutlu MERİH

2007-02-03

FIFA EKUMENLİĞİ VE FUTBOLDA YOLSUZLUK

Kutlu MERİH

2005-08-15

Futbolun Avrupalılaştırılması: BOSMAN UYGULAMALARI

Kutlu MERİH

2005-07-19

FIFA: HAVELANGE Geleneği ve Küresel Futbol İmparatorluğu

Tuğrul AKŞAR

2005-04-04

UEFA KULÜP LİSANS SİSTEMİ (2004 UEFA KRİTERLERİ )

Kutlu MERİH

2005-03-18

FUTBOLUN KÜRESELLEŞMESİ

Tuğrul AKŞAR

2005-03-06

FUTBOLDA LİBERAL DEVRİM: BOSMAN KARARLARI

  


AB nin futbol ile ne ilgisi var? 

AB Futbol ile neden ilgilenir? Futbol dünyasındaki geleneksel anlayış, futbolun kendi kendini yönetmesinin uygun olduğudur. Esasında futbol dışardan müdahalelere karşı etkin bir savunma mekanizmasına sahip sektörlerden biridir. Buna göre futbolun AB nin düzenleyici mekanizmalarından olabildiğince uzak kalması onun doğası gereğidir. Ayrıca bu eğilim ülkelerdeki anti-ab hareketleri ile birleşince oldukça güç te kazanmaktadır.  Diğer taraftan yaşanan gelişmeler futbolun bağımsız karakterini sürdürmesini de oldukça güçleştirmektedir. Futbolun giderek endüstriyelleşmesi ve spordan daha ziyade bir işletme haline dönüşmesi sektörün bir de ticari bir perspektifle ele alınmasını gerektiriyor. Futbolun yapısındaki bu ticari ve sosyal olgular arasındaki gerilim kendi iç mekanizmaları ile aşılabilecek gibi görünmüyor.

 

AB nin futbola müdahalesi bir anlamda kendi varlığı ve gelişimi için de yaşamsal bir önem taşıyor. AB ile ilişkiler genelde bir çifte maske durumundadır. Bir yandan federatif bir toplumun bütünleşmesi için sivil topluma yönelik yöntemler geliştirilirken diğer taraftan güçlü küresel şirketlerin, karar verme mekanizmalarına destek olmasını sağlayacak kurumsal ilişkiler  düzenlenir. AB nin futbola da bu anlayışla yaklaşacağı açıktır.

 

Futbol bir yandan toplumlararası gerilimleri azaltacak ve karşılıklı tanımayı geliştirecek mekanizma olarak algılanırken diğer taraftan ekonomisinin düzenlenmesi gereken bir büyük sektör durumundadır. Burada tıpkı AB tarımını düzenleyen Ortaklaşa Tarım Politikaları (CAP) gibi bir futbol düzenleyici politikalara da ihtiyaç duyulacağı da açıktır. Futbol da tarım gibi bir yanda güçlü rekabetçi kuruluşlara diğer taraftan ancak dış destekle ayakta durabilecek marjinal kuruluşlara sahiptir. Futbol sektöründe gelirlerin yeniden dağılımı yaşamsal bir önem sahipken günümüz futbol yönetişiminde bu tür bir mekanizma görülmüyor. AB komisyonu İngiltere'de medya haklarının dağıtımı konusunda bir fırsat yakaladığı halde sonuç tekelci bir pozisyonun daha da güçlenmesi oldu. Tepe kulüpler güçlü bir yayıncının garanti gelir önerisine oldukça bağımlı bir mali durumda idiler. G-14 gurubu da tezlerini hem kamuoyunda hem de politikacılar nezdinde kabul ettirmekte pek başarılı olmadılar. Futboldaki polarizasyon ve marjinal kulüplerin sorunları bu tür bireyci ve gurupsal çözümlere olanak tanımıyordu. Avrupa çapındaki futbol sektörünün makro durumu, futbolun hala radikal bir politika destekle ayakta durabileceğini gösteriyordu.

 

Ayrıca futboldaki ticarileşme ve şirketleşme futbola daha önce görülmeyen bir mülkiyet yapısı da getiriyordu. Sermaye gurupları birden çok kulübün hisselerini alarak yönetimlerini kontrol edebiliyor veya doğrudan kulüplere sahip olabiliyorlardı. Bu da futboldaki  rekabet koşullarını olumsuz etkiliyordu. Diğer taraftan güçlü yayımcı kuruluşlar büyük ödemeler karşılığında ulusal ve uluslararası kupaların organizasyonunu da etkileyebiliyordu. Futbol artık sadece sportif kurallara göre göre yönetilebilecek bir sektör olmaktan oldukça uzak bir konuma gelmişti. gelişmelerin kontrolü oldukça ciddi bir müdahale gerektirdiği halde futbolun egemen kralları ile AB kontrol mekanizmaları arasında ciddi bir uyumsuzluk söz konusu idi.

 

AB perspektifinde bakıldığında, futbol çok milyar dolarlık (17 Milyar lig gelirleri. Son yayınlanan Beyaz Rapora göre spor 2004 yılında 407 milyar Euro ile AB de 3.7% GDP üretiyor, ve 15 milyon istihdam yaratıyor. ) bir ticari olay ve kartel ve tröstlerin oluşup hakim pozisyonlarını istismar etmesini engellemek için oluşturulan "rekabet kuralları" dışında düşünülemez. AP kayıtlarına göre AB ülkelerinin yıllık GDP lerinin %3-4 lük kısmı sportif aktivitelerden oluşuyor ve bu değer ortalama %4 hızı ile artıyor (AP:2006) Bazı ülkelerdeki rugby ve bisiklet gibi sporların popülerliği dışında sportif gelirin temel bileşenini ve ekonomik etkisini futbol oluşturuyor. Futbolun önemi kamu otoritelerinin stat yapımı ve subvansiyon şeklinde futbolu desteklemesini de sağlıyor faka t bu aynı zamanda sektöre bir tür kamusal alan özelliği de getiriyor. Buradan AB Komisyonu ekonomik aktivitelerin "Tek Pazar" kurallarına uygun olarak düzenlenmelerine ilişkin anlaşma  maddeleri gereği futbola müdahale için  bir motive sahip oluyor.

 

Bir yaklaşım modeli olarak şunlar önerilebilir:

  • Büyük ticaret cininin şişeden kaçmış olduğu açık. Buna göre büyük kulüplere diğer sektörlerde görülen büyük işletme uygulamaları çerçevesinde yaklaşılmalı
  • Futbol hukuku ile AB hukuku arasından bir koordinasyon ve uyuşum sağlanmalı
  • Ulusal spor otoriteleri, futbol yönetim organları ve AB organları arasında verimli bir koordinasyon sağlanmalı
  • FIFA ve UEFA temel değerlerinde vazgeçmeden değişen ortama uyum sağlayabilmeli
  • Ufak kulüplerin görüşlerinin ve beklentilerinin karşılanabileceği mekanizmalar oluşturulmalı
  • Her ülkedeki spor otoriteleri ve spor bakanları ülkeye özgü koşulları adapte edecek model ve uygulamaları araştırmalı ve bu araştırmaları desteklemeli


AB Komisyonu ve Yapılanmış Diyalog

Spor dünyası ve bunun Avrupa'daki organizasyonu çok farklı yapısal formlarda ortaya çıkar. Burada sporla ilgili çok sayıda ve farklı yapıda organın çeşitli düzeyde faaliyeti söz konusudur. Buna karşılık AB yönetişim sistemi genellikle organlar arasında harmonizasyon ve homojenlik gerektirir. Burada organların yasal kökenleri ve bağımsızlıkları, finansal ve yönetsel modelleri AB düzeyinde bir diyaloga katılabilmelerini genellikle engeller.  FIFA ve UEFA gibi üst düzey organlar bütün yapı için söz hakkına sahip olduklarını ileri sürseler de artık sporun ve futbolun endüstriyelleşmiş yapısı bu tür söz hakkı tekelini olanaksız hale getirir. Bunun yanında AB yönetişim organları da sporla ilgili konularla ilgilenmek için yeterli bir yasal altyapıyı oluşturamamış durumdadırlar. Ayrıca AB nin spor yönetişimi ulusal ve uluslararası örgütler düzeyinde örgütlenebilmiş değildir. Diğer taraftan Birlik yönetişim organları uluslararası antlaşmalar ile ters düşmeyecek ölçüde sporun ve yönetici organların bağımsızlığına saygılı olmak durumundadır.

 

Burada AB Komisyonu hem sporun güncelleşen sorunlarını çözebilmek hem de ilgili taraflar arasındaki diyalogu sağlayabilmek için bazı çalışmaları yürütmektedir. Anlaşmalara göre "ilgili taraflar" arasında yaygın bir danışma faaliyetinin yürütülmesi Komisyonun anlaşmalarla belirlenmiş görevleri arasındadır. Sporun sesinin AB politik platformlarında duyulabilmesi için   AB Komisyonu sporla ilgili taraflar arasında bir "yapısal diyalog" yöntemleri geliştirmektedir.

 

Geçmişte Komisyon ve spor hareketleri arasında farklı formda diyalog arayışları gerçekleştirildiği görülüyor. Bunların en önemli ve yaygın olanı Komisyon tafrından organizae edilen "Avrupa Spor Forumu" idi. Bu forum Avrupa'nın sporla ilgili çoğunlukla veya kamusal bütün aktörlerinin temsilcilierini bir araya getirmek ve Avrupa çapındaki görüşleri netleştirmek amacını taşıyordu. Forum 2000 ve 2003 arasında Forum 2000 - Lille; Forum 2001 - Brussels; Forum 2002 - Copenhague; Forum 2004 - Verona olmak üzere dört defa düzenlendi  ve genellikle  "görüşleri belirlemek için iyi bir platform" olarak değerlendirildi. Buna karşılık forum beklenen somut sonuçların alınmasın ayol açmayınca Komisyon bu diyalog modelinden vazgeçti.

2005 ilkbaharında, Komisyon yeni bir diyalog çerçevesi oluşturdu: "AB & Spor: Beklentilerin karşılanması" . Bu formatta organize edilen tartışmaların sonuçları, 2004 yılında AB Spor Bakanları tarafından kabul edilen "Spor için Sürekli Gündem" programından öncelikli kalem olarak dahil edildi. Böylece kamusal ve özel taraflar arasındaki kapsamlı tartışmalara uyumlaştırıcı bir ortam sağlanmış oldu.

 

Bu format nihai olarak "Spor Üzerine Beyaz Rapor White Paper on Sport" dokümanının hazırlanmasında bir danışma forumu görevi gördü.

 

Komisyon artan bir şekilde Avrupa diyalog ortakları üzerinde odaklandı. Daha taban yönelik Avrupa spor hareketi temsilcileri (federasyonlar, organizasyonlar, NGO'lar, medya, think-tank'lar, taraftar dernekleri,  bölgeler v.s.) yanında Avrupa spor federasyonları ile de yıllık üst düzey toplantılar düzenlendi. Taban hareketi temsilcileri Sürekli Gündemin özel sorunları konusunda uzmanlar ile toplantılara katıldılar. Diğer taraftan ilgili bütün taraflara seslerini duyurabilmeleri için ikili tartışma fırsatları sunuldu. ("UEFA: Supporters Direct backed ; 13.Ekim.2006" )

Spor hareketinin karmaşıklığı nedeniyle, genellikle farklı ve çatışan çıkarları uyumlaştırmak ve bütün tarafları kapsayan bir diyalog ortamı oluşturmak iyi yapılanmış bir platform gerektirdi. Avrupa sporunda dikkate alınması gerek farklı boyutlar bulunuyordu.

 

  • "Tek Spor" perspektifi (ulusal, Avrupalı ve Uluslararası federasyonlar ve ligler);
  • "Ülke" perspektifi (Ulusal şemsiye örgütler ve bunların Avrupalı şemsiye örgütleri);
  • "Olimpik and Paralimpik hareket" perspektifi (Ulusal, Avrupalı ve Uluslararası Olimpik ve Paralimpik komiteler);
  •  "Geniş Avrupa" perspektifi (örn. Avrupa Konseyi).
  • Avrupa düzeyinde diğer aktörler ve lobi gurupları;

Üye ülkeler ile ilişkiler

AB  yönetişim sisteminin spor konusundaki yetkilerinin (competence) tam olarak tanımlanmamış olması nedeniyle spor konularındaki ana sorumluluk üye ülkelere ve spor organizasyonlarına düşmektedir. Avrupa Konseyi'nin 2000 Nice deklarasyonu bu rol ayırımını ve "subsidiarity" ilkesini vurgularken AB organlarına da politika üretiminde sporu da artan bir şekilde ele almaları talimatını veriyor.

 

Sonuç olarak AB düzeyinde spor konusundaki politik işbirliği formel Konsey yapılarının dışında bir enformel yapı ile gerçekleşiyor. AB Spor Bakanları ve AB Spor Direktörleri arasındaki enformal toplantıların zamanını ve gündemini tayin etmek o dönemdeki AB Başkanlığının inisyatifine tabi oluyor. Son yıllarda Spor direktörlerinin toplantıları her başkanlık döneminde oldukça düzenli olarak gerçekleşirken, Spor Bakanları her dönemde bir araya gelmediler.

 

2004 yılında Spor Bakanları, Komisyonun önerisi üzerine bir "Sürekli Spor Gündemi - Rolling Spor Agenda" programı kabul ettiler. Sürekli Gündem üye ülkelerin sporla ilgili tartışmalarından sonuçlanan temaların AB düzeyine taşınmasına yardımcı oldu. Böylece gelecekteki Başkanlıklar ve Komisyon için bir temalar, öncelikler ve uygulamalar databankası oluşmuş oldu. Komisyon bütün Başkanlıklarla bir spor programının oluşması için yakın işbirliği yaptı.

 

Bu tartışmaların ve çeşitli Başkanlıkların önceliklerinin sonucu olarak, Spor Bakanları belirli alanlarda Spor Bakanları ve Spor Direktörleri toplantılarının ötesinde kalıcı bir yapılanmanın gerekli olduğu kanısına vardılar ve ilgili üye develrlerin çekirdek guruplarından oluşan  "AB Çalışma Gurupları" oluşturuldu.

 

  • “Sport & Sağlık” üzerine bir çalışma gurubu 2005 yılında İngiltere Başkanlığında,
  • “Sport & Ekonomi” üzerine bir çalışma gurubu 2006 yılında Avusturya Başkanlığında,
  • “Kar-amaçsız spor organizasyonları” üzerine bir çalışma gurubu 2006 yılında Finlandiya Başkanlığında.

kuruldu. Bu Çalışma Guruplarına Komisyon başkanlık etti, genellikle Brüksel'de toplandılar ve Spor Direktörlerine rapor verdiler. Bütün bu çalışmaların sonucu ise "Spor üzerine Beyaz Rapor - White Paper on Sport" oldu.

 

 

AB içinde bir spor egemenliği çatışması doğuyor 

AB Yönetişim organları ile spor sektörü arasında bir bir kontrol ilişkisi gelişirken, Avrupa'nın önde gelen güçlü kulüpleri ile FIFA ve UEFA arasından bir iktidar kavgasının da sürmekte olduğunu görüyoruz. Burada taraflar birbirlerine karşı sert bir iktidar kavgası verirken kendi içlerinde de bir bölünmüşlük ve AB tehdidi karşısında bilinçsizlik söz konusu. Burada ekonomik çıkar ve sosyal dayanışma radikal bir çatışma halinde ve sürece mahkemelerin de karışmış olması durumu daha da karmaşık hale getirdi. . Büyük kulübü tanımlamak ve rekabetçi önceliklerini aşarak bir düzen kurabilmek olanaksız hale geldi. kar maksimizasyonu yapan yayıncı kuruluşların beklentilerinin de karşılanması bekleniyor. Durumun olanaksızlığına rağmen G-14 tezlerinden ve çıkarlarından vazgeçmiş değil bu da futbol sektörüne yeni ve dikkatli bir yaklaşım yapmamızı gerektiriyor. Futbolun yönetişim organları değişimi kavramak ve yönlendirmek yerine değişimi engellemeyi tercih ediyorlar. Politik sistem ulusal devlet veya AB organları düzeyinde sektörün sorunlarına ilgi gösterse de sistematik bir yaklaşım yapamıyor. Ayrıca futbolcuların ve taraftarın beklentileri ile de ciddi bir şekilde ilgilenildiği söylenemez. Ne futbolcular bir endüstriyel emekçi ne de taraftarlar bir endüstriyel müşteri yaklaşımı görmüyor seslerini de duyuramıyorlar. Burada her iki gurup ta normal endüstriyel sektörlerde görülenden farklı bir ilişki sergiliyorlar. 

 

AB yönetişim sistemi ulusal devletlerin finansal gücüne sahip olmadığı ve sahip olduklarının çoğunu da ortak tarım politikalarına (CAP) harcadığı için, gelişmesini bir tür "üst düzenleyici organ" formunda sürdürüyor. Böylece anlaşmaların sağladığı yetkiler ile AB Komisyonu düzenleyebileceği her alanda bir düzenleme sistemi getirmeyi kendine görev sayıyor. Nice Antlaşması ve arkasındaki taslak anayasa sporu da birlik gündemine aldığından futbol ise AB nin düzenleyebileceği taze ve olgun bir alan olarak önüne geliyor. Burada ise başka bir karmaşıklık ortaya çıkıyor. AB yetkileri üye ülkeler arasındaki uluslararası antlaşmalardan kaynaklanırken, futbol, ulusal hukuk dışında küresel organlar tarafından düzenlenen ve yönetilen bir olgu olarak kendini gösteriyor. Bu da AB egemenliğinin kapsam alanı ile futbol egemenliğini kapsam alanı arasında çatışmalara yol açıyor. AB ve FIFA nın uluslararası bir organizasyondan fazla ve ulusal bir devletten eksik olan yetkileri futbol konusunda ciddi bir egemenlik tartışması yaratıyor. Bu egemenlik çatışması ise Avrupa'da bazı kulüplerin G-14 gibi yapılanmalar ile kendilerine konvansiyonel formların dışında yapılanma alternatifleri denemeleri yaptığını görüyoruz. Şimdilik G-14 FIFA ve UEFA karşısından bir pozisyon sağlayamadı ise de AB Komisyonu böyle bir oluşumun varlığından rahatsız görülmüyor ve çeşitli komisyon çalışmalarında muhatap kabul ediliyor. Böylece G-14 futbol yapısında ciddi bir alternatif olamasa bile bir çok konunun tartışılmasında üye kulüplere çıkarlarını savunma olanağı sağlıyor.

 

 

G-14: ticari futbolun yükselen sesi 

G-14 şu andaki üye yapısı ile Avrupa'daki 18 en büyük (Chelsea dışında) futbol kulübünü temsil ediyor. Ana temaları federatif lig anlayışı dışında bir futbol rekabeti oluşturmak ve büyük kulüplerin oyun üzerindeki etkilerini arttırmak olarak görülüyor. Her federasyona bir oy kuralı UEFA içinde beş büyük ligin diğer 47 federasyonluk çoğunluk karşısında  istediklerini alabilmelerine engel oluyor. G-14 ün temel anlayışı kendileri gibi futbol kulüplerinin artıl bir futbol kulübünden çok fazla bir şey olduğu ve bir "futbol işletmesi" olarak spor dışındaki alanlarda da ilgileri ve gelirleri olduğu idi. Böylece G-14 kulüpleri de diğer işletmeler gibi rekabetçi pazar ortamında rekabet eden ticari işletmeler olarak çalışmak istiyorlar. Burada politik otoritelerden bağımsız olmak gibi talepleri de yok. AB ile normal bir endüstriyel sektör olarak ilişkilerin düzenlemeyi öngörüyorlar. şeffaf ve tutarlı bir düzenleyici çerçevenin güvenli bir iş ortamı yaratacağı bekleniyor.

 

G-14 en az beş Avrupa kupası kazanmış sekiz kulübün informel bir gruplaşması olarak başladı. 2000 yılında 14 kulüp olarak Brüksel de kayıtlı Formal bir statüye dönüştüklerinde katılımın artabilmesi için kuralların da gevşetilmesi gerekti. Örneğin MU bu kurala uymadığı halde en ticari kulüp olup en çok taraftar tabanına sahipti. Fransanın da katılabilmesi için Marsilya bir kupası olduğu halde kabul edildi. PSG büyük medaya kuruluşu Canal+ sahibi olduğu için kabul edildi. Sonra Bayern, fransızlarla eşit olmak için Borussia kulübünün katılmasını istedi. Ajax ta PSV katılsın istedi ve süreç devam ediyor. 2002 de  Arsenal, Bayer Leverkusen, Olympique Lyonnais ve  Valencia olmak üzere dört yeni kulüp katıldı. G-14 ciddi borç yükü olan kulüpleri gruba dahil etmek istemiyor. Ayrıca grubu daha fazla genişletmenin gücü arttırmak yerine sulandıracağı düşünülüyor. Burada önceliğin Avrupa'nın beş büyük liginden üç adet temsilcinin katılmış olmasını garanti etmek. (Marcotti:2004) G-14 ayrıca kendi dışlarındaki kulüplerin yöneticilerini de davet ettikleri bir uluslararası konferansla destekleri arttırmayı da planlıyorlar. Brüksel deki merkez ise AB yönetimine seslerini duyurabilme isteğini yansıtıyor.

 

G-14 ilginç bir oylama sistemine sahip. Burada oy sayısı Avrupa kupalarındaki başarılara bağlı. Şampiyonlar Ligi ve öncesindeki kupayı kazanmak iki oy sağlıyor. UEFA Kupası ve öncesini kazanmak ise bir. Önerilerin gündeme gelmesi için oy sayısının yüzde ellisi gerekli fakat kararlar oybirliği ile alınıyor. Futbolun yapısı gereği rekabetin sadece sahada değil fakat oyuncu kazanmak için de yapılması oybirliğini oldukça güçleştiriyor. Bu güçlükler tezlerinin ilginçliğine karşılık futbolun geleceği için gerçek bir alternatif model önerebilmelerini engelliyor. Örneğim Şampiyonlar Ligi ile ilgili saatler süren bir tartışma sonunda her şeyin olduğu gibi kalması daha uygun görüldü.

 

Buna karşılık G-14 stratejisi sadece alternatif modeller olarak görülmemeli. Bu tezler ve tartışmalar sürecinde AB ile daha yakın ilşikiler geliştirmeyi hedefliyorlar ve bu konuda oldukça etkin oldukları da gözleniyor. Avrupa Sosyal Diyalogu programı çerçevesinde oyuncuların uluslararası meslek örgütü olan FifPro ile kapsamlı görüşmeler gerçekleştirdiler. Böylece kendilerini yok sayan futbol yönetişim organları karşısından AB organlarının desteğini salMayısı başardılar.  Bu görünümü ile G-14 önde gelen Avrupa şirketlerinin lobi kuruluşu olan European Round Table organizasyonu ile benzerlikler gösteriyor ve benzer bir şekilde etki gücü tartışılmaz kabul ediliyor.

 

G-14 tezleri 

Şimdili futbol çerçevesi yapılanmasından, kulüpleri etkileyen kararlar onların görüşlerini, ihtiyaçlarını ve deneyimlerini yeterince hesaba katmıyor. Şuna kadar kulüpler kendilerini ilgilendiren konularda karar verme süreçlerine direkt olarak katılamadılar. Bunun sonucu olarak G-14 meşruiyetini "kulüplerin sesi" olmasından alarak net bir amaç taşıyor: futbola büyük-ölçekli kararlarda adil bir katılımcı rolü sağlamak. Böylece futbolun kilit aktörleri olarak; Kulüplerin refahı ve varlığı korunacak, oyunun kendi standart kalitesi (heyecan, şov, v.s.) garanti edilecek ve sporun ve değerlerinin sürekliliği sağlanacaktır.

 

Futbolun tarihi yapısı oluşturulduğu dönemdeki ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde tasarımlanmıştı. Şimdi ise farklı politik, rekabetçi, finansal ve yasal çerçeveler söz konusu. Günümüzdeki futbolun ana aktiviteleri uluslararası takımların rekabeti yerine kulüp futbolu içinde oluşmaktadır. Bu nedenle tarihe dayanan yapısı ve kuralları ile İngiltere futbol Federasyonu (the FA), futbolun günlük çalışma şekline uyumlu olmayan bir müktesebata dayanmaktadır. Bu yapıların ve futbolun yönetim şeklinin, futbolun doğru yönde evrilmesi için artık reforme edilmesi zamanının geldiği düşünülebilir. Kuşkusuz ki, Avrupa'daki kulüp futbolunun ve hatta dünyanın önde gelen sözcüleri olarak G-14 sesinin işitilmesi isteğine ve hakkına sahiptir. Bu grubun vurgulanan inancı bundan sadece G-14 üye kulüplerinin değil futbolun bir bütün olarak yararlanacağıdır.

 

Bütün düzeylerde (sorunların kulüpleri doğrudan ilgilendirmesi koşulu ile) karar verme sürecinin parçası olmak ile kastedilen şudur:

 

  • Bir görüş istenmek

  • Bir sorunu gündeme getirmek
  • Kararların alındığı yerde bir sese ve oya sahip olmak

Burada futbol yönetişim organlarının, kulüplerinin gündemdeki sorunlar konusunda öne sürdükleri tezlerin  anlamı ve meşruluğu konusunda bir anlayış sahibi olmaları önem taşır. Ayrıca kulüpler tarafından öne sürülen argümanların çeşitleri ve kalitesi de gelişmeleri etkileyecektir. Bu nedenle kulüplerin deneyimlerinin, vizyonlarının ve uzmanlıklarının futbolun geneli üzerinde olumlu bir etki yaratacağını kanıtlamak G-14 projesinin sorumluluğu gibi duruyor. Bunun ilk adımı kuşkusuz ki futbol yönetişim organları ile kulüpler arasında açık ve yapıcı bir diyaloğun kurulması ve sürdürülmesi olmalıdır. Burada futbol dışı kesimlerin de pozitif katkısını sağlayabilmek stratejik bir önem taşıyor.

 

Burada G-14 oluşumunun uluslararası yapısından ve kendi iç rekabet düzeninden kaynaklanan bir meydan okumanın da aşılabilmesi gerekiyor: Bütün üyelerin üzerinde uzlaşılmış ortaklaşa sorunlarını belirlemek, gündeme getirmek ve savunmak. Burada uzlaşılması gereken sorunlar şunlar olabilir.

  • Üyelerin zamanlama ve uygulama konularında çelişen öncelikleri,
  • Üyelerin kendi liglerindeki durumları, kaynakları ve etkileri,
  • Üyelerin kupa organizasyonlarından farklı beklentileri

Bütün bunları uzlaştırmak ve tek ses haline getirebilmek için çelişen durumları uzlaştıran somut ve analitik düşünce sistematiklerine ihtiyaç vardır. Şimdiki yapı içinde futbol kulüpleri kendilerine kupa kazandıracak kadroları oluşturmak ve kupa organizasyonları yapmak kapasitesine sahip değiller. Ayrıca futbolun endüstriyelleşen yapısı hem saha içinde hem de saha dışında oldukça profesyonel yönetim tekniklerinin uygulanmasını gerektiriyor.

 

Yenilikçilik ve öncülük 

G-14 gurubunun oluşturulmasından önce bu tür bir guruplaşmanın olduğunu görmüyoruz.  Bu gurup tezleri konusunda bir birleri ile net bir dayanışma içinde iken saha da birbirleri ile acımasız bir rekabeti sürdürmeyi başarabildiler. Böylece uluslararası futbolun yapısal alanında ilginç bir oluşum ortaya çıktı. Kurucu üyeleri bir "Kulüp Futbolu Öncüleri" anlayışının da doğmasına neden oldular. Bunu futbol dünyası içinde kendi beklentilerinin ötesinde bir misyonu olan bir girişimi gerçekleştirerek ve ayakta tutarak başardılar. Amaçlarını ve vizyonlarını onlar tarafından belirlenen on temel kural ile netleştirebiliriz.


 


1. KULÜPLER ANA KÖKLERDİR

Kulüpler futbolun temel taşıdır. Kulüpler tutku üretirler. Bunlar taraftarların duygularının odağı ve futbolun cemaat ağının merkezidir. markaları, oyunun büyümesini ve zenginliğini arttıran güçlü motorlardır. Kulüplerin katkılarını ve haklarını tanımak ve saygı duymak uluslararası oyunu yönetmede temel prensip olmalıdır.

2. YASA KARŞISINDA EŞİTLİK

Kişi ve kuruluşlara kendi rızalarının dışında, kendi moral, yasal ve ticari haklarını gerçekleştirebilme yeteneklerini kısıtlamak, yanlış, demokrasiye aykırı ve yasa dışıdır. Futbol uluslararası hukuk altında ve bütün katılımcıların rızası ile yönetilmelidir.

 

3. ÇIKAR ÇATIŞMASI YARATMAYAN YÖNETMELİKLER

İyi yönetişim örgütler ve kurumlar içersindeki çıkar çatışmalarını yok etmeyi amaçlar. Futbolun yönetici organları, kendilerini sadece kendileri tarafından yazılmış kurallara göre yöneten devasa kuruluşlardır. Düzenleyici fonksiyonu ticari fonksiyondan ayırmak çelişkiler yok edecek ve oyundaki tarflar arasındaki güveni tesis edecektir.

 

4. DAHA FAZLA ŞEFFAFLIK

Kulüpler bütün kalpleri ile "sporcu dayanışması" ilkesini desteklemektedir. Gerçekte yerel düzeyde zaman ve para olarak bu konuya büyük çlçüde katkı sağlıyorlar. Uluslararası düzeyde ise, yönetici organların dayanışma programlarında kullandıkları zenginliği yaratarak katkıda bulunuyorlar. Bu kaynakların dağılımı şeffaf olmalı ve tamamen alt-yapı geliştirme faaliyetlerine harcanmalıdır.

 

5. DOĞRUDAN TEMSİL EN İYİSİDİR

Modern demokrasiler katılımcılara doğrudan temsil hakkı verirler. Uluslararası futbol bunu yasaklamaktadır. Futbol kurumlarını ve yönetişimini modernleştirmek kulüplere doğrudan oy hakkı vermek ve doğrudan temsili sağlamak anlamına gelecektir.

 

6. KULÜPLERİN HAKLARINI TANIMAK

Kulüpler örneğin milli takımlara oyuncu vermek şeklinde zenginlik yaratabiliyorsa bunun uygun bir karşılığını da almalıdır. Kulüpler bu hakların ortak-sahibi isler veya zenginliğin ortak-yaratıcısı isler, bu haklar konusundaki ticari ve operasyonel kararlar da ortak-yönetilmelidir. Bunun için bütün katkıcıların hakları ve katkıları oranında temsil edileceği bir organ kurulmalıdır.

 

7. TİCARİ BAŞARI SOSYAL FIRSAT YARATIR

Futbolun ticar başarıları, oyunun bütün paydaşları için fırsatlar yaratacaktır. Sürekli olan ticari başarı ve büyüme sayesinde futbol dünyanın gözde sporu olma özelliğini sürdürecek ve alt yapısını güçlendirecektir.

 

8. FUTBOL TAKVİMİ HARMONİZE EDİLMELİDİR

Kulüp ve ulusal takım futbolu henüz tüketilmemiş bir potansiyel taşımaktadır. Fakat her ikisinin de gelişebilmesi için kaynaklar etkin kullanılmalıdır. Bunun da anlamı uluslararası takvimin harmonize edilmesidir. Bu takvim kulüpler ve federasyonlar arasında belirlenmeli tek taraflı olarak empoze edilmemelidir.

 

9. SOSYAL DİYALOG KRİTİK ÖNEM TAŞIR

İşgören olarak oyuncular ve işveren olarak kulüpler arasındaki sorunlar Avrupa Sosyal Diyalog programı çerçevesinde tartışılmalı ve çözümlenmelidir

.

10. SİGORTALAMA VE KORUMA

Şimdiki düzenlemelere göre federasyonlar oyuncuların kendileri için oynadığı dönemlerdeki sakatlanmalarının finansal sorumluluğundan kaçabilmektedirler. Bunun yerine bütün maliyet kulüplerin üzerinde kalmaktadır. Kulüplerin onayı olmadan empoze edilen bu kural değişmelidir. Bir dayanışma mekanizması örneğin bir sigorta havuzu oluşturulmalı ve kulüpleri ve federasyonları bu zarara karşı korumalıdır.

 

  

UEFA: Dayanışmanın sesi 

Dayanışma (solidarity)  UEFA'nın kendisini analiz etme yaklaşımında temel bir değeri oluşturuyor. BU terim kendileri tarafından yayınlanan Vision Europe dokümanında otuzbir defa geçiyor. Buna karşılık terimleri tanımlayan fihristte bu deyim tanımlanmıyor. Bu deyim genellikle sol eğilim organizasyonlarda sosyal demokratik değerleri vurgulamak için kullanılır. Pratikte ise futbol sektörü açısından bu deyim rekabeti sürdürebilmek için paranın kulüpler arasında dağıtımı anlamına geliyor. Dokümandan anlaşıldığına göre UEFA bunun hucüm edilen bir temel operasyonel ilke olduğunu düşünüyor (UEFA, 2005: 20).   

 

Burada sorunun bir kısmı futbola ticari değerlerin girmiş olmasından kaynaklanıyor. Bir çok ülkede ve bizim ülkemizde kulüplerin kar-amaçsız derneklerden kar-amaçlı anonim şirketler haline dönüştükleri gözleniyor. Bunun da her zsaman futbol için iyi sonuçlar doğurduğu söylenemiyor. UEFA'ya göre para hiç bir zaman nihai bir amaç olmamalı. UEFA'ya hakim olan görüşe göre futbol ideal kendi organları ile kendini yöneten bir politik cemaat olmalı ve dışardan politik müdahaleleri kabul etmemelidir. (UEFA, 2005: 9). Buna karşılık gözlenen süreç AB kurumlarının futbola giderek artan müdahalesi ve futbol yönetişim organlarının bunu engelleyecek bir direniş göstermesidir.

 

Son seçimi kaybeden UEFA başkanı Lennart JOHANSSON, UEFA'nın AB ile ilişkilerinde bazı yanlışlıklar yaptığını ve bunun genelde futbolda gözlenen politik bilinç yetersizliğinden kaynaklandığını vurguluyor. BOSMAN olayından gerekli sezgi ve sağduyu ile yaklaşmadıklarını ve gelişmeler hazırlıksız yakalandıklarını alternatif önlemler geliştiremediklerini belirtiyor.

(Johansson, 2007: 93). Bu gelişmeler ise UEFA ve FIFA gibi kuruluşların futboldaki endüstriyelleşme karşısından artık zamanını doldurmuş rasyonel bir anlamı kalmamış dinozor organizasyonlar olup olmadıkları tartışmalarını gündeme getiriyor. Futbolun farklı bir sektör olduğu ve heyecanın sürdürülmesi için rekabetin yoğun olması ve etkin rekabet ortamlarının UEFA gibi şemsiye kuruluşlar ile sağlanabileceği bunlara karşı yeterli bir cevap oluşturmuyor. UEFA'nın kendisi de ulusal federasyonlardan büyük kulüplere ve liglere doğru bir kuvvet kayması olduğunun farkında. Ulusal federasyonların oyları ile oluşan FIFA ve UEFA yönetimlerinin kulüplere ve futbolculara bir ölçüde yabancılaşması çok doğal. Ulusal federasyonların kendilerini de kulüpleri ve futbolcuları tam olarak temsil ettiklerini söyleyebilmek zor.

 

UEFA kendisini bir proaktif organizasyon olarak değerlendirmesine karşılık futbol sektöründeki ekonomik değişime hızlı reaksiyon verdiği söylenemez. Ayrıca politik çevre ile ilişkilerinde de çok başarılı olduğu kuşkulu. G-14 Brukselde yerleşik merkezi ile AB karar organlarına daha yakın ve yalın organizasyon yapısı ile değişimlere reaksiyon verme kapasitesi yüksek. UEFA şimdi Brüksel de iki personelini görevlendirerek lobi ilişkilerinde geri kalmaya çalışıyor.  (JOHANSSON, 2007: 93). Görülen o ki UEFA ve G-14 arasındaki savaşın giderek yoğunluk kazanmakta olduğu.

 

Mart 2006 da gerçekleşen UEFA Kongresinde ulusal futbol federasyonları oybirliği iler bir deklarasyon yayınlayarak G-14 karşısında muhalif durumlarını belirlediler. Burada "kendi kendini atamış bir kulüp gurubu" nun son çıkışlarına karşılık sporun evrensel değerlerinin savunulacağı vurgulanıyordu. Şampiyonlar Ligi veya UEFA kupalarına katılacak kulüplerden futbolun yöneticisi kurumlara sadakatlarını deklare etmeleri veya kupalardan dışlanacaklarını kabul etmeleri isteniyordu. UEFA başkanlığına Michel PLATINI  seçilince aradaki gerilim daha da arttı. PLATINI G-14 olayına olumlu bakmıyordu. Daha etkisiz federasyonların sempatisini kazanmak için dört takım hakkı olan ülkelerin hakkını üçe indirmeyi önerdi. Bunun G-14 üyelerini olumsuz olarak etkileyeceği açıktı. G-14 ise buna karşılık ŞL kupasının önceki gibi iki kademeli olarak düzenlenmesinde ısrarcı oluyordu. Böylece UEFA ve G-14 arasındaki gerilim olumlu bir diyaloğu olanaksız yapacak düzeye ulaştı.

 

Futbolun sorunlarına mahkemelerin karar vermesi olayları G-14 gurubunun da kaynaklarının olumlu etki yapmasına neden oluyor. AB hukuku doğası gereği kendi dışındaki egemenlik iddialarına olumlu bakmıyor. Futbolun ve genel olarak sporun da bir şekilde AB hukuk sistemi çerçevesine girmesi gerektiği düşünülüyor. Charleroi mahkemelerinde görülen OULMERS davasının sonuçlarının henüz belli olmamakla birlikte FIFA'nın ekümenlik savlarının geçerli sayılmaması durumu oldukça ilginç hale getirdi. FIFA kendi kurallarının AB hukukuna tabi olmadığını iler sürdüyse de yargıç bunu kabul etmedi. FIFA'nın sadece İsviçre hukukuna bağlı bir kar-amaçsız kuruluş olduğu tezi de reddedildi ve mahkeme FIFA'nın sıradan bir ticari kuruluş olduğuna karar verdi. Mahkeme kararları G-14 sitesinde görülebiliyor. Avrupa Parlamentosu ise kendi raporunda oyuncuların kendi milli takımlarında tazminat alamadan oynamalarının doğru olacağını vurguladı. Bu da G-14 ün önemli tezlerinden birine karşı duruş oluşturdu ve mahkemelerin demokratik organlardan daha liberal görüşlü olduğunu ortaya koydu.

 

  • Kulüpler oyuncu sakatlanmalarının maliyetine karşı korunmalı
  • Kulüpler uluslararası turnuvalara yaptıkları katkılar karşılığında bir ödeme almalı
  • Ulusal takım maçları için kulüpler ve federasyonlar arasında daha harmonize bir takvim üzerinde uyuşmalı

Buradaki stratejik sorun milli takıma oyuncu vermenin ayrıntılarından ziyade Avrupa futbolunu kimin kontrol edeceğidir. Bunun makul bir gelişimi UEFA'nın düzenleyici otoritesini koruması fakat iç yapısında büyük kulüplerin görüşlerini duyurabileceği ve çıkarlarını tartışabileceği  etkin bir mekanizmanın oluşması olarak görülüyor. Buna karşılık tarafların inatçı uzlaşmazlığı herhangi makul bir çözümü olanaksız hale getiriyor. Gerçekte UEFA, meşru bir örgüt olarak G-14 ün varlığını bile kabul etmiyor ve "futbol içindeki negatif bir güç" olarak değerlendiriyor  ("G14 infuriated by UEFA comments"; BBC; 28.Mart.2006). Buna karşılık G-14; "UEFA ve FIFA kuralları hangi yasal temele dayanıyor" diye sorguluyor.

 

İki örgütün bağıl güçleri konusunda ilginç bir test AB anayasası yerine geçecek antlaşmada kaleme alınan sporla ilgili maddeler olacak. Kabul edilmeyen Taslak Anayasada vurgulananlar oldukça bulanık ve karmaşık idi. Sporda eşitliğin ve açıklığın gelişeceğini ve sporu yöneten organlar arasında verimli bir işbirliğinin gerçekleşeceğini öngörüyordu. ((Official Journal of the European Union, 16 Aralık 2004: C 310/127).) UEFA ve FIFA nın beklentileri sporu yöneten organların bağımsızlığının vurgulanacağı idi. G-14 ise bu maddelerin sporun kendisini sporu yönetenlerden daha bağımsız hale getireceğini ve sporu yöneten organların yetkilerinin sadece sporla sınırlı olacağını düşünüyordu. G-14 için futbol bir spor olduğu kadar bir endüstri idi ve bir endüstriyel sektör kurallarına göre yönetilmeli idi. Bu ise, futbolun bir beyaz eşya veya elektronik sektörü gibi düşünülmeyeceğini savunan UEFA görüşlerine tam bir karşıt oluşturuyordu. Bu maddeler G-14 pozisyonunu destekliyor gibi ise de, UEFA bunun tartışmanın sonu değil başlangıcı olduğunu vurguluyordu. (European Voice, 24-30 Haziran 2004: 17).

 

 

FIFPro : Futbol emekçilerinin sesi 

Profesyonel futbolcuları uluslararası ölçekte temsil eden olan FIFPro, 15 Aralık 1965 tarihinde Paris’te toplanan Fransa, İskoçya, İngiltere, İtalya ve Hollanda futbolcu derneklerinin (veya sendikalarının) ilgili faaliyetlerin eşgüdümünü sağlamak ve profesyonel futbolcuların menfaatlerini korumak temel hedefiyle oluşturulmuştur. 20 Şubat 1968 tarihinde Fransız mevzuatına uygun olarak dünyadaki profesyonel futbolcuların haklarının korunması amacıyla sendikaya uluslararası dernek statüsü verilmiş ve merkezi Paris olarak belirlenmiştir.

 

Kurucularının tamamı Avrupa kıtasından olmakla beraber 1980’li yıllarda başta Arjantin, Şili ve Uruguay olmak üzere Güney Amerika'dan ve daha sonraki yıllarda ise Doğu Avrupa (Macaristan, Romanya ve Ukrayna) ve Afrika’dan (Nijerya ve Güney Afrika) birlikler üye olmuştur.  1998–2001 yılları arasında başta Brezilya, Meksika, Japonya, Avustralya, Kamerun ve Cezayir olmak üzere Asya/Okyanusya, Afrika ve Güney Amerika’dan futbolcu birlikleri FIFPro’ya üye olmuştur. Hali hazırda 42 ülkenin futbolcu birlikleri federasyon üyesidir.

 

FIFPro bünyesindeki birlik sayısının artması neticesinde kurucu beş ülkeyi temsil eden üyeler yanında yönetim kurulunun 7 üyeye çıkarılmış, 6. üyenin küçük ülkeleri temsil etmesine ve 7. üyenin ise Avrupa dışındaki bir ülkeye verilmesine karar verilmiştir. Nihai hedef ise her kıtanın yönetim kurulunda temsil edilmesidir. Bosman kurallarından sonra Avrupa Komisyonu tarafından resmen tanınmış ve böylece daha önce FIFPRro'yu görmezden gelen UEFA ve FIFA nezdinde de futbolcuların temsilcisi olarak kabul edilmesi zorunlu olmuştur. Başta transfer, doping, lisans ve yetiştirme tazminatları olmak üzere futbolun önemli konularının Avrupa futbolunda standartlaştırılması için toplu iş sözleşmelerinin önemli olduğu federasyon tarafından kabul edilmektedir. Böylece futbolun Avrupalılaştırması sürecinde önemli bir aktör rolü oynamaktadır.

 

FIFPro’nun ticari faaliyetlerinin yanında profesyonel futbolcuların haklarının korunması amacıyla uluslararası futbol yargılama faaliyetlerinde önemli bir yeri olduğunu belirtmek gerekir. Yabancılık unsuru taşıyan (uluslararası) profesyonel futbolcu sözleşmeleri ile transfer sözleşmelerinden doğan ihtilafların çözümü için FIFA bünyesinde kurulan İhtilafların Çözümü Merkezi'nin üye yapısında FIFPro’nun önemli bir etkisi bulunmaktadır. Bahsi geçen merkezin başkanı, başkan vekili ile üyeleri FIFA Yönetim Kurulu tarafından seçilmekte beraber toplam 20 üyeden oluşan merkezin üyelerinin yarısı FIFPro diğer yarısı ise ligleri/kulüpleri temsil eden dernekler tarafından gösterilen adaylardan seçilmektedir. Bunun yanında, Spor Tahkim Mahkemesinde yer alan futbol organlarının önerisi üzerine atanan hakemlerden 10 tanesi FIFPro tarafından önerilmektedir. (Faruk BAŞTÜRK: Profesyonel Futbolda Sendikalaşma )

 

 

Avrupa Parlamentosu Raporu  (TÜRKÇE) 

Avrupa Parlamentosu Mart 2007 de bir rapor ile katıldı. Kültür ve Eğitim Komitesi raportörü Ivo BELET tarafındankaleme alınan raporda, sporun yönetici organlarının (özellikle UEFA'nın) öz-yönetim çabalarına destek veriliyordu. Burada AB Komisyonunun büyük kulüpleri destekleyen ve ticari kontrolü öne çıkarak yaklaşımından açık bir sapma görülebiliyordu. Buradaki yaklaşımı vurgulayan bir görüş; "Avrupada futbolun geleceği, zengenliğin ve sportif gücün artan mekezileşmesi ile tehdit altındadır, bu da yayın gelirlerinin öneminin artmasından kaynaklanmaktadır." cümlesi ile özetlenebilir. Bu ve benzeri cümleler ile rapor G-14 pozisyonuna oldukça güçlü b,r darbe indiriyordu. Ayrıca raporda kulüplerin serMayıse piyasalarına açılmaları ile Avrupa modelinden uzaklaşarak Amerikan modeline yaklaştıkları ve bunun olumsuz sportif sonuçları olacağı vurgulanıyordu. Burada AB Komisyonunun büyük işletme odaklı yaklaşımı ile Avrupa Parlamentosunun daha sosyal içerikli yaklaşımının karşıt pozisyonlar oluşturduğu açıkça görülebiliyor. BU ise karşıt görüşlere güçlü destek sağladığından Avrupa futbolu olumsuz gerilimlerin altında bir bunalım dönemi yaşıyor. Burada üç senaryo düşünülebilir;

 

  • Gerilim tırmanabilir ve bir bağımsız lig oluşur. Bu da Avrupa futbolu için sonuçları belirsiz önemli bir kriz anlamına gelir ve sonucu büyük yayıncı şirketler belirler.
  • Mevcut gerilim sürer fakat bazı sorunlar konusunda kısmi çözümler üretilir.
  • Sorunlar ve UEFA yetkileri tartışılarak bir uzlaşma sağlanır. Burada UEFA pozisyon kaybetmeye razı olmadığı gibi G-14 grubu da bütün büyük kulüpleri temsil etmekten uzaktır.

 

Bu noktada AB yönetişim organlarının duruma müdahale ederek bir çözüm yaratabileceklerin söylemek güç. Bunun bir nedeni orgsanların şirket ve sosyal yaklaşımları arasındaki çelişki, diğer nedeni ise Birliğin bunu başaracak şekilde yapılanmamış olması. Bir anlamda AB bu tür iki yönlü sorunları olan sektörlerde tam çözemediği sorunlarla boğusuyor. Ortaklaşa Tarım Politikası (CAP) bunlardan önde geleni. Tarım sektörünün bir kısmı uluslararası pazarlarda oldukça rekabetçi iken ve koruma/destek gerektirmiyor iken diğer önemli bir kısmı oldukça marjinal ve ancak koruma/destek ile ayakta kalabiliyor. Sistemi ayakta tutmak kırsal ekolojiyi korumak ve şehre nüfus göçünü engellemek için son derecede önem taşıyor. Bu politika ise AB bütçesinin yarısını yutuyor. Futbolda bu tür bir ikili sektör olarak görülebilir. Azınlıkta olan bir kısım kulüpler imaj ve ekonomi olarsal oldukça güçlü iken büyük çoğunluk ancak dış destek ile rekabeti sürdürebiliyor. Bu da futbol sektörünün sektör dışından finansal transfer ihtiyacını açıkça ortaya koyuyor. Futbolun bu günkü düzenine müdahale etmek isteyenler bu dış desteği nasıl sağlayacaklarını da düşünmek zorunda.

 

 

Bağımsız Araştırma Raporu (Independent review of football)  

Avrupa futbolu ile ilgili karmaşık amaçların ele alınması Bağımsız Araştırma Raporu (Independent Review of European Football) projesinde görülüyor. Bu rapor içerik genellikle futbol olduğu halde sonradan "The Independent Review of Sport" olarak adlandırıldı. Burada çözümlenmeye çalışılan sorunlar içinde futbolun sosyal bütünleşme ve sağlıkla yaşam şekilleri oluşmasında nasıl daha anlamalı bir rol oynayabileceği öne çıkıyor. Bunun yanında kulüplerin finansman sistemleri, ücret tavanları, ajanlarla ,ilişkiler, kulüplerin mülkiyeti ve serMayıse piyasalarına açılma, futbolda gelirlerin dağılımı ve şike ve yolsuzluğa karşı korunma gibi ekonomik kökenli sorunlar da ağırlık taşıyor. Araştırmanın görevlerinden biri de Nice Antlaşmasına ek olarak sunulan ve sporun doğası ve yönetici organlarının rolleri ile ilgili "Spor için 2000 Deklarasyonu" metninin nasıl hayata geçirilebileceği.

 

Bu araştırma AB Dönem Başkanlığı sırasında İngiltere tarafından başlatıldı. Aralık 2005 tarihinde Almanya'da Avrupa nın beş büyük liginin spor bakanları  (İngilter, Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya) spor bakanları ve UEFA, FIFA yetkilileri toplandılar. Bu toplantıya G-14 katılamadı ve bu da ekonomik gücün dışında meşru otoriteye sahip olmanın önemli bir avantaj olduğu mesajını verdi. İngiliz perspektifine göre, öncelikli sorun futbolun Avrupa çapında daha iyi yönetişimi idi. Bu temanın Londara Birkbeck Koleji Futbol Araştırma Merkezinin  gündemi ile oldukça bağlantılı olduğu görülüyordu. Burada araştırMayısı AB yaklaşımından farklı kılan nokta, Ab, üye devletler ve futbolun tek bir hedef doğrultusunda bütünleşmesi anlayışı idi. Bunun yanında araştırma futbolu harekete geçmek için zorlamıyor sadece sorunların altını çiziyordu.

 

Bağımsız Araştırmanın belirlediği referans çerçevesi,UEFA perspektifleri ile oldukça uyumlu idi. Araştırmanın temel görüşüne göre UEFA, AB ile Futbol arasında merkezi bir rol oynamalı idi. Araştırma için gerekli olan alt ayapının önemli bir kısmı UEFA tarafından sağlanmıştı. Burada UEFA'nın G-14 ten daha verimli bir kaynak olacağı açık. Bu yaklaşım ise çözüm önerilerinde dengesizliği ve futbol yönetişiminde UEFA tezlerine yakınlığı getirdi. Alternatif önerilerin dikkatlice ele alınmadığı gözlenebiliyordu.  Araştırma daha önce Avrupa tarım modelinde uygulanan sisteme paralel bir futbol modeli oluşturMayısa çalışıyor. Avrupa Parlamentosu tabanında çok sayıda amatör kulüplerin tepesinde ise az sayıda güçlü profesyonel kulüplerin bulunduğu piramit bi yapı öngörüyordu. Araştırma ise AB kurumlarının ve üye ülkelerin sporun (futbolun) bağımsız yönetişimi için ne şekilde destek olabileceğine odaklanmıştı. (http://www.independentfootballreview.com/terms.html) UEFA Kulüp Lisans Sistemi iyi bir kurumsal yönetişim başlangıcı için önemli bir adım olarak değerlendiriliyordu. Araştırma uygun düzeyde bir rekabetçi denge oluşturmanın gerekliliği yanında, diğer spor dallarında merkezi yönetimin önemini vurgulamakta idi. UEFA'nın merkez teması olan dayanışma (solidarity) vurgulanarak "AB kurumları, üye ülkeler ve futbol otoriteleri arasında dayanışMayısı güçlendirecek yöntemlerin oluşturulması için birlikte çalışılmalı" şeklinde öneriler formüle ediliyordu. Bu cümleler zarif ambalajlarından sıyrıldıklarında AB otoritelerin de futbolda ve sporda düzenleyici yetki talep ettikleri açıkça görülebilir.

 

UEFA bu araştırMayısı kendi sitesinde çoşkulu bir şekilde yayınladı. Bunun yanında G-14 karşısında potansiyel müttefik olarak görülen taraftarların katkısı da özellikle talep edildi. gerçekten araştırmanın amaçlarından birisi de İngiltere de gerçekleştirilen "Taraftar Yönetimi" modelinin Avrupa'ya yaygınlaştırılmasının fizibiletisini belirlemek idi. Buradan görülebildiği gibi UEFA, Bağımsız Araştırmanın gündemini etkilemeyi başarmış iken, G-14 sadece başkanla doğrudan bir randevu alabilmişti.

 

Rapor 2006 Mayısıs ayında yayınlandığında UEFA güçlü kulüpler üzerindeki iktidarını muhafaza edebilmek için ilk devrede 1-0 önde görülüyordu. İkinci devrede ve uzatmalarda bir çok şeyin olabileceği de görülüyordu. Rapor ücret tavanları, bahis şirketlerinin ve oyuncu ajanlarının daha sıkı kontrolü ve daha iyi kurumsal yönetişim için önlemler öneriyordu. Bunun yanında kupalarda şike, para aklama, kulüplerin mülkiyeti, genç oyuncu kaçakçılığı, ırkçılık ve yabancı düşmanlığı gibi kriminal sorunlar da inceleme altında idi. İngiliz Federasyonu tarafından benimsenen "uygun ve düzgün yönetici - fit and proper person" kriterinin Avrupa çapında uygulanması öneriliyordu. Rapor aynı zamanda UEFA'nın takımların sahaya belirli bir sayıda kendi yetiştirdikleri oyuncuyu sürmesi  planlarını da destekliyordu. Rapor aynı zamanda AB nin bir spor ajansı oluşturarak sporu yönetmede UEFA ile bir ortaklık oluşturmasını ve sporla ilgisini sürekli hale getirmesini de önermekte idi.

 

Eylül 2006 da UEFA ve Avrupa spor bakanlarının kulüplerin oyuncu ücretleri ve transferler üzerinde bir sınır koyMayısı düşündüklerinin ortaya çıkması G-14 için yeni bir kötü haber oldu. Bu plan bir ücret sınırı değil fakat topşlam ücretlerin toplam gelire belirli bir oranını gözetmek şeklinde idi.  Böylece hiç bir kulüp transferlere ve futbolcu ücretlerine gelirlerinden fazla para harcayaMayısacaktı.  HABER

 

Bu aşamada bir çelişki durumu zorlaştırmaya başladı. UEFA nın AB ile işbirliği yapma arzusu, FIFA'nın AB nin spor dışında tutulması görüşü ile çelişiyordu. Eylül 2006 UEFA " Avrupada sağlıklı bir spor geleceği sadece poltika ve sporun birlikte çalışması ile başarılabilir" görüşünü yayınladı. UEFA yönetimi hükümetlerin spora müdahale etmemeleri gerektiği görüşünü "saflık" olarak nitelendiriyordu. UEFA'ya göre daha güçlü bir işbirliği sporun bağımsızlığını zayıflatmaz tam tersine hükümet müdahelesinini sınırlarını netleştireceği için güçlendirirdi.  AB kültür komiseri Jan FIGEL, 20 Eylül 2006 da FIFA ile biraraya geldiğinde Bağımsız Araştırma tezlerine karşı şiddetli bir muhalefetle karşılaştı. FIFA sporun spor organları tarafından bağımsız olarak yönetilmesinde oldukça ısrarcı idi. Toplantıdaki atmosfer o kadar gerginleşti ki komiser FIGEL sonradan "korkarım gelecekte spor dünyası sorunlarını Avrupa Adalet Divanı koridorlarında çözüm arama durumunda kalacak..." demek durumunda kaldı. Sports is not only about football' http://www.euractiv.com/en/sports/sports-football/article-158247

 

Mart 2007 de AB Spor Bakanlarının enformal toplantısında White Paper ile ilgili temel beklentiler "Stutgrat Kararları"

 olarak yayınlandı. FIFA başkanı Sepp BLATTER ile yakın ilişkiler içinde olan UEFA yeni başkanı Michel PLATINI bu durumu yumuşatacak adımlar atabilir diye bekleniyor.


SPOR ÜZERİNE BEYAZ RAPOR (WHITE PAPER ON SPORT)

Avrupa futbolu ile ilgili bütün bu tartışmalar 11.Temmuz.2007 tarihinde AB Komisyonu tarafından yayınlanan Spor Üzerine Beyaz Rapor (White Paper on Sport) ile bir sonuca ulaşıyor. Böylece 27-ülkeli Avrupa Birliği'nde sporun nasıl yönetileceği konusunda bir yasal zemin oluşuyor. Raporun gelişimi  Avrupa spor bakanları tarafından kasım 2006 ve Mart 2007 de enformel bir toplantı ile tartışıldı. G-14 bu toplantılara doğrudan katılamadı. Her ne kadar Beyaz raporun yasal olarak bağlayıcı olmayacağı ileri sürülüyorsa da yayınlanan rapor ve eklerini okuyanlar bu yaklaşımın AB Komisyonuna spora müdahale edebilmesi için yasal olanakları sağlamak olduğu kolayca görebilir. Rapor profesyonel sporun bir yasal boşluğa doğru genişlemesine karşı bir reaksiyon olarak kaleme alınmış izlenimini veriyor. Avrupa'da sporu yöneten organlar hemen yayınladıkları ortaklaşa bildiride rapora itirazları olmamasına karşılık pek te bekledikleri gibi olmadığını vurguluyorlar.
 

SPOR ÜZERİNE AB'NİN BEYAZ KİTABI : DAHA YAPILACAK ÇOK İŞ VAR
AVRUPA TAKIM SPORLARININ AÇIKLAMASI;

Avrupa'nın önde gelen takım sporları, AB'nin Spor hakkındaki Beyaz Kitabı'nı tanımaktadırlar. Sporun Beyaz Kitabı memnuniyetle karşılanırken, nihai halinin içeriğinin - maalesef - kaçırılmış bir fırsatı temsil ettiğine dikkat çekmektedirler. Daha yapılacak çok iş kalmıştır.

Sporun yönetim organları olarak, hepimiz, adil ve açık rekabetin korunmasına, oyuncu eğitimi ve yetiştirilmesine, rekabetçi dengenin devamına ve kendi sporlarımızın bütünlüğünü korumaya kendimizi adamışızdır. Bunların hepsi, Avrupa spor modelinin kilit unsurlarıdır ve bizler Avrupa Komisyonu'nu sporun bu modelini savunmak ve geliştirmek için kendi tarafımızda görmek isteriz - sadece sporun geleceği için değil, aynı zamanda toplumun bir bütün olarak menfaati için.

Beyaz Kitap, ulusal takımların, kimlik ve mali dayanışma açısından hayati bir rol oynadıklarının kabul edilmesi gibi bazı olumlu unsurlar içerse de sporun günümüzde karşı karşıya olduğu bazı kilit sorunlarda, gelecekteki sağlıklı gelişimine katkıda bulunacak şekilde daha kesin sonuçlara varamamasından dolayı hayal kırıklığına uğradık.  

Raporun özellikle, spora gelecekte daha istikrarlı bir yasal çerçeve sunulmasını içerecek, sporun özerkliğini ve özgüllüğünü, spor federasyonlarının kendi dallarını organize etmek, düzenlemek ve teşvik etmekteki merkezi rollerini ve bağımsızlıklarını tanıyacak şekilde, Nice Bildirgesi'ne somut atıflarda bulunmasını beklemiştik. Açıkça, sporla ilgili konularda sporun yönetim organlarının düzenleyici takdir yetkisinin kapsamı hakkında daha berrak bir yasal ortama ihtiyaç vardır.

Yine de ileriye dönük olarak, özellikle sporun Reform Anlaşması'na dahil edilmesi konusuna özen göstererek, AB Üye Devletleri ve Avrupa Parlamentosu ve Komisyonu ile işbirliği yapmaya devam edeceğiz. 

 

11 Temmuz 2007

 

Basketbol (FIBA Avrupa)

Futbol (UEFA)

Hentbol (EHF - Avrupa Hentbol Federasyonu)

Buz Hokeyi (IIHF - Uluslararası Buz Hokeyi Federasyonu)

Ragbi (FIRA - Avrupa Rugby Federasyonu)

Voleybol (CEV - Avrupa Voleybol Konfederasyonu)

 


FIFPro olumlu yaklaşıyor

Rapor Avrupa sporu düzenleyici organları tarafından pek olumlu karşılanmasa da FIFPro internet sitesinde bu raporu diğer yorumcular gibi olumsuz değerlendirmediklerini (FIFPro sees room for negotiation in European Commission’s White Paper ) vurguluyor.

Rapor sporun düzenleyici organlarının yetkilerini saygılı olunacağını vurguluyorsa da sporun ticarete dönüştüğü noktadan sonrasını AB rekabet hukukunun belirleyeceğini belirtiyor. Rapor; oyuncu ajanları, güvenlik, kulüp mülkiyeti, iş kanunları, sporun finansmanı ve doping gibi konularda ayrıntılı değerlendirmeler yapıyor. Aşağıda ana noktaların özetleri var:

 

GENÇ OYUNCULAR/ATLETLER : Lokal olarak yetişmiş oyuncu kotaları şayet ayırımcılık kanunları ile çelişmiyorlarsa AB kurallarına uygundur. Yerli oyuncu kuralları ile ilgili bir analiz yapılarak AB hukuku karşısında durumları belirlenecektir. Avrupa futbolunu yönetene UEFA böyle bir kuralı uygulamaktadır.

 

TV HAKLARI : Medya haklarının ligler ve federasyonlar gibi spor organizasyonları tarafından toptan satışı rekabet konusunda endişe yaratır fakat belirli koşullarda kabul edilebilir.

Toptan satış gelirin yeniden dağılımı için ö nemlidir ve spor içinde daha etkin bir dayanışma için yararlı olabilir. Herhangi bir alternatif bireysel dağıtım sistemi bir "sağlam dayanışma mekanizması" ile ilintili olmalıdır.

 

ULUSAL TAKIMLARDA GÖREVLENDİRİLEN OYUNCULAR  : Rapor ulusal takım oyunlarının spor içinde önemli bir yer aldığını ve bu nedenle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.

TRANSFERLER : Komisyon, uluslararası futbol transferlerine ilişkin FIFA düzenlemelerinin  iyi bir uygulam örneği oluşturduğunu düşünüyor ve AB hukukunun gereklerini sağlarken spor kulüpleri arasından rekabetçi bir dengenin sağlandığını kabul ediyor.

 

Buna karşılık oyuncu transferleri, beraberindeki finansal akımların yasallığı konusunda da kuşkular yaratıyor. Rapora göre oyuncu transferleri ilgili finansal akımlar doğrudan ilgili taraflar arasında gerçekleştirilmeli.

 

OYUNCU AJANLARI  : oyuncu ajanları konusunda AB çapında standart bir uygulama oluşturulması için Brüksel bir değerlendirme çalışması yapmalı. FIFA ajan ücretleri üzerinde bir sınırlama öngörüyor.

 

SPOR BAHİSLERİ : Komisyon bu alanda bağımsız bir rapor hazırlayacak ve sıkı bir yasal düzenleme getirecek.

 

DOPING : Komisyon dopinge karşı savaş için daha etkili bir koordinasyon öngörüyor. Burada Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA), UNESCO ve Avrupa Konseyi ile ortaklaşa pozisyonların belirlenmesi öngörülüyor. Yeni doping maddeleri ve uygulamaları konusunda yasal otoriteler, WADA tarafından akredite edilen labaratuarlar ve Interpol arasında etkin bir bilgi alışverişi gerçekleştirilmelidir. Komisyon yasaklı doping maddelerinin AB deki yasak ilaçlar ile aynı muameleyi görmesini önermektedir.

 

ŞİDDET ve IRKÇILIK : AB icra organları, şiddet nedeniyle suçlu bulunanların 27-ülke bloğunda stadyumlardan uzak tutulması için mümkün olanakları araştırmaktadır. Federasyonların da maçlar sırasında ırkçı tacizlere karşı daha katı önlemler almalarını öneriyor. Bunlar arasında kulüplerin lisans sistemi kurallarını güçlendirmek te var.

 

WHITE PAPER RAPORUNDA EGEMENLİK DEKLARASYONU

Avrupa spor organizasyonlarının WHITE PAPER Raporunu coşku ile karşılamaları beklenmemelidir. Rapor genelinde spora olumlu ve düzenleyici organların bağımsızlığına saygı ile yaklaşmakla birlikte, sporun düzenlemesi konusunda bu organların yetkilerinin sporla sınırlı olduğunu ve işe ekonomi ve hukuk karıştığında AB hukukunun da devreye gireceğini gayet net bir şekilde vurguluyor. Komisyona göre maç süresi, takım sayısı, deplasman v.s. gibi sportif kararlar düzenleyici organların yetkisindedir fakat bunlar dışındaki her kural AB hukuku açısından değerlendirilmelidir. Değerlendirilecek sorunların başında sporcuların serbest dolaşımı (Bosman Kuralı ile çözümlendi), oyuncu ajanları, çocuk oyuncuların korunması, yolsuzluk, para aklama ve diğer finansal suçlar, kulüp lisans sistemi, yayın gelirlerinin mülkiyeti ve dağılımı, taraftarlar ile ilişkiler, şiddet v.s. geliyor. Bu sorunlar ile bağımsızlık iddiasında olan sportif organların kendi kaynakları ile başa çıkabilmesi olanaksız olduğu gibi bu çözümlerin hukuk sistemi dışında düşünülmeleri de uygun değildir.

Böylece IOC, FIFA ve UEFA gibi organların kendilerini hukuk üstünde (ekümenik) sayma iddialarına bir darbe indirilmiş olmaktadır. Avrupa Parlamentosu sözcüleri ise bu müdahalenin özellikle oyuncu ajanları konusunda kendi raporlarında önerdikleri kadar net ve radikal olmadığından şikayetçidirler.

Bu konu raporun 4. Bölümü olan "Sporun Organizasyonu" kısmında işleniyor. Burada bu bölümün ilgili kısımlarının tercümesini veriyoruz:

 

4. SPORUN ORGANİZASYONU 

Komisyon spor organizasyonlarının ve temsilci yapıların (ligler gibi) bağımsızlığını kabul eder. Bundan başka, yönetişimin esas olarak spor yönetim organlarının ve, bir mertebeye kadar, Üye Ülkelerin ve sosyal ortakların sorumluluğu olduğunu tanır. Bunun yanında spor organizasyonları ile yapılan diyalog bir takım alanları Komisyonun dikkatine taşıdı. Bunları aşağıda özetliyoruz. Komisyon bir çok sorunun AB hukukuna uyulması koşulu ile, iyi yönetişim ilkelerine saygılı öz-yönetim ile çözümlenebileceğini düşünür ve bir moderatör rolü üstlenmeye  veya gerekli ise harekete geçmeye hazırdır.

 

4.1 Sporun özgüllüğü

Spor aktivitesi AB hukukuna tabidir. Bu ayrıntıları ile COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT THE EU AND SPORT: BACKGROUND AND CONTEXT ve eklerinde açıklanmıştır.  Bir ekonomik aktivite oluşturduğu sürece Rekabet Hukuku ve İç Pazar kuralları spora uygulanır. Spor aynı zamanda AB hukukunun önemli kısımlarına da tabidir, ulusal kimlik bazında ayrımcılık, Birlik vatandaşlığı ile ilgili kurallar ve kadın ve erkeğin istihdam eşitliği gibi.

 

Aynı zamanda, spor bazı belirli karakteristiklere de sahiptir. Bunlar genellikle "sporun özgüllüğü" tanımlanır. Avrupa sporunun özgüllüğüne iki mercekten yaklaşılabilir.

 

  • Spor aktivitelerinin ve spor faaliyetlerinin özgüllüğü, kadın ve erkek için ayrı ligler, kupalara katılımcıların sayılarının sınırlanması, veya sonuçların belirsizliğini koruyacak, aynı kupada yer alanlar arasında rekabetçi dengeyi sağlayacak kurallar gibi;
  •  Sporun yapısal özgüllüğü, özellikle spor organizasyonlarının farklılığı ve bağımsızlığı, kupaların alt yapıdan elit düzeye piramit yapısı ve farklı operatör düzeyleri arasında organize dayanışma mekanizmaları, sporun ulusal düzeyde organize edilmesi ve her spor için tek federasyon kuralı gibi.

Avrupa mahkemelerinin dava kararları ve Avrupa Komisyonunun kararları sporun özgüllüğünün tanındığını ve hesaba alındığını gösteriyor. Bunlar aynı zamanda AB hukukunun spora nasıl uygulanacağına da rehberlik ediyor. Yürürlükteki içtihatla uyumlu olarak, sporun özgüllüğünü tanıma sürdürülecek, fakat bu AB hukukundan genel olarak bağımsızlığı onaylayacak şekilde yorumlanmayacaktır.

 

Staff Working Document ve eklerinde ayrıntıları ile açıklandığı gibi, AB Anlaşmasının anti-trust maddeleri ile ters düşmeyen organizasyonel spor kuralları bulunur. Bunların rekabete aykırı kısımları, şayet varsa, yapısal olmalı ve istenilen amaçla orantılı olmalıdır. Bu tür kurallara örnekler; "oyun kuralları" (oyun süresi ve oyuncu sayısı gibi), kupalar katılma kriterleri, "evde ve deplasmanda oynama" kuralları, kupalarda birden fazla kulüp sahibi olamama, milli takımların yapısı, anti-doping kuralları ve transfer dönemlerine ilişkin kurallar olabilir.

 

Buna karşılık, sporun düzenleyici yönleri açısından, herhangi bir spor kuralının AB hukuku ile uyumlu olup olmadığı case-by-case bazında değerlendirerek anlaşılabilir. Bu kural Avrupa Adalet Divanı tarafından son olarak Meca-Medina davasında (*) içtihat haline getirilmiştir. (Dava C-519/04P, Meca Medina v. Commission, ECR 2006, I-6991. daha fazla detay için kaynak  Staff  Working Document.) Mahkeme AB hukukunun spor kuralları üzerinde etkisi konusunda net bir içtihat oluşturmuştur. Burada "tamamen saf spor kuralı" kavramının, AB rekabet hukukunun spor sektörüne uygulanması konusunda tamamen ilgisiz olduğu yargısına varılmıştır.

 

Mahkemenin yorumuna göre sporun özgüllüğü, rekabeti kısıtlayıcı etkinin organizasyonun yapısında olduğu ve rekabetçi sporun uygulanmasının AB rekabet kuralları ile ters düşmediği zaman ve bu uygulamanın  meşru genel sportif amaçlarla uyumlu olması halinde geçerli olacağını yorumlamıştır. Oransallık (proportionality) testi her davada olaydaki özel durumları ele almak gerekliliği sonucunu doğurur. Burada genel kurallar oluşturmak ve rekabet hukukunu spor sektörüne  uygulamak olanağı yoktur.

 

*) David Meca Medina and Ivor Majcen (iki profesyonel yüzücü) doping gerekçesi ile aldıkları men cezasına itiraz ediyorlar. Ayrınılı bilgi için: Meca-Medina: a step backwards for the European Sports Model and the Specificity of Sport?


FUTBOLUN AVRUPALILAŞTIRILMASI SÜRECİ

Futbolun ve sporun geleneksel yönetim şeklinden daha çok AB hukuku ve AB Komisyonu kontrolu altına geçmesine yol açan süreci yukarda ana hatları ile verdik. Olayların kronolojik süreci de aşağıdaki tabloda özetleniyor.

Aralık 8, 2005

İngiltere'nin AB Başkanlığında Spor üzerine bir araştırma Leipzig'deki bir toplantıda başlatıldı. Bu toplantıya FIFA, UEFA, AB Komisyonu katılmıştı ve İngiltere Spor Bakanı Richard CABORN Başkanlık ediyordu.

Ocak 31, 2006

CABORN, AB Spor Komiseri Jan FIGEL ve sonra UEFA CEO Lars Christer Olsson ile bir toplantı yaparak araştırmanın önceliklerini belirledi. Araştırma başkanının bağımksız olmasına ve sporun dışından gelmesine karar verdiler.

Şubat 7

Önceki Portekiz Başbakan yardımcısı Jose Luis ARNAUT araştırmayı düzenlemeye atandı.

Şubat 22

Tarftarlar ve ilgililer araştırmanın web sitesine görüşlerini belirtmeye davet edildiler

Şubat 28

ARNAUT, dünyanın en zengin 16 kulübünü temsil eden G-14 gurubunu araştırmaya katkı yapmaya çağırdı. Bu gurup aynı anda dünya futbolunu yöneten FIFA ile milli takım oyuncularına tazminat konusunda iki davada taraf durumunda idi.

Mart 29

İlgililer ve taraftarlar Brüksel de kamuya açık bir toplantıya katıldılar.

Mayıs 3

Avrupa Parlamentosu spor konusunda bir oturum yaptı. Bu toplantı Avrupa futbolunu yöneten UEFA ile G-14 gurubunun kamu önünde ilk biraraya gelişleri oldu.

Mayıs 23

İngiliz Başbakanı Tony BLAIR ile AB Komisyon Başkanı Jose Mnauel BAROSO araştırmanın ilk taslağını aldılar.

Eylül 29

FIFA ve Uluslararası Olimpik Komite (IOC) 25 AB Spor Bakanına ve AB Komisyonuna bir mektup göndererek araştırmayı desteklemediklerini belirttiler.

 

Aynı gün UEFA, araştırmanın yeniden kaleme alınarak "ücret tavanı" yerine "maliyet kontrolü" kavramının yerleştirileceğini duyurdu.

Ekim19

UEFA Başkanı Lennart JOHANSSON seçim bildirgesinde araştırmayı desteklediğini vurguladı.

Ekim30

Araştırmanın yeni bir taslak raporu yayınlandı

Kasım 22

AB Komisyonu araştırmanın bir "Spor üzerine Beyaz Rapor" şekline dönüştürülmesi için yeşil ışık yaktı.

Kasım 27/28

AB Spor Bakanları toplanarak araştırmayı tartıştılar.

Aralık 14/15

AB Devlet Başkanları araştırmayı onayladılar ve beyaz raporun önünü açtılar.

Ocak/Şubat, 2007

Komisyon taslak raporu tamamlamak için görüşmelere başladı.

Mart 11/12, 2007

Spor Bakanları taslak raporu Alman AB Başkanlığı döneminde tartıştılar.

Haziran 5, 2007

Komisyon, bakanlar, Avrupa Parlamento üyeleri ve ilgili taraflar arasında son toplantılar gerçekleştirildi.

Temmuz 11 2007

Beyaz raporun son versiyonu Portekiz'in AB Başkanlığı döneminde yayınlandı.

Kasım  2007

Spor organizasyonları, bakanlar ve güvenlik güçleri arasında AB Komisyonu ev sahipliğinde sporun nihai güvenlik planı konusunda toplantılar. Bu plan Beyaz Raporun parametreleri çerçevesinde uygulanacak

2007 Sonları

Yasama Avrupa Konseyine ve Avrupa Parlamentosuna gönderilecek. Bu organlar uygulama kurallarını ve harcama programlarını yayınlayacaklar.

2008 Başları

Spor üzerine yasalar AB nin Slovenya Başkanlığı döneminde kabul edilecek.

 {jcomments on}

Bu İçerik  4649  Defa Okunmuştur
 

Degerli yazarimiz Kutlu Merih Cuma, 02 Nisan 2010.

YAZARIN DIGER YAZILARINI GORMEK ICIN TIKLAYIN

Neden Futbol Ekonomisi?

 

www. Futbolekonomi.com’un  vizyon ve misyonu temel olarak  Futbol Ekonomisi Stratejik Araştırma Merkezi’nin (FESAM) vizyon ve misyonuna paralel ve aynı düzlemdedir.

 

Bu bağlamda temel misyonumuz: Futbolun yerel ve küresel makro özelliklerini incelemek ve yeni yapısal modeller önermek; bu kapsamda entelektüel gelişimi hızlandırmak ve buna ilişkin referans olabilecek bir database oluşturmak ve bunu tüm futbol araştırmacılarının emrine sunmak... Bu amaçla yapılan çalışmaları yayımlamak; gerekli her türlü bilimsel futbol araştırma ve geliştirme projelerine entelektüel anlamda destek vermek.

 

Temel Vizyonumuz: Önerilen yeni modellerin gerçekleştiğini görmektir.

 devamı >>>

tbmm-logo

 

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

Spor Kulüplerinin Sorunları ile

Sporda Şiddet Sorununun Araştırılarak

Alınması Gereken Önlemlerin

Belirlenmesi Amacıyla Kurulan

 

MECLİS ARAŞTIRMASI

KOMİSYONU

RAPORU

tugrulaksar_ge_roportaj

Tuğrul Akşar Güngör Urasın sorularını yanıtlıyor

  Yazar Tuğrul Akşar,
Milliyet Gazetesi Yazarı Güngör Uras'ın
sorularını yanıtlıyor.
detay için tıklayınız..

 

e- Bülten Üyeliği

E-Bülten listemize üye olmak için lütfen aşağıdaki alanları doldurunuz.

Spor Endexi

24.07.2017 Kapanış Günlük
Değişim %
  IMKB 100

106.861

0,02

 bjk BJKAS

4,67

1,74

 fb FENER

37,62

2,73

 gs GSRAY

6,89

0,73

 trabzon TSPOR

3,13

-0,32

 

       

Videolar

Tuğrul, Tuğrul Akşar, Pusula, Ekonomi, Futbol, Futbol Ekonomi, Mali,VİDEONUN DEVAMI VE DİĞER VİDEOLAR İÇİN TIKLAYIN.

İstatistikler

İçerik Tıklama Görünümü : 14749177

Süper Lig İlhan Cavcav Sezonu 2017-18 Puan Durumu

Sıra TAKIMLAR O G B M A Y AV P
1

AKHİSAR BLD.

               
2 ALANYASPOR                
3 ANTALYASPOR

 

             
4

KONYASPOR

         

 

   
5 BEŞİKTAŞ
             

 

6

BURSASPOR

               
7

 MALATYASPOR

               
8

FENERBAHÇE

               
9

GALATASARAY

   

 

         
10

GENÇLERBİRLİĞİ

               
11 GÖZTEPE                
12 KARABÜKSPOR                
13 KASIMPAŞA                
14 KAYSERİSPOR                
15 BAŞAKŞEHİR FK

 

             
16 OSMANLISPOR

 

             
17 SİVASSPOR                
18 TRABZONSPOR                

Okur Yazar


Futbolun ekonomisi, mali, hukuksal ve yönetsel kısmına ilişkin varsa makalelerinizi bize gönderin, sizin imzanızla yayınlayalım.

Yazılarınızı  info@futbolekonomi.com adresine gönderebilirsiniz. 

 

 

2018 Dünya Kupası 1.Tur 1.Grup Puan D.

Avrupa Elemeleri 1.Tur Grup I
Sıra TAKIM O G B M A Y PUAN AV
1

hirvatistan-bayrak Hırvatistan

6 4 1 1 11 2 13 9
2 izlanda-bayrak İzlanda 6 4 1 1 9 6 13 3
3 turk-bayrak TÜRKİYE

6

3 2 1 11 6 11 5
4

ukrayna-bayrak Ukranya

6 3 2 1
9

5

11 4
5 finlandiya-bayrak Finlandiya
6 0 1
5 4 10 1

1

6

kosova-bayrak Kosova

6 0 1 5
3

18

1 -15

Money Football League

    

Deloitte-Money-League-17

   

“Yirmincisi yayınlanan 2017 Deloitte Para Ligi Raporu’na göre Manchester United 689 Milyon Euro’luk geliriyle tekrar zirvenin sahibi oldu. Fenerbahçe ve Galatasaray da, 25. ve 26.sıradan tekrar Para Ligi’ne girdiler.”
Raporu okumak için Tıklayınız

 


    

EkoLig-Foto

 

EkoLig - Futbol Ekonomisi Raporu, Türk Futbolunun gelirlerini ve ekonomik görünümünü mercek altına alan ve futbolun finansal verilerini Avrupa'nın önde gelen ligleri ile karşılaştırmalı olarak sunan rapor 
için tıklayınız 

 

 

Endustriyel_futbol

 

Futbolda Endüstriyel Denge ve Başarı Üzerine

Futbolun Endüstriyel gelişimi, kulüplerin sportif ve iktisadi/mali yapılanışını derinden etkiliyor. Dorukhan Acar’ın Kurumsal Yönetim temelli yaklaşımı ile "Futbolda Endüstriyel Denge ve Başarı"yı okumak için klikleyiniz

 

 

Türkiye'de Kadın Futbolunun Gelişimi ve Günümüzdeki Durumu

 

imagesCAVM4O4L

 

Dr. Lale ORTA’nın Kadın Futboluna Entelektüel Bir Yaklaşım Sergilediği makalesi için tıklayınız.” 

 

 

İngiliz Futbolunda Kurumsal Yönetişim Üzerine

 

governance_in_football

 

Tüm kulüplerimize ve Türk Futbol yapılanmasına farklı bir bakış açısı kazandırabileceğini düşündüğümüz, İngiliz Parlementosu’nun Kültür, medya ve spor Komitesi’nin hazırladığı raporu okumak için tıklayınız. 

 

money-and-soccer

“Money scorring goals”, Gerçekten de “Para Gol Kaydedebiliyor mu? “

Euro 2012’nin olası ekonomik etkilerini
okumak için tıklayınız. 



FFP

Futbolda Finansal Sürdürülebilirlik Kapsamında ''Finansal Fair Play Başa Baş Kuralı ve Beşiktaş Futbol Kulübü Üzerinde Bir Uygulama 
Hüseyin AKTAŞ/Salih MUTLU,

okumak için tıklayınız.