8 Mart 2011/ TBMM Araştırma Komisyonu

Meclis Araştırma Komisyonu, AK Parti İstanbul Milletvekili Nazım Ekren başkanlığında toplandı.  Spor Ekonomisti Tuğrul Akşar'ın brief verdiği komisyonda

Spor Kulüplerinin Finansal Sorunları ile onların yönetişimsel problemleri ve Sporda Şiddet Sorununun Araştırılması Amacıyla Kurulan Meclis Araştırma Komisyonu, AK Parti İstanbul Milletvekili Nazım Ekren başkanlığında toplandı.

 

Spor Ekonomisti Tuğrul Akşar da futbol kulüplerinin gelirlerinin büyüdükçe giderlerinin de büyüdüğünü ifade etti.Avrupa'nın ve Dünya'nın en fazla gelir yaratan altıncı futbol ekonomisi olan Türk futbolunun ne yazık ki, Avrupa ve Dünya futbolundan hak ettiği payı alamadığını belirten Akşar, Türk futbolunun bu potansiyele sahip olduğunu; ancak bazı finansal ve yönetsel sorunlar yüzünden Türk Futbol Kulüplerinin sportif, iktisadi ve mali olarak başarılı olamadıklarını dile getirdi. Türk futbolunun aşırı borçlanmaya yöneldiğini; tüm kulüplerin işletme sermayesi, likidite açığı ve özkaynak açığı verdiğini ifade eden AKŞAR, Türk Futbol Kulüplerini finansal anlamda denetleyecek ve koordine edecek bir Mali Üst Kurul oluşturulması gerektiğini belirtti. Kulüplerin mali başarısının, sportif değil yönetimin başarısıyla sağlanabildiğini dile getiren Akşar, kulüplerin mali denetimlerini yapacak bir ''üst kurul'' oluşturulmasını ve kulüplerin yapılarına kurumsal yönetimin egemen kılınması gerektiğini söyledi.
 Kulüplerde gerekli finansal ve kurumsal yönetişimin sağlanması halinde, bunun tribünde şiddete karşı da önemli bir katkı sağlayacağını ifade eden Tuğrul AKŞAR, bu konuda İngilizlerin Taylor Raporu'ndan bazı örnekler verdi. Buna göre Taylor raporuyla statlarda artan konfor ve güvenlik uygulamalarının tribünde şiddeti önlediğini belirtti.
Sunumuna devam eden AKŞAR; 

 Türk Futbolunun Ana Sorunları olarak,

1990’lardan sonra giderek parasallaşıp ticarileşen ve bunun sonucunda da endüstriyel bir karaktere bürünen futbol doğal olarak Türk futbolunda da yapısal dönüşümlere yol açtığını, bunun da doğal olarak bazı sorunları zaman içinde beraberinde getirdi.  Bu sorunlar ana başlıklarıyla ele alındığında bunların:

ü Kontrolsüz Transfer/Personel Harcamaları, ü Yetersiz Kulüp Tesisleri,

ü Kulüplerin Artan Borçları,

ü Stadyumlarımızın Eksiklikleri,

ü Kurumsal Yönetim Yetersizliği,

ü Sportif Altyapıların Eksiklikleri,

ü Yanlış Şirketleşme ve halka arzın yarattığı sorunlar,

ü Örgütlenme Sorunları (Yetersiz Kalan Dernekler Kanunu) sorunu olduğunun görülebileceğini;

1.  
2. Örgütsel/Yönetsel Sorunlar olarak ta;

 

Futbol kulüplerimizin mevcut örgütsel yapılarının genel analizinin yapıldığında; 

ü Uzun vadeli kalıcı plan ve strateji yerine kısa vadeli günü kurtarmaya yönelik bir örgütsel yönetim,  

ü Denetimden uzak  ve başkanlık sistemi egemen,

ü Kulüp denetimleri yetersiz ve ibra müessesesi çalışmıyor,  

ü Sorumluluktan uzak ben merkezci, ehliyetsiz yöneticilerin karar aldığı bir yapı,  

ü Makro bakış açısından ve futbolun endüstriyel dönüşüm dinamiklerini yakalayabilecek yetenek ve kapasiteden uzak bir yönetim anlayışının bulunduğunu ifade eden AKŞAR, 

Makro İktisadi ve Mali Sorunlar olarak ta Türk Futbolunun karşısına  aşağıdaki sorunların çıktığını dile getirdi.

 

Türk Futbolunun Üç Temel Açığı

ü Kulüplerin genel konsolide mali tabloları bize üç açığın bir arada olduğunu gösteriyor.

ü Kulüplerin dönen varlıkları, kısa vadeli borçlarını karşılamakta yetersiz kaldığı için işletme sermayesi açığı,

ü Kulüplerin faaliyetlerinin finansmanında kullandıkları özkaynaklar içinde yer alan şişirilmiş Değ.Artış Fonu(Mad.Dur.Varlık ve Bonservis değerleme) bedellerimi çıkarttığımızda Özkaynak açığı,

ü Kulüplerin mevcut hazır değerleri içinde yer alan nakit ve benzeri likit değerleri  dikkate aldığımızda ise bunların toplam değerinin kısa vadeli borçları karşılamakta yetersiz kalması nedeniyle Likidite açığı oluştuğu görülüyor.

 

 Yanlış Transfer Politikalarının Neden Olduğu Sonuçlar

 

ü SL transferde net borçlu bir lig. Yani transfer gelirleri, transfer giderlerini karşılamakta yetersiz kalıyor.

ü Transferde ithalatçı bir yapımız var. Oyuncu dışsatım gelirlerimiz, giderlerimizin sadece üçte biri kadar(%27).

ü Transferde net borçlu olmak, kulüplerimizde önemli finansal sorunları beraberinde getiriyor. Transfer gelir ve gider dengesindeki, gider fazlası durumu, süreç içinde kulüplerin borçlanmalarını artırıyor.

ü Bu kapsamda kulüplerimizin son beş yılda transfer açıklarının 226.7 milyo euroya ulaşması, kulüplerimizin transfer finansmanında yabancı kaynağa yöneldiğini ortaya koyuyor.

 

 Hatalı Transfer Politikaları Kulüplerin Özkaynaklarını Eritiyor

• Ø Bu durum ise, zaman içinde kulüplerin öz kaynak açıkları vermesine, transfer maliyetlerinin giderek artmasına, buna bağlı olarak ta, yıllar itibariyle kulüplerin likidite ve işletme sermayesi açıklarının büyümesine neden oluyor.
• Ø Bu durum da zaman içinde kulüplerimizin kümule  zararlarını(açıkları)artırıp aktiflerini zayıflatacağı için rekabet güçlerini de geriletebilecek potansiyeli bünyesinde taşıyor.

 

Temel Rasyolarda Olumsuzluklar

• Ø Kulüpler futbol faaliyetlerinden sürekli zarar ediyorlar,
• Ø Konsolide futbol şubesi net zararının, konsolide futbol şubesi gelirlerine oranı eksi %38.07,
• Ø Konsolide giderlerin konsolide gelirlere oranı ise %120,99.

 

Tuğrul AKŞAR'ın sunduğu rapor aşağıda yer alıyor.

 

 

SPOR KULÜPLERİNİN SORUNLARI İLE SPORDA ŞİDDET SORUNUNUN ARAŞTIRILARAK ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLERİN BELİRLENMESİ AMACIYLA KURULAN MECLİS ARAŞTIRMASI
KOMİSYONU’NA

“SPOR KULÜPLERİNİN MALİ VE YÖNETİŞİM SORUNLARI VE BUNLARA İLİŞKİN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ” HAKKINDA RAPOR

 

8 MART 2011, SALI ANKARA

 

TUĞRUL AKŞAR

SPOR EKONOMİSTİ

WWW.FUTBOLEKONOMİ.COM

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Üzerinde Durulan Konular

 

I. Futbolun/Sporun Ekonomisi

II. Futbolun/Sporun Finansı

III.Futbolun/Sporun Yönetişimi Sorunları

IV.Çözüm Önerileri

 

 

 

 

İÇİNDEKİLER

I.Genel Olarak Dünya’da ve Ülkemizde Futbol Pastasının Büyüklüğü

II. Sporun Finansı

III. Futbolun/Sporun Yönetişimi Sorunları

1. 1.      Futbol Endüstrileşiyor
2. 2.      Türk Futbolunun ana Sorunları
3. 3.      Örgütsel/yönetsel Sorunlar

IV. Makro İktisadi ve Mali Sorunlar

1. 1.       Türk Futbolunun Üç Temel Açığı
2. 2.       Yanlış Transfer Politikalarının Neden Olduğu Sonuçlar
3. 3.       Hatalı Transfer Politikaları kulüplerin Özkaynaklarını Eritiyor
4. 4.       Temel Rasyolarda Olumsuzluklar

V. Çözüm Önerileri

   1.Kulüplerin Niteliksel Dönüşümünü Sağlayacak yapısal Adımlar (Uzun Vadeli Çözüm Önerileri)

   1.1 Parasal Geliri Çeşitlendirerek Artırmak

    1.2. Altyapıyı ve Maliyet Yönetimini Esas alan Bir Yönetim Anlayışı

   1.3. Borçlanmanın Kontrol Altına Alınmasını Sağlayacak eni Yapı

   1.4. Ehliyetli-Yeterli Profesyonellere yetki Verilmeli

   1.5. Kulüpler Kurumsal Yönetime Yönlendirilmeli

    1.6. Türk Futbolunda bağımsız Mali Üst Kurul Oluşturulmalı

   1.7. Şirketleşme ve Halka Arza Özel Düzenleme Getirilmeli

   2. Kısa Vadede Yapılması Gerekenler

     2.1. Ne yapmalı?

           2.2. Kulüplerde Kurumsal Yönetim Egemen Örgüt Modeli Haline Getirilmelidir

           2.3. Futbola Mali Kural Getirilmelidir

 

 

 

1. I.     Genel Olarak Dünya’da ve Ülkemizde Futbol Pastasının Büyüklüğü

Bugün dışsal etkileriyle birlikte futbol Yıllık 225 Milyar Dolar gelir yaratıyor. Sadece Futbol Kulüplerinin tüm Dünya’da yarattığı gelir  24 milyar dolara ulaşıyor. 

Bu gelirin 2/3’ü Kara Avrupa’sında yaratılıyor.  Avrupa Futbol piyasasının büyüklüğü ise  22 milyar dolar (15,6 milyar Eur) civarında.

Ülkemizde ise futbol pastasının büyüklüğü  820 milyon dolar’a  (585 milyon Euro) yükselmiş durumda. Türk futbol pastasının mevcut büyüklüğü bu haliyle, Avrupa futbol pastasının  yaklaşık %4’üne karşılık geliyor.

Aşağıdaki tablo bize Avrupa ve Türk futbol piyasasının yıllar itibariyle gelişimini gösteriyor.

Söz konusu tablolara göre son yedi yılda Avrupa futbol pastası yüzde sekiz civarında büyürken (bkz. Tablo:1), Türk futbol pastası son on yılda yüzde 290’lık bir büyüme kaydetmiştir. (Bkz. Tablo:2)

Avrupa’da ve Türkiye’de futbol pastası büyük bir hızla gelişirken, buna karşılık karlılık ne yazık ki, istenilen düzeyde gelişememiştir. Özellikle Avrupa’da futbolu domine eden beş büyük ligden (İngiltere, İspanya, Almanya, Fransa ve İtalya) sadece İngiliz Premire Lig ve Alman Bundesliga faaliyetlerinden kar elde edebilmişlerdir. (Bkz. Tablo:3)

Bu Liglerde özellikle ücret ve maaşlardaki büyümenin, gelir artışının üzerinde bir gelişim göstermesi operasyonel karlılığın zarara dönüşmesinde önemli bir rol oynamıştır. (Bkz.Tablo 5)

 

1. II.           Sporun Finansı

Futbolda sportif performansın parasal performansa dönüşmesi sorunu günümüz futbolunun en önemli sorunlarından birisidir.  Futbol kulüpleri sportif performanslarını parasal performansa dönüştürebildikleri oranda sportif ve mali rekabet güçlerini artırabilmekte ve sonuçta buna bağlı olarak kulübün marka değeri yükselebilmektedir.  Sportif performans, parasal performansa, parasal performans ta yine sportif performansa dönebiliyorsa buna “Futbolun Başarı Döngüsü” diyoruz. Bu döngü başarılı döngüye dönüştüğü oranda kulübün de marka değeri yükselmeye başlıyor. (Bkz. Tablo: 6)

Futbolda finansal başarıya ulaşmada doğru, sağlıklı ve sürdürülebilir yönetimin etkisi, kulübün ortaya koyacağı sportif performanstan daha önemlidir.  (Bkz. Tablo: 7)

Bizim de genel olarak önermeye çalıştığımız “Parasal Getiri Elde Etme Modeli”nde, marka değerine bağlı sportif performanstan bağımsız bir gelir yaratabilecek bir gelir yaratma ve gelir çeşitlendirme modelidir.   

Bu gelir modeli yaratılması sürecinde yeterli gelir elde edemeyen ve istenilen sportif performansa ulaşamayan kulüplerde gelirlerin giderleri karşılamada yetersiz kalması, kulüpleri yoğun bir şekilde yabancı kaynak kullanımına, özellikle de banka kredileri kullanımına itmektedir.

Ülkemizde de spor kulüplerimiz 2000 ile 2009 arasında yoğun bir kredi kullanımına yönelmişlerdir. 2000 yılında Süper Lig kulüpleri toplam 127 milyon TL’lik kredi kullanımı gerçekleştirirlerken, bu tutar 2009 yılında 448 milyon TL’na yükselmiştir. (bkz. Tablo: 8)

Kredi kullanımında ise özellikle dört büyük kulübün (Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor’un) kullandıkları kredilerin toplamları sektörde önemli bir yüzdeye sahiptir.

Nitekim 2009 finansal verileri itibariyle düzenlenen genel konsolide mali tablolardan oluşturulan dört büyük kulübün kısa vadeli yabancı kaynakları toplamı  677,5 milyon TL’na, Orta ve uzun vadeli yabancı kaynakları toplamları da 418,3 milyon TL’na ulaşmıştır.  (Bkz. Tablo: 9)

Burada bir başka önemli konu da dört büyük kulübün futbol şubelerinin yarattığı toplam 622 milyon TL’lık gelirin yüzde 67’si Futbolcuların Ücret, maaş ve bonservis ücretlerine giderken, kalan %33’lük kısmının futbol şubesi dışındaki giderlere harcanmasıdır.  (bkz. Tablo:10)

 

Yine dört büyük kulübün toplam gelirleri giderlerini %121 civarında aşmaktadır. Avrupa’da bu oran %105 dolayındadır. (Bkz. Tablo:11)

Dört büyük kulübün toplam gelirlerinin, giderleri karşılamakta yetersiz kalması kulüpleri net olarak 900.524.097 TL borçlanmaya sevk etmiştir. (Bkz. Tablo: 12)

Kulüpleri borçlanmaya iten en önemli bir başka neden de yanlış transfer politikalarından kaynaklanan sorunlardır. Nitekim Süper lig son beş yılda net 226.7 milyon Euro transfer açığı vermiştir. Yani futbolcu satımından elde olunan gelirler ile yapılan transfer harcamaları arasındaki net fark aleyhte çalışmıştır.

 

III.Futbolun/Sporun Yönetişimi Sorunları

1. 1.   Futbol Endüstrileşiyor

Futbolun bugün lokal bir organizasyon olmaktan çıkıp, küresel ürün pazarlayan bir konuma geçmesi, iyi kurumsal yönetişim (good corparate governance)  uygulamalarını zorunlu hale getirdi. Olaya futbol kulüpleri açısından bakıldığında, kurumsal yönetim kalitesinin yüksek olması; kulüplere rekabet üstünlüğü sağlamak açısından, düşük maliyetli fonları yaratabilme olanağını da beraberinde getirdi. Bu bağlamda iyi yönetilen futbol kulüpleri, rakipleriyle aralarını giderek açıyorlar. Sahip oldukları devasa bütçeler, onların lehine haksız rekabet sağlıyor.

2. Türk Futbolunun Ana Sorunları

1990’lardan sonra giderek parasallaşıp ticarileşen ve bunun sonucunda da endüstriyel bir karaktere bürünen futbol doğal olarak Türk futbolunda da yapısal dönüşümlere yol açtı. Bu, doğal olarak bazı sorunları da zaman içinde beraberinde getirdi.  Bu sorunları ana başlıklarıyla ele alırsak;

ü Kontrolsüz Transfer/Personel Harcamaları,

ü Yetersiz Kulüp Tesisleri,

ü Kulüplerin Artan Borçları,

ü Stadyumlarımızın Eksiklikleri,

ü Kurumsal Yönetim Yetersizliği,

ü Sportif Altyapıların Eksiklikleri,

ü Yanlış Şirketleşme ve halka arzın yarattığı sorunlar,

ü Örgütlenme Sorunları (Yetersiz Kalan Dernekler Kanunu)

Konuları karşımıza çıkıyor.

 

 

1. 3.   Örgütsel/Yönetsel Sorunlar

 

Futbol kulüplerimizin mevcut örgütsel yapılarının genel analizini yaptığımızda;

ü Uzun vadeli kalıcı plan ve strateji yerine kısa vadeli günü kurtarmaya yönelik bir örgütsel yönetim,

ü Denetimden uzak  ve başkanlık sistemi egemen,

ü Kulüp denetimleri yetersiz ve ibra müessesesi çalışmıyor,

ü Sorumluluktan uzak ben merkezci, ehliyetsiz yöneticilerin karar aldığı bir yapı,

ü Makro bakış açısından ve futbolun endüstriyel dönüşüm dinamiklerini yakalayabilecek yetenek ve kapasiteden uzak bir yönetim anlayışı.

 

IV.Makro İktisadi ve Mali Sorunlar

1. Türk Futbolunun Üç Temel Açığı

ü Kulüplerin genel konsolide mali tabloları bize üç açığın bir arada olduğunu gösteriyor.

ü Kulüplerin dönen varlıkları, kısa vadeli borçlarını karşılamakta yetersiz kaldığı için işletme sermayesi açığı,

ü Kulüplerin faaliyetlerinin finansmanında kullandıkları özkaynaklar içinde yer alan şişirilmiş Değ.Artış Fonu(Mad.Dur.Varlık ve Bonservis değerleme) bedellerimi çıkarttığımızda Özkaynak açığı,

ü Kulüplerin mevcut hazır değerleri içinde yer alan nakit ve benzeri likit değerleri  dikkate aldığımızda ise bunların toplam değerinin kısa vadeli borçları karşılamakta yetersiz kalması nedeniyle Likidite açığı oluştuğu görülüyor.

 

2. Yanlış Transfer Politikalarının Neden Olduğu Sonuçlar

 

ü SL transferde net borçlu bir lig. Yani transfer gelirleri, transfer giderlerini karşılamakta yetersiz kalıyor.

ü Transferde ithalatçı bir yapımız var. Oyuncu dışsatım gelirlerimiz, giderlerimizin sadece üçte biri kadar(%27).

ü Transferde net borçlu olmak, kulüplerimizde önemli finansal sorunları beraberinde getiriyor. Transfer gelir ve gider dengesindeki, gider fazlası durumu, süreç içinde kulüplerin borçlanmalarını artırıyor.

ü Bu kapsamda kulüplerimizin son beş yılda transfer açıklarının 226.7 milyo euroya ulaşması, kulüplerimizin transfer finansmanında yabancı kaynağa yöneldiğini ortaya koyuyor.

 

3. Hatalı Transfer Politikaları Kulüplerin Özkaynaklarını Eritiyor

• Ø Bu durum ise, zaman içinde kulüplerin öz kaynak açıkları vermesine, transfer maliyetlerinin giderek artmasına, buna bağlı olarak ta, yıllar itibariyle kulüplerin likidite ve işletme sermayesi açıklarının büyümesine neden oluyor.
• Ø Bu durum da zaman içinde kulüplerimizin kümule  zararlarını(açıkları)artırıp aktiflerini zayıflatacağı için rekabet güçlerini de geriletebilecek potansiyeli bünyesinde taşıyor.

 

4. Temel Rasyolarda Olumsuzluklar

• Ø Kulüpler futbol faaliyetlerinden sürekli zarar ediyorlar,
• Ø Konsolide futbol şubesi net zararının, konsolide futbol şubesi gelirlerine oranı eksi %38.07,
• Ø Konsolide giderlerin konsolide gelirlere oranı ise %120,99.

 

V.Çözüm Önerileri

1. 1.   Kulüplerin Niteliksel Dönüşümünü Sağlayacak Yapısal Adımlar (Uzun Vadeli Çözüm Önerileri)

1.1.      Parasal Geliri Çeşitlendirerek Artırmak

Tüm kulüplerin finansallarındaki gelirler yukarıda saydığımız makro ekonomik riskleri göğüslemek için yetersiz ve tek tip. Genelde de naklen yayın gelirlerine bağımlı bir gelir yapısı var. Avrupa’da olduğu gibi sportif performanstan bağımsız gelir yaratacak bir yapıyı kurmalıyız.

        1.2.Altyapıyı ve Maliyet Yönetimini Esas Alan Bir Yönetim Anlayışı

Bugün kulüpleri borçlandıran temel şey: Kaynakların etkin ve verimli kullanılamamasının yanı sıra gelirlerin giderleri karşılamada yetersiz kalması, bunda da ana faktörün oyuncu maaş ve transfer ücretlerinin olması. UEFA Finansal Fairplay kriterlerine göre oyuncu maaş ve transfer ücretlerinin gelirin yüzde yetmişinden fazla olmaması gerekiyor.  Bu nedenle kulüpler alt yapıya özel önem vermeli.

1.3.      Borçlanmanın Kontrol Altına Alınmasını  Sağlayacak Yeni Yapı

                        Kulüpler faaliyetlerinden kar edemedikleri ve sürekli finansman açığı verdiklerinden yoğun olarak yabancı kaynak kullanımına yönelmekteler. Özellikle de banka kredileri…Bu nedenle kulüplerin başta banka kredileri olmak üzere yabancı kaynak kullandırımlarına bazı önlemler ve rasyolar getirilmelidir. Ve kesinlikle Genel Kurul Kararı olmaksızın borçlanmaya gidememeliler.

1.4. Ehliyetli-Yeterli Profesyonellere Yetki Verilmeli

        Kulüplerin şirket veya dernek yapısında olup olmadıklarına bakılmaksızın kesinlikle Kurumsal Yönetim ve Yönetişimin egemen örgüt modeli haline getirilesi bir yasal zorunluluk  haline getirilmeli. Bu kapsamda kulüplerde kilit yönetsel görevler ehliyetli ve yeterli profesyonellere bırakılmalı, bu kişilerin atanması için Federasyonca “Fit and Proper Person “ (Yani işe uygun kişi) test uygulanmalıdır.

  1.5.Kulüpler Kurumsal Yönetime Yönlendirilmeli

Deloitte’un son çalışmasına göre 16,5 milyar euroluk bir büyüklüğe ulaşan Avrupa futbol piyasası, artık kulüplerin bu pazardan daha fazla pay alabilmek adına, birbirleriyle kıyasıya bir rekabete girdiklerini gösteriyor.

Bu bağlamda çoğu kulüp ulaştıkları devasa bütçelerini daha iyi yönetebilmek, sermaye piyasalarına açılarak daha ucuz fon temin etmek, iktisadi ve mali başarıya ulaşarak, sportif başarıyı yakalamak adına kurumsal yönetişime doğru yol almaktadır. UEFA Lisanslama sisteminin de etkisiyle Avrupa’da çoğu  futbol kulübünün kurumsal yönetim ve yönetişimi kendi örgütsel yapılarına uyarlamaya çalıştıklarını görüyoruz.

1.6.Türk Futbolunda Bağımsız Mali Üst Kurul Oluşturulmalı

Bugünkü yapılanmasıyla Federasyon Kulüpleri Finansal ve iktisadi anlamda denetleyebilecek, yönlendirebilecek ve koordine edebilecek durumda değil. Tıpkı Bankacılık sektöründe olduğu gibi Futbolda da mutlaka, bir Üst Mali Kurul Oluşturulmalıdır. Bu kurul tamamen bağımsız, konusunun uzmanı, birikimli kişilerden seçilerek değil, atanarak oluşturulmalıdır.

 

1.7. Şirketleşme ve Halka arza özel Düzenleme Getirilmeli

           Bugün kulüplerimizi finansal ve iktisadi açıdan açmaza sokan en önemli sorunlardan birisi de Şirketleşme ve Halka Arz’da yapılan yanlışlıklardır.

           Kulüplerin birkaç istisnai gelir kalemi dışında hemen hemen tüm gelirlerinin  Sportif A.Ş.’lere devir ve temlik olunduğu; buna karşın giderlerin kulüpte ya da Futbol A.Ş.’de bırakıldığı bir model içinde yaratılan “sanal şirketler” aracılığıyla İMKB’ye gidilmesinin önüne geçilmelidir. (bkz. Tablo:

 

1. Kısa Vadede Yapılması Gerekenler

2.1. Ne Yapmalı?

• Ø Kulüp finansalları UFRS (Uluslararası Finansal Raporlama Sistemi)’ne göre düzenlenmelidir.
• Ø Şeffaflık sağlanmalıdır. (Birden fazla finansal düzenlenebiliyor)
• Ø Denk Bütçe uygulanmalıdır.
• Ø Yöneticilerin hesap verilebilirliğini sağlayacak kurumsal yönetim modeli kulüplerde egemen model haline getirilmelidir.
• Ø Dernek statüsü devam ettirilecekse, bu yapıyı UEFA Finansal Fair Play Kuralları’na uyumlu hale getirecek yeni düzenlemeler yapılmalıdır.

2.2.   Kulüplerde Kurumsal Yönetim Egemen Örgüt Modeli Haline Getirilmelidir

• Ø Eşitlik; şirketleşen futbol kulüplerinin tüm faaliyetlerinde, pay ve menfaat sahiplerine eşit davranmasını ve olası çıkar çatışmalarının önüne geçilmesini ifade eder. 
• Ø Şeffaflık; ticari sır niteliğindeki ve henüz kamuya açıklanmamış bilgiler hariç olmak üzere, şirketleşmiş futbol kulübüyle ilgili finansal ve finansal olmayan  bilgilerin, zamanında, doğru, eksiksiz, anlaşılabilir, yorumlanabilir, düşük maliyetle kolay erişilebilir bir şekilde kamuya duyurulması  yaklaşımıdır.
• Ø Hesap verebilirlik; yönetim kurulu üyelerinin esas itibariyle  anonim şirket (İngiltere de PLC) tüzel kişiliğine ve dolayısıyla  pay sahiplerine karşı hesap verme  zorunluluğunu, 
• Ø sorumluluk ise; şirket şeklindeki kulüp yönetiminin kulüp adına tüm faaliyetlerinin mevzuata, esas sözleşmeye, şirket içi düzenlemelere, UEFA ve lokal federasyon yönerge ve talimatlarına uygunluğunu ve bunun denetlenmesini ifade ediyor.

2.3. Futbola Mali Kural Getirilmelidir

• Ø Kulüplerimizin yetersiz gelirlerini aşacak şekilde harcamaya yönelmesi ve bunun yarattığı “Gider fazlası” yıllar itibariyle kulüp borçlanmalarının geometrik olarak artmasına neden olmuştur.
• Kulüp borçlanmasındaki artış ise ilave finansman gerektirdiğinden, kulüplerin birikimli zararları da artmaya başlamıştır.
• Ø Bu durum rekabet açısından sürdürülebilir ve kontrol edilebilir bir durum olmaktan çıkmasına neden olurken; bu durumun kontrol altına alınabilmesi “Futbola mali Kural” uygulamasını da bir zorunluluk haline getirmiştir.
• Ø Kısacası: bahse konu yeni mali politika anlayışına göre borç artışının kontrol altına alınabilmesi için bütçe açıklarının bu süreç içinde sürekli kontrol altına alınması gerekiyor.

 

TABLOLAR

 

Tablo :1

 

 

 

 Tablo:2

 

 

Tablo:3

 

  

Tablo:4

 

 

Tablo:5

 

 

 

Tablo:6

 

 

 

Tablo:7

 

 

Tablo:8

 

 

Tablo:9

 

 

 

Tablo:10

 

 

Tablo:11

 

 

 

Tablo: 12

 

 

Yararlanılan Kaynaklar:

Tuğrul AKŞAR, Endüstriyel Futbol, Literatür Yayınları, İst., 2005

Tuğrul AKŞAR- Kutlu MERİH, Futbol Ekonomisi, Literatür Yayınları,  İst., 2006.

Tuğrul AKŞAR- Kutlu MERİH, Futbol Yönetimi, Literatür Yayınları, İst., 2008

Tuğrul AKŞAR, Futbolun Ekonomi Politiği, Literatür Yayınları, İst., 2010.

Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği, Kurumsal Yönetim İlkeleri Işığında Türk Futbol Kulüpleri Yönetim Rehberi, TKYD Yayınları, İst. 2010

Hüsnü Güreli, 4 Büyük Spor Kulübünün Yapısal ve Finansal Karşılaştırmalı Analizi, Yayınlanmamış Çalışma, İstanbul 2010.

 

 

 {jcomments on}