Avrupa'da, Dünya'da ve Türkiye'de Futbolda Sponsorluk
Tuğrul Akşar- 1980'li yılların ikinci yarısından itibaren sporun endüstrileşmesiyle birlikte, futbol ve diğer spor dallarının gelir kalemlerinde önemli sayılabilecek niteliksel bir değişim yaşandı.
Sporda özellikle de futbolda dijital yayın platformlarının giderek gelişip yaygınlaşması, futbol kulüplerinin gelirlerinin de değişimine yol açtı.
Dünyanın en yaygın spor dalı futbolda sponsorluk endüstriyelleşmeye paralel olarak hızla gelişti! Kulüplerin maç hasılatı, reklam geliri gibi klasik gelir kalemlerine bu gelişime paralel olarak medya gelirleri, sponsorluk ve merchandising gibi endüstriyel gelir kalemleri eklendi. Bu değişim ve gelişim, futbolun daha geniş kitlelere ulaşarak yaygınlaşmasına ve futbol gelirlerinin büyümesine neden oldu. Bu değişim ve gelişim, futbolun daha geniş kitlelere ulaşarak yaygınlaşmasına ve futbol gelirlerinin büyümesine neden oldu. Bugünün endüstriyel ve teknolojik dönüşümü içinde medyadan sigortaya, biradan fast fooda, bankalardan şirketlere kadar olan tüm kurum ve kuruluşların sporda marka olmuş kulüp ve sporculara milyar dolarlara ulaşan sponsorluk desteği verdiklerini görüyoruz. Sport Business Associates'e göre küresel bazda spora ayrılan sponsorluk harcamaları toplamı 2006 yılında yaklaşık 33,6 milyar dolar düzeyinde. Bu rakam bundan dört yıl önce 24,4 milyar dolar civarındaydı. Futbolun payına düşen rakam ise yaklaşık 8.5 milyar dolar. Avrupa'da futbolunun sponsorluktan elde ettiği toplam tutar Deloitte'un yıllık finansal raporlarına göre 2.6 milyar dolar civarında.Bu tutarın paylaşımına bakıldığında beş büyük ligin bu pastadan aldığı pay %52'ye yaklaşırken, diğer 47 UEFA üyesi ülkenin aldığı pay sadece %48 seviyesinde kalıyor. Sponsorluk gelirlerinin en fazla yaratıldığı turnuvaların başında Dünya Kupası ve Olimpiyatlar geliyor. FIFA'nın açıklamalarına göre 2006 Dünya Kupası'ndan elde olunan Pazarlama geliri 2,4 milyar dolar. Bu gelirin 896 milyon dolarlık kısmını sponsorluk gelirleri oluşturuyor.
2006 Dünya Kupası'nın onbeş resmi sponsoru olan Adidas, Budweiser, Avaya, Coca-Cola, Continental, Deutsche Telekom, Emirates, Fujifilm, Gillette, Hyundai, MasterCard, McDonald's, Philips, Toshiba ve Yahoo!'nun, bu turnuvaya yaklaşık 896 milyon dolar tutarında sponsorluk desteği sağladıkları Sponsorluk kurumunun genel olarak marka ve markalaşabilen kulüplere odaklandığını görüyoruz.. Nitekim bu gelirden en fazla payı alan kulüplere bakıldığında karşımıza futbolda uluslararası marka olabilmeyi becerebilmiş futbol kulüpleri çıkıyor.
Dünya futbolunda , en yüksek sponsorluk gelirini elde eden kulüpler olarak karşımıza 93.7 milyon dolarla Chelsea çıkıyor. Chelsea'yi ise 92,1 milyon dolarla Bayern Münich takip ediyor. Özellikle Alman ve İtalyan liglerinde sponsorluk gelirlerinin büyük kısmı ligi domine eden takımlar arasında paylaşılıyor. Kıta Avrupası'nda en yüksek sponsorluk sözleşmeleri de yine Premier Lig'de imzalanıyor.Arsenal'in Emirates ile yaptığı sponsorluk sözleşmesinin tutarı yüz milyon Sterlin civarında. Alman Schalke04 2006 Yılında Gazpromla 125 Milyon Euroluk 5 yıllık Sponsorluk sözleşmesi imzaladı.
Bugün Avrupa futbol pastasının büyüklüğü Deloitte'un raporlarına göre 17.5 milyar dolar civarında.Bu pastanın yaratılmasında Avrupa futbolunu domine eden beş büyük ligin payı ise yüzde altmışdörde ulaşmış durumda. Beş büyük lig, yaratılan her yüz dolarlık sponsorluk gelirlerinin yüzde 9.4'ünü kendi aralarında paylaşırken, kalan kırkyedi ülke ise bu gelirlerin sadece yüzde 1.02'sini paylaşıyor. Şüphesiz bu çarpık ve dengesiz dağılım, beş büyük lige rekabette büyük üstünlük sağlıyor.
Ülkemiz özelinde ise beşyüz milyonluk futbol pastamızın altmışbeş milyonu sponsorluktan geliyor.Yani toplam futbol gelirlerimizin yüzde onüçünü sponsorluk gelirleri oluşturuyor. Ülkemiz futbolunda sponsorluk gelirleri toplamı yaklaşık 65 milyon dolar civarında. Bu tutarın %30'u üzere üç büyüklere gidiyor. Futbol dışında diğer 58 branşın toplam sponsorluk geliri ise Gençlik Spor Genel Müdürlüğü rakamlarına göre (2006 yılı içerisinde) 23 milyon YTL tutarında. Futbolumuzdaki 65 milyon dolarlık sponsorluk geliri, 2.4 milyar dolarlık Avrupa futbol sponsorluk gelirinin sadece yüzde üçüne karşılık geliyor.
Avrupa futbol pastasının yaratılmasında beş büyük ligde gelirlerin dağılımı içinde sponsorluk gelirlerinin yüzdesel dağılımı, ülkemiz rakamları ile birlikte aşağıdaki tabloda gösteriliyor.
Avrupa futbolunda ve ülkemizde sponsorluk gelirlerini kıyasladığımızda; En yüksek sponsorluk gelirini 468 milyon dolarla Premiership yaratıyor.{jcomments on}