Dr. Lale Orta – 21 Mayıs 2012 

Avrupa futbolunun yönetici kuruluşu olan UEFA (Union European Football Association-Avrupa Futbol Federasyonları Birliği)

Dr. Lale Orta - 9 Mayıs 2012 Türkiye Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu, olağanüstü olarak Genel Kurul’u toplantıya çağırdı ve Futbol Disiplin Talimatı’nın 58. madde’nin değiştirilmesi ile ilgili Genel Kurul’un görüşünü almak istedi.

Dr. Lale Orta – 24 Nisan 2012 UEFA; Avrupa futbolunun geleceği için 11 vazgeçilemez değer belirlemiştir. Bu vazgeçilemez değerlerin başlıkları şöyledir:

Dr. Lale Orta – 16 Nisan 2012

Türkiye Süper Ligi’nin istatistikî bilgilerinden yola çıkarak, 2006–2012 dönemi için bazı tespitlerde bulunulmaya çalışılmıştır.

Dr. Lale Orta – 9 Nisan 2012 Dünyanın birçok ülkesinde futbol; toplumların ilgisini çekerek bir numaralı spor dalı olmuş ve çağımıza damgasını vurmuştur.

Dr. Lale Orta -  2 Nisan 2012

1990’lı yılların başında tasarımcı Chris Kay tarafından tasarlanan futbolcu isimlerinin yazılı olduğu kişisel formalar, ilk kez İngiltere Premier Ligi’nde kullanılmaya başlandı.

Futbolcu isimlerinin formanın sırtına yazılması, televizyon yayınları sırasında futbolcuların geniş kitlelerce tanınırlığını sağladı. Bu durum, spor giyim üreticilerini hareketlendirdi, isimli ve logolu ürün satışlarını artırdı ve futbol endüstrisine ivme kazandırdı.

Endüstriyel ürünlerin tanıtıldığı ve pazarlandığı vitrin olarak stadyumlar düşünüldüğünde, tribünlerde futbolcu isimlerinin yazılı olduğu formalar daha çok giyilerek, taraftarları futbolcularla özdeşleştirdi. Takımların transfer hareketliliği de taraftarın satın aldığı formanın çabuk eskimesine neden olunca, değişen futbolcu isimleriyle birlikte yeniden tasarlanan son moda formaların alınması her yıl özendirildi.

Uluslararası organizasyonlarda isim yazılı formalar, 1992 yılında İsveç’te düzenlenen Avrupa Şampiyonası’nda ilk kez kullanıldı. Dünya Kupası’nda da, 1994 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde düzenlenen finallerde futbolcu isimleri formalarına yazıldı.

Türkiye Süper Ligi’nde ise (O zaman ki adıyla Türkiye Birinci Ligi), 2000–2001 sezonunda futbolcu isimleri sırtlarına yazıldı ve 2009–2010 futbol sezonuna kadar isimler formaların sırtında kaldı. Mahmut Özgener’in Federasyon Başkanı olduğu dönemde, “Sportif Ekipman ve Reklam Talimatı” değiştirilerek formaların sırt yeri sponsor (destekleyici) firmalara verildi. Türkiye Futbol Federasyonu’nun, 2009 yılında yürürlüğe giren Sportif Ekipman ve Reklam Talimatı’na göre, formaların ön yüz, sağ kol ve arka yüz üst kısımda futbolcu numaralarının üstüne reklam alındı. Futbolcu isimleri ise; Spor Toto Süper Lig, Bank Asya Birinci Lig ve Spor Toto İkinci Lig’de formanın arkasındaki numaranın alt kısmına yazıldı.

Avrupa liglerine baktığımızda; İspanya La Liga’da, İngiltere Premier Lig’de, İtalya Serie A’da, Almanya Bundesliga’da futbolcuların isimleri, formanın arkasındaki numaranın üst kısmında yer almaktadır. FIFA Dünya Kupası, Avrupa Futbol Şampiyonası, UEFA Şampiyonlar Ligi, Avrupa Ligi ve birçok önemli futbol organizasyonunda, futbolcu isimleri formanın en görünür yeri olan sırtında yer almaktadır.

FIFA, UEFA ve Avrupa’nın en iyi liglerinde futbolcu isimleri, formalarının en görünür yeri olan sırtında yer alırken, neden Türkiye’de, televizyon yakın plan çekimlerinde ekrana bile gelmeyen belinde (!) yer almaktadır?

FIFA’nın Fair Play ilkelerinden biri saygıdır. Saygı, futbolun temel bir prensibidir. Futbola, rakiplere, takım arkadaşlarına, farklılığa, hakemlere, görevlilere, oyuncuların sağlığına ve taraftarlara karşı saygılı olunması gerektiği anlatılmaktadır. Peki, Türkiye Futbol Federasyonu tarafından futbolculara karşı uygulanan bu ve bunun gibi yaptırımlarda saygı bu kuralın dışında mı düşünülmelidir? 

Saygı, bir kişiye, bir düşünüşe, bir eyleme, bir başarıya yüksek değer vermekten doğan özel bir duygudur. Değer ise, bir şeyin önemini belirlemeye yarayan soyut ölçü, bir şeyin değdiği karşılık, kıymet olarak açıklanmaktadır.

Türkiye’de ne yazık ki futbola ve futbolcularımıza duyduğumuz saygı ve verdiğimiz değer, paradan sonra gelmektedir…

Oysaki futbolcular, futbolun en önemli ve temel öğesidir. UEFA’nın, futbolun geleceği için vurguladığı önemli ve değerli 11 altın öğütten, birincisi; “Önce Futbol”dur.

UEFA, Önce Futbol’da: Futbolun, bir ürün olmadan önce bir oyun, bir pazar olmadan önce bir spor, bir iş olmadan önce de bir gösteri olduğunun unutulmaması gerektiğini, önemle ve birinci sırada vurgulamaktadır.

Bu bağlamda; futbolu üreten, futbolun en önemli temel öğesi olan, o zevki bize yaşatan futbolcularımıza verdiğimiz değeri ve saygımızı göstermeliyiz.

Alın teri ile ıslattıkları formalarının en görünen yerlerine yani sırtlarına, UEFA’nın tüm organizasyonlarında ve diğer ülkelerde olduğu gibi, futbolcuların isimlerini yazmalıyız…

Onların verdiği değeri ve saygıyı, biz de futbolcularımıza göstermeliyiz.

İnsanı insan yapan değerlerimizi de kaybetmemeliyiz…

Dr. Lale Orta – 26.03.2012 Türkiye Futbol Federasyonu’nun seyircisiz oynama cezası verilen maçlara, kadın ve çocukların  alınmasını, UEFA Başkanı Michel Platini “harika bir fikir” olarak değerlendirdi.  

Dr. Lale Orta – 18 Mart 2012  “Taksim Stadı’nda (1921-1939) maça seyirciler en şık giysileri içinde gelirdi. Tribünler dolunca, hanımefendiler ve beyefendiler saha kenarına konulan iskemlelerden maçı izlerdi.

Dr. Lale Orta- 12 Mart 2012 21 Mayıs 1904 tarihinde kurulan ve Dünya Futbolunun yönetici kuruluşu olan FIFA,  futbolda uluslararası maçların ve turnuvaların düzenlenmesi konusunda en yetkili organdır.

Bu çalısma;  Ege Üniversitesi’nin 12-15 Ekim 2011 tarihinde düzenlediği I. Uluslararası Spor Ekonomisi ve Yönetimi Kongresi’nde bildiri olarak sunulmuş ve İİB International Refereed Academic Social Sciences Journal  Year:  2012  Volume: 3’de Makale olarak yayınlanmıştır.

Dr. Lale ORTA -  05.03.2012

Özet: Dört yılda bir düzenlenen ve önemli bir spor organizasyonu olan FIFA Kadınlar Dünya Kupası; Eleme Grubu Maçları, Play-off Maçları ve Final Turnuvası olmak üzere 3 aşamadan oluşmaktadır. FIFA Kadınlar Dünya Kupası Finalleri ilk kez 1991 yılının Kasım ayında Çin Halk Cumhuriyeti’nde düzenlenmiştir. Dört yılda bir düzenlenen Kadınlar Dünya Kupası Finallerinin ilk ikisi 12 ülke takımının katılımıyla oynanmış olup, günümüzde 16 takımla oynanmaktadır. Bu çalışmada, FIFA (Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği) tarafından Avrupa’da 2, Kuzey Amerika’da 2 ve Asya kıtasında 2 kez olmak üzere toplam 6 kez düzenlenen Kadınlar Dünya Kupası Finallerinin analizinin yapılması amaçlanmıştır. Kadınlar Dünya Kupası Finallerinin; seyirci sayıları, ülkelerin kupalara katılım oranları, maç sayıları, gol sayıları, disiplin cezaları, başarı durumları ve final müsabakaları yeri seçimi gibi kriterleri incelenerek değerlendirme yapılmıştır. Yapılan değerlendirmede, Kadınlar Dünya Kupası final maçlarında gösterilen sarı ve kırmızı kart ortalamasının düşük olduğu, topun oyunda kalma süresinin yüksek olduğu,  yapılan faul sayısının az olduğu ve atılan gol ortalamasının ise yüksek olduğu tespit edilmiştir.  Kadınların fair play ilkelerine dikkat ettikleri, gereksiz kart görmekten kaçınarak kasti faul yapmadıkları ve futbolu daha da güzelleştirerek spordaki dostluk, kardeşlik ve barış ilkelerine daha fazla katkıda bulunduklarını ve kadın futbolunun gollü, zevkli ve istikrarlı olduğunu söyleyebiliriz. Buna göre; FIFA Kadınlar Dünya Kupası Finalleri spor organizasyonları içinde yükselen bir marka değerine sahiptir.

Anahtar kelimeler: FIFA, Kadınlar Dünya Kupası, Finaller, Analiz

AN ANALYTICAL STUDY ON THE FIFA WOMEN’S WORLD CUP FINALS

Abstract: The major sports organization that the FIFA Women's World Cup is organized every four years. This cup consists of 3 stages; Elimination Group Matches, Play-offs, and Tournament Final. FIFA Women's World Cup Finals was organized the first time the Public Republic of China in November of 1991. Women's World Cup Finals is organized four years that first two was played the team with the participation of 12 countries; nowadays it is played in 16 team. In this study is aimed made of analysis that The FIFA (Federation International Football Association) in Europe 2, North America 2, the continent of Asia 2 times for the total of 6 times are organized Women's World Cup Finals. Women's World Cup Finals evaluation were examined the audience numbers, cups of countries participation ratios the numbers match, the number of goals, disciplinary actions, status of success and final competitions site selection criteria. In this assessment has been found yellow and red cards were shown less, the duration of staying the ball in the game is higher, the number of fouls less and higher of goals scored. We said that women more attention the principles of fair play, avoiding unnecessary intentional foul they did not see the card and making better football and they contributed brotherhood and peace so that women's football is more goals, enjoyable and stable. Accordingly, The FIFA Women's World Cup Finals has increased the value of a brand in sports organizations.

Key words: FIFA Women's World Cup, Finals, Analysis

                 1-GİRİŞ ve AMAÇ

Dünya futbolunun yönetici kuruluşu olan FIFA (Federation Internationale de Football Association) futbolda kuralların uygulanması, değiştirilmesi, uluslararası maçların ve turnuvaların düzenlenmesi konusunda en yetkili organdır (Atabeyoğlu ve diğerleri, t.y.). Günümüzde 208 üyesi bulunan (FIFA, 2011)  ve merkezi Zürih’te olan FIFA, 7 ülkeye bağlı spor birlikleri tarafından 21 Mayıs 1904 tarihinde Paris’te kurulmuştur (San, 1960).

            FIFA’ya bağlı 6 konfederasyon bulunmaktadır. Bunlar;

-          Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA),

-          Asya Futbol Konfederasyonu (AFC),

-          Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF),

-          Kuzey, Orta Amerika ve Karayib Futbol Konfederasyonu ( CONCACAF ),

-          Güney Amerika Futbol Konfederasyonu ( CONMEBOL ),

-          Okyanusya Futbol Konfederasyonu ( OFC )’dur (Orta, 2000-a).

Konfederasyonlar, Ulusal Federasyonlar ve kulüpler FIFA’nın mutlak denetimi altındadır. Avrupa Futbol Federasyonları Birliği UEFA’ya bağlı 54 üye ülke, Asya Futbol Konfederasyonu AFC’ya bağlı 46 üye ülke, Afrika Futbol Konfederasyonu CAF’a bağlı 52 üye ülke,  Kuzey, Orta Amerika ve Karayib Futbol Konfederasyonu  CONCACAF’a bağlı 35 üye ülke. Güney Amerika Futbol Konfederasyonu CONMEBOL’a bağlı 10 üye ülke Okyanusya Futbol Konfederasyonu OFC’ya bağlı 11 üye ülke bulunmaktadır (Ledsom ve diğerleri, 2012).

Her dört yılda bir organize edilen Kadınlar Dünya Kupası Finalleri ilk kez 1991 yılında Çin’de yapılmıştır (Orta, 2000-b). Kadınlar Dünya Kupası Finalleri gerek seyirci potansiyeli, gerekse futbolun en büyük kupası olması ve ekonomik getirisi açısından önemlidir. Bu noktadan hareketle; eldeki çalışmanın temel amacı, dört yılda bir düzenlenen, FIFA’ya bağlı üye ulusal federasyonların ulusal takımlarıyla eleme grubu maçlarının sonunda katılmaya hak kazandıkları Kadınlar Dünya Kupası Finallerinin, seyirci potansiyelleri, ülkelerin kupalara katılım oranları, maç sayıları, gol sayıları, başarı durumları ve final müsabakalarının yeri gibi kriterlerini ele alarak finalleri karşılaştırmak ve tespit edilen unsurlar açısından değerlendirme yapmaktır.

            2-YÖNTEM 

            Bu araştırmada, 6 kez düzenlenen FIFA Kadınlar Dünya Kupası Finalleri analiz edilerek incelenmiş ve bazı unsurlar ele alınarak karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalarda elde edilen veriler istatistiksel yöntemlerle hesaplanmış ve yorumlanmıştır. Karşılaştırmalarda yatay yaklaşım uygulanmıştır. Yatay yaklaşımda karşılaştırılan Kadınlar Dünya Kupası Finallerinin belirli unsurları ele alınmıştır. Buna göre;

-          Seyirci sayıları,

-          Ülkelerin kupalara katılımı,

-          Maç sayıları,

-          Gol sayıları,

-          Sarı ve kırmızı kart sayıları,

-          Başarı durumları,

-          Final müsabakalarının yeri gibi unsurlar ele alınarak incelenmiştir.

Kadınlar Dünya Kupası Finallerini analiz ederek karşılaştırmalı olarak kıtalar bazında da inceleme amacını taşıyan bu çalışmada gerekli olan veriler basılı ve internet kaynaklarına dayanmaktadır. Bu nedenle, Kadınlar Dünya Kupası Finalleri ile ilgili kaynaklar taranmıştır.

3-BULGULAR

6 kez düzenlenen FIFA Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki seyirci sayıları, ülkelerin kupalara katılım oranları, maç sayıları, gol sayıları, başarı durumları ve final müsabakalarının yeri gibi unsurlar ele alınmıştır.

Yapılan 6 finalin 2’si Avrupa’da, 2’si Asya’da, 2’si ise Kuzey Amerika’da yapılmıştır. İsveç’te 1 kez, Çin’de 2 kez, Amerika Birleşik Devletleri’nde 2 kez ve Almanya’da 1 kez olmak üzere finaller 4 farklı ülkede düzenlenmiştir (Ledsom, 2011). Kadınlar Dünya Kupası finalleri arasında en yüksek seyirci sayısı ve ortalaması 1999 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde düzenlenen finallerde yakalanırken, en düşük seyirci sayısı ve ortalamasında 1995 yılındaki İsveç finallerini görmekteyiz ( Tablo 1 – Şekil 1.1 ve Şekil 1.2 ).

Tablo 1 – Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki Seyirci Sayıları ve Ortalamaları

 Şekil 1.1: Dünya Kupası Finallerindeki Seyirci Sayıları

 Şekil 1.2: Dünya Kupası Finallerindeki Seyirci Ortalamaları

Avrupa kıtasında düzenlenen Kadınlar Dünya Kupası finallerinde en düşük seyirciyi İsveç 1995 finalleri toplamıştır. ( Tablo 2 – Şekil 2.1 ve Şekil 2.2 )

Tablo 2 –Avrupa’da Düzenlenen Finallerdeki Seyirci Sayıları ve Ortalamaları

Şekil 2.1: Avrupa’da Düzenlenen                   Şekil 2.2: Avrupa’da Düzenlenen Finallerdeki Seyirci  Sayıları                           Finallerdeki   Seyirci Ortalamaları

Kuzey Amerika kıtasında düzenlenen Dünya Kupası Finallerindeki en yüksek seyirciyi 1999 Amerika Birleşik Devletleri finalleri toplamıştır. Maç başına düşen seyirci ortalamasında da 1999 finalleri en çok seyirci ortalamasına sahiptir (FIFA, 2011) , ( Tablo 3 – Şekil 3.1 ve Şekil 3.2 ).

Tablo 3–Kuzey Amerika’da Düzenlenen Finallerdeki Seyirci Sayıları ve Ortalamaları

Şekil 3.1: Kuzey Amerika’da Düzenlenen   Şekil 3.2: Kuzey Amerika’da Düzenlenen

Finallerdeki Seyirci Sayıları                           Finallerdeki Seyirci Ortalamaları

Asya kıtasında düzenlenen tüm finaller Çin Halk Cumhuriyetinde yapılmıştır. 2007 finallerindeki seyirci sayısı 1991 finallerine göre yaklaşık iki katı kadardır. ( Tablo 4 – Şekil 4.1 ve Şekil 4.2 ).

Tablo 4–Asya’da Düzenlenen Finallerdeki Seyirci Sayıları ve Ortalamaları

   Şekil 4.1: Asya’da Düzenlenen                          Şekil 4.2: Asya’da Düzenlenen

   Finallerdeki Seyirci Sayıları                               Finallerdeki Seyirci Ortalamaları

Kıtalara göre, Dünya Kupası Finallerinin seyirci sayılarını karşılaştırdığımızda en çok seyirciyi Kuzey Amerika kıtasının topladığını görmekteyiz. En az seyirciyi ise Avrupa kıtası toplamıştır (Tablo 5 - Şekil 5.1 ve Şekil 5.2 ).

Tablo 5 – Finallerdeki Kıtalara Göre Seyirci Sayıları ve Ortalamaları

Şekil 5.1: Kıtalara Göre Dünya Kupası        Şekil 5.2: Kıtalara Göre Dünya Kupası Finallerindeki Seyirci Sayıları                          

Finallerindeki Seyirci Ortalamaları

Başladığı günden bu yana, Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki seyirci sayılarını ele aldığımızda, 1995 yılında İsveç’te yapılan finaller tarihindeki en düşük seyirci ile oynanmıştır. 1999 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde yapılan finallerde seyirci sayısında büyük bir artış olduğunu görmekteyiz. Yapılan 6 Dünya Kupası Finallerinin seyirci sayıları toplamı 4.339.242 iken, seyirci ortalaması ise, 24.107’dir (FIFA, 2011).

6 kez düzenlenen Kadınlar Dünya Kupası Finallerine yalnızca 24 ülkenin ulusal takımları katılmaya hak kazanmışlardır. Amerika Birleşik Devletleri, İsveç, Norveç, Almanya, Nijerya, Brezilya ve Japonya eleme gruplarında başarılı olarak tüm Dünya Kupası Finallerine katılmayı başaran 7 ülke olmuştur. Kanada, Avustralya ve Çin Halk Cumhuriyetinin 5 kez, İngiltere, Danimarka ve Kuzey Kore’nin 4 kez, Yeni Zelenda, Gana ve İngiltere’nin 3 kez, İtalya, Rusya, Meksika, Fransa ve Arjantin’in 2 kez,  Güney Kore, Tayvan, Ekvator Gine ve Kolombiya’nın 1 kez katıldığını tespit ediyoruz. FIFA’ya bağlı 184 ülkenin ulusal takımlarının finallere henüz katılamadığını görmekteyiz (FIFA, 2011), (Tablo 6).

Tablo 6–FIFA Kadınlar Dünya Kupası Finallerine Katılmayı Başaran Ülkeler

2011 yılında Almanya’da düzenlenen 6. FIFA Kadınlar Dünya Kupası Finallerine kıtaların katılım oranları aşağıdaki gibi belirlenmiştir (FIFA, 2011).

Avrupa                                                           : 5 takım         

Asya                                                              : 3 takım         

Kuzey & Orta Amerika ve Karayibler           : 3 Takım

Güney Amerika                                             : 2 takım

Afrika                                                            : 2 takım

Okyanusya                                                    : 1 takım         

Ev sahibi takımların finallere direkt olarak katılmaya hak kazandığı  FIFA Kadınlar Dünya Kupası eleme gruplarına 1991 yılında 45 üye ülke katılmıştır. 2011 yılında elemelere başvuran ülke sayısı 122’ye yükselmiştir. FIFA Kadınlar Dünya Kupası’na katılmak isteyen üye ülkeler gerekli şartları yerine getirerek, FIFA’ya müracaat etmektedirler. Ülkelerin ulusal takımları Kadınlar Dünya Kupası Finallerine katılacak 16 takım arasına girebilmek için, zorlu bir mücadeleden geçmektedirler.

Bugüne kadar düzenlenen Kadınlar Dünya Kupası elemelerine en yüksek katılım 122 üye ülke takımı ile 2011 Almanya Kadınlar Dünya Kupası eleme müsabakaları olmuştur.  Kadınlar Dünya Kupası eleme müsabakaları sayısı 1991 yılında 110’dur. 2011 yılında bu sayı 355’e yükselmiştir.

FIFA Kadınlar Dünya Kupası Final turnuvasında toplam 180 maç oynanırken 625 gol atılmıştır. Maç başına düşen gol ortalaması 3,47’dir (Lendsom ve diğerleri, 2011 & FIFA, 2011), ( Tablo 7 – Şekil 7).

Tablo 7–Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki Atılan Gol Sayıları ve Ortalamaları

 Şekil 7: Kadınlar Dünya Kupası Finallerinde Atılan Gol Ortalamaları

FIFA Kadınlar Dünya Kupası finallerinde oynanan 180 maçta toplam 380 sarı kart gösterilirken, maç başına düşen sarı kart ortalaması 2,11’dir ( Tablo 8 – Şekil 8).

Tablo 8–Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki Sarı Kart Toplamı ve Ortalamaları

 Şekil 8: Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki Sarı Kart Ortalamaları

FIFA Kadınlar Dünya Kupası finallerinde oynanan 180 maçta toplam 17 kırmızı kart gösterilirken, maç başına düşen kırmızı kart ortalaması 0,09’dur ( Tablo 9 – Şekil 9).

Tablo 9–Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki Kırmızı Kart Sayıları ve Ortalamaları

   Şekil 9: Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki Kırmızı Kart Ortalamaları

Bugüne kadar 6 kez yapılan Kadınlar Dünya Kupası Finallerinin yalnızca 1’inde ev sahibi takımın kupayı kazandığını görüyoruz. Norveç dışında tüm takımlar kendi kıtalarının dışında kupayı kazanmıştır. 6 kez düzenlenen Kadınlar Dünya Kupası finallerinde 4 farklı ülke şampiyon olurken, Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya 2 kez, Norveç ve Japonya ise 1 kez (FIFA, 2011) kupayı kazanmıştır (Tablo 10 – Şekil 10).

Tablo 10: Kadınlar Dünya Kupasını Kazanan Ülkeler ve Kupayı Kazanma Oranları

Şekil 10: Dünya Kupasını Kazanan Ülkeler ve Kupayı Kazanma Oranları

4-SONUÇ

Bu bölümde; elde edilen bulguların sonuçlarına yer verilmiş ve Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki seyirci sayıları, ülkelerin kupalara katılım oranları, maç sayıları, atılan gol sayıları, başarı durumları, disiplin cezaları ve final müsabakalarının yeri gibi unsurlar birbirleriyle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; bugüne kadar düzenlenen Kadınlar Dünya Kupası elemelerine en yüksek katılım 122 üye ülke takımı ile 2011 Almanya Kadınlar Dünya Kupası müsabakaları olmuştur.  1991 yılında düzenlenen ilk Kadınlar Dünya Kupasında 110 eleme maçı oynanırken, bu sayı 2011 yılında 355’e yükselmiştir. 1991 yılına göre,  katılan ülke sayısında üç katı bir artış olmuştur.

6 kez düzenlenen Kadınlar Dünya Kupası Finallerine 24 ülkenin ulusal takımı katılırken, 7 ülke tüm finallere katılmayı başarmıştır. Bu da kadın futbolunda en üst düzeyde başarı açısından istikrarın yüksek olduğunu göstermektedir. Finallere 4 ülkenin yalnızca birer kez katıldığını, FIFA’ya bağlı 184 ülkenin ise henüz finaller düzeyinde kadın futbolu ile temsil edilmediğini saptıyoruz.

Yapılan 6 final müsabakalarının 2’si Avrupa’da, 2’si Kuzey Amerika’da, 2’si ise Asya’da yapılmıştır. Dünyada kadın futbolu bu 3 kıtada daha çok gelişme göstermektedir. Kadınlar Dünya Kupası şampiyonlarının bu 3 kıtadan çıkmış olması da bunu kanıtlamaktadır. Finaller Amerika Birleşik Devletleri, Çin Halk Cumhuriyeti, İsveç ve Almanya olmak üzere 4 farklı ülkede düzenlenmiştir. Final müsabakalarında en çok seyirci ortalamasına Kuzey Amerika’da yapılan finaller sahiptir. Amerika Birleşik Devletleri hem güçlü ulusal takımıyla, hem de seyirci sayısıyla Kadınlar Dünya Kupalarında farkındalık yaratmışlardır.

1999’da Amerika Birleşik Devletleri’nde düzenlenen finaller, tarihinde en çok seyirciyi toplayan finaller olmuştur. A.B.D.’99 finalleri, maç başına düşen seyirci ortalamasında da birinci sıradadır. Dünya Kupaları finallerinde 1999 A.B.D. finalleri seyirci sayıları açısından önemli bir dönüm noktasını oluşturmaktadır. O tarihe kadar düzenlenen 2 kupa finalinin toplam seyirci sayısından daha çok seyirci sayısına ulaşılmıştır.

            Kadınlar Dünya Kupası Finallerindeki gol ortalamalarını ele aldığımızda 3 gol ortalamasının altında yalnızca Almanya 2011 finallerinin olduğunu saptıyoruz.  Finallerdeki gol ortalamalarının birbirine yakın olduğunu görüyoruz. Tüm Dünya Kupası Finallerindeki gol ortalamasının 3,47 olması kupa finallerinin gollü geçtiğini göstermektedir. Düzenlenen ilk 5 Dünya Kupası en çok gollü geçen kupalar olurken, 3,84’e kadar çıkan gol ortalaması son dünya kupası finallerinde 2,69’ye kadar düşmüştür.

Kadınlar Dünya Kupası finallerinde yalnızca 1 ev sahibi takım kupayı kazanmıştır. Kadınlar Dünya Kupasını ise Asya, Kuzey Amerika ve Avrupa Kıtası takımları kazanmışlardır. 2011 Almanya finallerinde ilk kez Asya kıtası temsilcisi olan Japonya’nın kupayı kazanması, futbolun farklı kıtalarda gelişme göstererek daha çok yaygınlaşmasına ve daha çok seyirci potansiyeline ulaşmasını sağlayacaktır.

Kıtalararası değerlendirme yaptığımızda, dünya kupaları finallerine katılım oranlarını ele aldığımızda kadınlarda futbolun en çok geliştiği kıta olarak Avrupa’yı görüyoruz. Avrupa’dan sonra kadın futbolu Kuzey Amerika ve Asya kıtalarında gelişme göstermektedir. Dünya kupası finallerine katılan takımların sürekliliklerine baktığımız zaman, kadınlar futbolundaki katılımın sürekli olduğunu görüyoruz. Bu sonuçlar, kadın futbolunun istikrarlı geliştiğini, başarılarının uzun süreli olduğunu, takımların iniş ve çıkışlarının daha az olduğunu görüyoruz.

Kupaya en az katılım 12 takım ile 1991 ve 1995 finalleridir. O tarihten sonra Kadınlar Dünya Kupası finalleri 16 takımla oynanmaktadır. Ülkelerin kadın futbol takımlarının kalitesinin artması FIFA’nın kadın futbolunu geliştirmek için ülkelere uyguladığı yaptırımlardan sonra olmuştur. Ülkemizde de bunun doğurduğu olumlu sonuçlar gözlemlenmektedir.  Kadın futboluna yapılan yatırımlar sonucunda, erkekler dünya kupası finallerinde olduğu gibi, kadınlar dünya kupası finallerinin de 32 takımla oynanmasının yakın bir gelecekte olması kaçınılmazdır.

Kadınlar Dünya Kupası final maçlarında gösterilen sarı (maç ortalaması:2,11) ve kırmızı kart (10 maçta ortalama 1 kırmızı kart) ortalamasının düşük olduğunu, topun oyunda kalma süresinin fazla olduğunu,  yapılan faul sayısının az olduğunu ve atılan gol ortalamasının yüksek olduğunu tespit ediyoruz.  Kadınlar Dünya Kupası final maçlarında gösterilen sarı ve kırmızı kart ortalamasının erkek maçlarından daha az olduğu, topun oyunda kalma süresinin erkek futboluna göre daha fazla olduğu,  yapılan faul sayısının daha az olduğu ve atılan gol ortalamasının ise daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.  Kadınların fair play ilkelerine daha fazla dikkat ettikleri, gereksiz kart görmekten kaçınarak kasti faul yapmadıkları ve futbolu daha da güzelleştirerek spordaki dostluk, kardeşlik ve barış ilkelerine daha fazla katkıda bulunduklarını ve kadın futbolunun daha gollü, zevkli ve istikrarlı olduğunu söyleyebiliriz.

Bu kriterler çerçevesinde, ilki 1991 yılında, sonuncusu 2011 yılında düzenlenen FIFA Kadınlar Dünya Kupası Finalleri farklı kıtalardaki arayışları ve FIFA tarafından ülke federasyonlarına zorunluluk getiren yaptırımlarıyla gelişmeye ve dünyanın ilgi odağını oluşturmaya devam edecektir. Buna göre; FIFA Kadınlar Dünya Kupası Finalleri spor organizasyonları içinde yükselen bir marka değerine sahiptir.

KAYNAKLAR

1. ATABEYOĞLU, C. ve diğerleri, Morpa Spor Ansiklopedisi, Cilt:2, İstanbul, t.y.
2. ORTA, L., (2000-a), “FIFA Dünya Kupası Finallerinin Analitik Olarak İncelenmesi”, Gazi Üniversitesi BESYO 1. Ulusal Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Kongresi, 26-27 Mayıs 2000, Ankara.
3. ORTA, L., (2000-b), “Futbolda Bayanlar Dünya Kupası ile Erkekler Dünya Kupasının Karşılaştırılarak İncelenmesi”, Gazi Üniversitesi BESYO 1. Ulusal Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Kongresi, 26-27 Mayıs 2000, Ankara.
4. SAN, H., (1960), “Türk Futbol Tarihi”, Ankara.
5. FIFA, FIFA Magazine, October 1997, Zurich, 1997.
6. FIFA, FIFA Magazine, February 1998, Zurich, 1998.
7. LEDSOM, M., FIFA World Journal-No:23, August/September 2011, Switzerland.
8. LEDSOM, M. ve Diğerleri, FIFA World Journal-No:24, October 2011, Switzerland.
9. LEDSOM, M. ve Diğerleri, FIFA World Journal-No:26, January/February 2012, Switzerland.

İNTERNET KAYNAKLARI

1. FIFA (2011), http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/index.html,

Erişim: 20.07.2011

1. FIFA (2011), http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/associations.html,

Erişim: 20.07.2011

1. FIFA (2011), http://www.fifa.com/tournaments/archive/womensworldcup/ china1991/index.html, Erişim: 04.04.2011
2. FIFA (2011), http://www.fifa.com/tournaments/archive/womensworldcup/ sweden1995/index.html, Erişim: 04.04.2011
3. FIFA (2011), http://www.fifa.com/tournaments/archive/womensworldcup/ usa1999/index.html, Erişim: 07.04.2011
4. FIFA (2011), http://www.fifa.com/tournaments/archive/womensworldcup/ usa2003/index.html, Erişim: 07.04.2011
5. FIFA (2011), http://www.fifa.com/tournaments/archive/womensworldcup/ china2007/index.html, (07.04.2011).
6. FIFA (2011), http://www.fifa.com/womensworldcup/teams/index.html,

Erişim: 19.07.2011

1. FIFA (2011), http://www.fifa.com/womensworldcup/statistics/teams/topgoals.html, Erişim: 20.07.2011
2. FIFA (2011), http://www.fifa.com/womensworldcup/statistics/teams/topcards.html, Erişim: 20.07.2011
3. FIFA (2011), http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=103/awards/ index.html, Erişim: 20.07.2011
4. FIFA (2011), http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255997/ match=300144337/ report.html, Erişim: 19.07.2011
5. FIFA (2011), http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255997/ match=300144432/ report.html, Erişim: 19.07.2011
6. FIFA (2011), http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255997/ match=300144338/ report.html, Erişim: 19.07.2011