Tuğrul Akşar/ 25 Kasım 2014 Bu hafta Şampiyonlar Ligi grup maçlarını izlemeye devam edeceğiz.

Temsilcimiz Galatasaray bu sezon Şampiyonlar Ligi’nde beklenen performansı sergileyemese de, grupta maçlar tüm heyecanıyla devam ediyor.

Bu hafta da, Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi’nde genel rekabet nasıl gidiyor onu mercek altına alacağız.

Kupalarda Büyük Liglerin Egemenliği

Şampiyonlar ve Avrupa Ligi’nde son 14 senelik rekabete baktığımızda, özellikle Beş Büyük Lig’in bu kupalarda ciddi bir rekabet üstünlüğüne sahip olduğunu gözlemliyoruz.

2003-14 sezonları arasında Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi’nde en fazla maç yapan kulüplerden oluşturulan aşağıdaki tablo, takım sayılarındaki yoğunlaşmayı göstermesi bakımından ilginç görünüyor.

Yukarıdaki tablo bize UEFA Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi’nde en fazla maç oynayan kulüplerin yer aldığı Liglerin Merkez Ligler olduğunu gösteriyor. Şampiyonlar Ligi’nde Premier Lig ekipleri 2003-04 ile 2012-13 sezonları arasında toplam 418 maça çıkarken, ikinci sırada 381 maç sayısı ile İspanyol La Liga ekipleri geliyor. İtalyan Serie-A takımları ise 333 maç sayısı ile üçüncü sırada yer alıyor. Bu Lig’de tek fark: Hollanda ligi ekiplerinin 346 adet maç sayısı ile dördüncü sırada kendilerine yer bulmuş olmalarıdır.

UEFA Avrupa Ligi’nde de durum Şampiyonlar Ligi’nden çok farklılık göstermiyor. Kupa finallerine bakıldığında ise, UEFA Avrupa Ligi’nde yarışma ortamının, Şampiyonlar Ligi’ne gore daha demokratik olduğunu gösteriyor.

Gerek Şampiyonlar Ligi, gerekse UEFA Avrupa Ligi’nde merkez liglerin diğer liglere göre ciddi rekabet üstünlükleri olduğunu görüyoruz.

Şampiyonlar Ligi’nde Sürprize Yer Yok

Endüstriyel futbolun gözbebeği konumundaki, futbolun en değerli turnuvası olan Şampiyonlar Ligi’ne ilişkin düzenlediğimiz aşağıdaki tablo, bu Kupa’da (tek istisna 2004 Porto Şampiyonluğu dışında) merkez liglerin dışındaki bir başka ligden bu Kupa’yı kazanan takım bulunmadığını bize gösteriyor.

Şampiyonlar Ligi yapılanması gerek mali bütçeleri, gerekse iktisadi ve sportif yapıları itibariyle merkez Ligler lehine, çevre ligler aleyhine bir ortam yaratmış durumda. Bu yapılanma içerisinde çevre ya da yarı çevre bir ligden bir takımın bu kupayı kazanma olasılığı her geçen gün daha da azalıyor. Büyükler lehine kurulan haksız rekabet süreç içinde, büyük kulüplerin (Merkez Liglerin) daha fazla gelir artışına ulaşmalarına ve servet biriktirmelerine olanak sağlıyor. Bu durum, sportif rekabette dengesiz ve demokratik olmayan bir rekabetin varlığını gösteriyor bize.

Yukarıdaki tablodan da görülebileceği üzere son ondört yılda La Liga’dan dört kulüp Şampiyonlar Ligi’nde tam yedi kez final oynayıp kazanırken, İspanyolları İngiliz Premier Lig ekipleri izliyor. İngiliz takımları altı kez finale yükselip üç kez de kupayı kazanma başarısı göstermişler. Tablo bize, Beş Büyük Lig dışında başka bir ligden bu kupayı kazanma olasılığının bulunmadığını gösteriyor.

UEFA Avrupa Ligi Daha Adil ve Demokratik

Merkez dışında diğer çevre liglerden 12 takımın Avrupa Ligi’nde final oynadıklarını gözlemliyoruz. Ancak, kazananlara bakıldığında yine merkez liglerden yedi takımın (%50) bu kupayı müzelerine götürdüğünü gözlemliyoruz. Bu kapsamda bakıldığında, UEFA Avrupa Ligi’nin, Şampiyonlar Ligi’ne göre daha demokratik ve dengeli bir rekabete sahip olduğunu söyleyebiliriz.

Ancak, UEFA Avrupa Ligi her ne kadar daha demokratik ve dengeli bir rekabete sahne oluyorsa da, ne yazık ki bu kupada dağıtılan parasal ödül Şampiyonlar Ligi’nin yanına yaklaşamıyor. 

Şampiyonlar Ligi Parasal Ödül Dağıtımında Fark Atıyor

2012-13 sezonunda UEFA Şampiyonlar Ligi’ne katılan 32 takıma 904.6 Milyon Euro parasal ödül dağıtırken, aynı sezon Avrupa Ligi’ne katılan 48 kulübe ise 209 Milyon Euro parasal ödül dağıtmış durumda.[4] Son iki yıl içinde Şampiyonlar Ligi’nde kulüplere dağıtılan tutar ise 1 milyar 658 Milyon Euro’ya ulaşırken, Avrupa Ligi’nde parasal ödül toplamı iki yıl içinde (2011-12 ve 2012-13 sezonları) 362,3 Milyon Euro olarak gerçekleşmiş. Yani, son iki sene içinde Şampiyonlar Ligi’nde dağıtılan parasal ödül miktarı, Avrupa Ligi’nde dağıtılan ödül miktarının tam 3.6 katına ulaşıyor.

Kupalar Arasındaki Parasal Ödül Dengelenmeli

Yukarıdaki yazdıklarımızdan da görülebileceği üzere Şampiyonlar Ligi her yönüyle Avrupa Ligi’ne fark atıyor. Dengesiz ve haksız rekabet Şampiyonlar Ligi’nde büyük kulüplere daha fazla gelir yaratır ve servet birikimine olanak sağlarken, Avrupa Ligi çevre liglerin yarışma alanı olarak karşımıza çıkıyor. Rekabetin nispeten daha dengeli olduğu bu lig, Şampiyonlar Ligi’ne göre daha demokratik bir rekabete sahipse de, parasal ödül yetersiz kalıyor.

Futbol gelirlerinin hızla artış kaydettiği son on dört yıllık süreçte bu büyüme, merkez ligler (büyük takımlar) ile çevre ligler (küçük takımlar) arasındaki iktisadi, mali ve sportif farkı her geçen gün daha da açıyor. Oysa, ekonomik büyümenin tüm futbol liglerine yarar sağlaması beklenir. Aksi taktirde, bu liglerde yer alan takımların(liglerin) UEFA dışında başka arayışlara yönelmesi zaman içinde bir alternatif haline gelebilir. Demokratik olmayan bu haksız rekabetin UEFA eliyle sürdürülüyor olması, futbolda ligler arasında gelir ve servet eşitsizliklerinin artmasına, rekabetin zaman içinde yitip gitmesine ve uzun vadede futbolun ölümü anlamına geleceğini tekrarlamakta yarar görüyorum.  

Avrupa futbolunun sağlıklı ve sürdürülebilir ekonomik ve mali geleceğe ulaşabilmesi tamamen ligler arasındaki dengesizliğin ve eşitsizliğin giderilmesine bağlı olduğunu analizlerimiz ortaya koyuyor. 

Bu bağlamda, Avrupa futbol otoritesine düşen temel ve stratejik görev: var olan çelişkili ve dengesiz rekabeti ortadan kaldıracak iktisadi, mali, sportif ve yönetsel yeniden yapılanmayı bir an önce hayata geçirerek, takımlar arasında dengeli ve adil bir rekabeti sağlayacak şekilde gerçek fair playi oyunun ruhuna  egemen kılmaktır. {jcomments on}

Tweet

Tweetle                      Paylaş                        Paylaş