Şike Ekonomisi
Bizi Takip Edin Futbol ekonomisi facebookta futbol ekonomisi twitterde
x
Buradasınız >> Ana Sayfa Haberler & Makaleler Ekonomi Tuğrul AKŞAR Şike Ekonomisi

Şike Ekonomisi

 

Tuğrul Akşar-18 Temmuz 2011

 

 Futbolumuzda 4 Temmuz 2011’de başlayan şike depremi hem futbolumuzu, hem de futbol ekonomimizi sarsmaya devam ediyor.

 

 

Bir yandan kulüplerimiz uğradıkları soruşturma nedeniyle ciddi demotivasyonlar yaşarken, ekonomik olumsuzluklar da ciddi olarak kendini hissettirmeye başlıyor. Nitekim bu yaşanılan olumsuzlukların etkisini yavaş yavaş yaşamaya başladık. Şike olayı nedeniyle, kulüplerin borsada işlem gören hisse senetlerinde yaşanılan düşüşten, kombine kart ve logolu ürün satışına kadar bir çok gelir kaleminde önemli kayıpların yaşanacağı görülüyor.

 

Bu haftaki yazımızda futbolda gerçekleşen şike olayının futbol ekonomisine olumsuzluklarının hangi boyutlara ulaşabileceğini tartışmaya çalışacağız. Avrupa’da daha önceden yaşanmış bu tür olaylarda gerçekleşen değer kayıplarının hala telafi edilemediğini gözlemliyoruz. Şikeye muhatap kulüplerin yer aldığı ulusal ligler kendilerini bu olayların sonunda bir şekilde gelir olarak tazmin edebilseler de, şike olayına maruz kalmış kulüpler ne yazık ki hala eski gelir güçlerine ulaşamamış görünüyorlar.

 

Futbol Dışsallıkları Olan Bir Spor Dalı

 

Günümüzde futbol kulüpleri maç günü geliri, reklam ve medya geliri, naklen yayın geliri, sponsorluk geliri gibi ana faaliyet geliri yaratırken, aynı zamanda kendi gelirleri dışında başka sektörlere de dokuz birim ilave gelir yaratıyor. Logolu ürün satışı için tekstil sektöründen, maçları izlemek için tv ve elektronik sektörüne, reklam ve medya sektöründen iletişim sektörüne, maçları ve turnuvaları izlemek için oluşan turizm sektöründen, eğlence ve yeme-içme sektörüne kadar bir çok sektöre ilave katma değer sağlayan futbol gelirleri bu bağlamda tüm dünyada 250 milyar dolara ulaşıyor. Bu gelirin yüzde doksanlık kısmı Avrupa’da yaratılıyor. Futbolun kendi ana faaliyetlerinden Avrupa’da yaratılan gelirler 22.5 Milyar Dolar civarında (15.7 Milyar Euro) olmasına karşın, futbolun yarattığı katma değerler üzerinden toplam gelirler 225 Milyar dolara ulaşıyor.

 

Görüldüğü gibi futbolun pozitif dışsallıklarından birisi olarak karşımıza gelir etkisi çıkıyor. Futbolun ekonominin dışında daha bir çok alanda dışsallıkları bulunuyor. Bu bağlamda futbolda ortaya çıkan şike olayları, futbolun bu özelliği yüzünden gelir kaybını da hesaplanandan daha fazlaya ulaştırıyor.

 

Bu bağlamda futbolumuzda en fazla dışsallığı olan kulüplerin başında Fenerbahçe geliyor. Süper Lig’de yaratılan gelirlerin %13’ünü tek başına üretebilen Fenerbahçe, ekonomik ve ticari gelirlerin dışında yaygın taraftar tabanı, sahip olduğu sosyal, tarihsel ve sportif konumu itibariyle de bu dışsallığı negatif anlamda en fazla yaşayacak kulüplerin başında geliyor. {jcomments on}

 

Şike Ekonomisi Nedir?

 

Futbol sağladığı dışsallıklar nedeniyle kendisi dışında bir çok sektöre de ilave katma değerler yaratıyor. Bu kapsamda futbolun yaşadığı gelir kayıpları şike ekonomisinin gelirlerini oluşturuyor. Futbolun gerek parasal gelir kalemlerinde, gerekse marka değerlerinde negatif olarak ortaya çıkan parasal akımlar, futbol sektöründen daha farklı bir alana, yani şike ekonomisine kaynak transferine yol açıyor. Bu da üretken alandan, spekülatif alana fon aktarımı anlamına geliyor. Üretken olmayan bir alana kaynak transferi şike ekonomisinin temel gelir kalemlerini oluşturuyor. Bu transfer sonucunda futbolun temel rekabet gücü düşerken, futbolun sırtından geçinen asalak bir ekonominin de kanser gibi büyüdüğünü gözlemliyoruz. Bu gelişim aslında futbolun bağışıklık sistemine kasteden bir gelişme. Gerekli önlemler alınmadığı taktirde orta ve uzun vadede futbolun ölümü anlamına geliyor bu. Teşvik, şike, rüşvet ve şiddet gibi unsurlar şike ekonomisinin motorunu oluşturuyor.

 

Şike ekonomisi ile futbol ekonomisi arasında aslında doğru orantılı bir gelişim söz konusu. Futbol parasallaştıkça, ticari gelirler artıyor. Ticari gelirler arttıkça da, şikenin temel dinamiğini oluşturan faktörlerin futbola olan ilgisi artmaya başlıyor. Nitekim bu kapsamda futbola nüfuz etme aracı olarak karşımıza bahis ekonomisi çıkıyor. Futbolda parasallaşmanın boyutu, şike ekonomisinin de boyutunu artırıyor. Ancak bu ikili arasında rekabet gücü bakımından ters yönlü bir ilişki var. Şike ekonomisi geliştikçe futbolun izlenilirliği yani reytingi düşmeye başlıyor. Taraftar maçlara ilgi göstermiyor. Sponsor kulüplere destek olmuyor. Tribündeki taraftar sayısı giderek azalıyor. Bütün bunlar da futbolun rekabet gücünün düşmesine ve uzun vadede ölümü anlamına geliyor. Şikeye muhatap ligler izlenmiyor. İzlenilirlik düştüğü için de futbol ekonomisinin gelirleri düşmeye başlıyor. Bugün Malezya, Sigapur ve Çin’de futbola olan ilgi o kadar fazla olmasına karşın şike olaylarının yaygınlığı, lokal ligler yerine uluslar arası liglerin daha fazla izlenmesine yol açıyor. Yine bize en yakın örnekler olarak  Romanya, Bulgaristan ve Yunanistan liglerini gösterebiliriz.

 

Bütün bu nedenlerle endüstriyel futbol parasal büyümenin sağlıklı olabilmesini futbolun daha temiz ve fair olmasında görüyor. Bu nedenle de FIFA, UEFA gibi futbolun regülatör kurumları, futbolu bu ögelerden daha uzak tutabilmek için eskiye oranla daha fazla  düzenleyici ve kontrol edici olmaya çalışıyorlar. Bu nedenle teşvik, şike, rüşvet ve şiddet gibi anti-futbol unsurlarına karşı çok şiddetli ve katı yaptırımlar getiriliyor. Bu konuda lokal federasyonlar kendi iç hukuklarında da gerekli düzenlemeleri yapmaları konusunda yönlendiriliyorlar. Nitekim şike eyleminin bir suç unsuru olarak Türk Ceza Kanunu’nda yer almasını da bu kapsamda değerlendirmek gerekiyor.

 

Şike Borsada Kar Realizasyonu İçin Bir Araç

 

Şike ekonomisinin neden olduğu olumsuzlukların başında borsada işlem gören kulüplerin piyasa değerlerindeki azalış geliyor. Özellikle bu tür süreçlerde Avrupa’da da yaşanılan örneklerden de görülebileceği üzere borsada işlem gören kulüplerin hisse senetlerine çok büyük miktarda bir satış geliyor. Gelen satışlar kulüplerin piyasa değerlerinde çok önemli düşüşlere yol açıyor. Kulüpler büyük değer kayıpları yaşıyor. Paniğe uğrayan küçük yatırımcının da bu sürece dahil olmasıyla taban olan hisse senetleri daha sonra yine gelen alışlarla yukarı taşınıyor. Nitekim Aziz Yıldırım’ın tutuklanmasıyla ilk üç günde Fenerbahçe’nin hisse senetlerinde yaşanılan kayıp %35’e ulaşmıştı. Yine Juventus’un soruşturma başladığı tarihte hisse senedi kayıpları %75’e kadar yükselmiş, soruşturma sonunda bu kayıp %52’ye gerilemişti. Buradan da görüldüğü üzere şike ekonomisi borsada da boş durmuyor, yöneldiği kar realiazasyonu ile çok büyük spekülatif karlar elde ediyor.  

 

Şike soruşturması kapsamında 4 Temmuz’da başlayan soruşturmada Fenerbahçe Başkanı ile birlikte çok sayıda ismin tutuklanması ve gözaltına alınması borsada işlem gören kulüplerin hisse senetlerinde de büyük düşüşe neden oldu. Operasyonun başladığı 4 Temmuz’dan bu yana borsada işlem gören dört kulübün piyasa değeri ciddi kayba uğradı. Bu kapsamda operasyon öncesi dört kulübün borsa değeri 3.685.450 bin TL iken, bu değer 15 Temmuz 2011 Cuma günü itibariyle %14,25 azalarak 3.160.312 bin TL’na geriledi. Bu düşüşte en büyük kaybı %25 ’e yaklaşan düşüş ve 436 milyon TL’lık değer kaybı ile Fenerbahçe yaşadı. Fenerbahçe’yi %11.4’lük değer kaybı ile Beşiktaş takip ederken, şike soruşturmasında adı geçmeyen Galatasaray’da bu düşüşten nasibini aldı. Galatasaray son 12 günlük süre içinde yaklaşık %7,36 oranında bir piyasa değeri kaybederken, bu süreçten şimdilik en karlı Trabzonspor’un çıktığı görülüyor. Trabzonspor’un piyasa değeri 1-15 Temmuz arasında %7,97’lik bir artış kaydetti. Bu durum aşağıdaki tablodan da net olarak görülebiliyor.  

 

 

 

Borsada İşlem Gören Kulüplerin 1-15 Temmuz 2011 Arasında Piyasa Değerleri Değişimi

Kulüp

 

 

Şike Operasyonu Öncesi (Piyasa Değeri  Bin TL)

 

 

15 Temmuz 2011 İtibariyle Piyasa Değeri (BinTL)

 

 

İki Tarih Arasındaki Değişim Tutarı (Bin TL)

 

 

Değişim (%)

 

 

Fenerbahçe

 

 

1.781.250

 

 

1.344.564

 

 

436.686

 

 

-24,5

 

 

Beşiktaş

 

 

410.000

 

 

363.126

 

 

46.874

 

 

-11,4

 

 

Trabzonspor

 

 

446.200

 

 

481.781

 

 

35.581

 

 

7,97

 

 

Galatasaray

 

 

1.048.000

 

 

970.841

 

 

77.159

 

 

-7,36

 

 

TOPLAM

 

 

3.685.450

 

 

3.160.312

 

 

596.300

 

 

-14.25

 

 

 

 

Şike Olayından En Fazla Etkilenecek Kulüp Fenerbahçe Olacak

 

Yukarıda dile getirdiğimiz dışsallık etkisi nedeniyle bu skandaldan en çok etkilenecek kulüp Fenerbahçe olacakmış gibi görünüyor. Bu kapsamda Fenerbahçe’nin ilk etapta olası kayıpları toplamı doğrudan ve dolaylı gelirleri dikkate alındığında 150 Milyona TL’na ulaşacak.

 

Şikenin futbola etkisini analiz ettiğimiz ve geçen hafta bu sütunlarda “Şike Depremi Futbolu Fena Etkileyecek!” başlığıyla kaleme aldığımız makalemizde de detaylarını belirttiğim için tekrar burada bir kez daha yinelemeyeceğim kayıplar konusunda www.futbolekonomi.com  da yer alan   (http://www.futbolekonomi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1652) adresine bakılabilir. Ancak o makalemizde yer alan bir pasajı burada sizlerle tekrar paylaşmayı yararlı görüyorum.

 

“Fenerbahçe bu olaydan iktisadi, mali, sportif ve moralite yönünden olumsuz etkileneceği gibi özellikle parasal kayıp, yüksek takım maliyeti ve operasyonel gider sahibi Fenerbahçe’yi yoğun olarak yabancı kaynak kullanımına da sevk edecek. Bunun yanı sıra kulübün gerek gelir kalemlerindeki olası düşüşler, gerekse diğer dışsal faktörlerin etkisiyle kulübün rekabet gücü zayıflayacak gibi görünüyor.

 

Parasal olarak yaptığımız hesaplamalar ise kulübün ilk etapta 2010/11 performansından dolayı (21 milyon TL Süper Lig ve 20 Milyon Euro-yaklaşık 45 milyon TL) 65 milyon TL fiili zarar uğrayacak. Mahkemenin Fenerbahçe aleyhine sonuçlanması ve Federasyon’un küme düşürme cezası vermesi durumunda Kulübün alternatif getirileri de dikkate alındığında bir sonraki sene zararı toplamda 100 milyonu aşıyor. Bu durumda kulübün olası gelir kayıpları toplamı 150 milyon TL’sına kadar çıkabiliyor. Tüm bu gelişmeler kulübün bir yandan piyasa değerini, diğer taraftan da marka değerini olumsuz etkileyebilecek potansiyeldedir. Bunun yanı sıra kulübün takım değerindeki azalma da şirket birleştirmelerinin önüne bir engel olarak çıkabilecek.”

 

 

 

Şike Ekonomisinin Futbola Toplam Maliyeti Beklenenin Üzerinde Olacak!

 

Şike ekonomisinin futbolumuza negatif etkisi hesaplanandan daha fazlasına ulaşabilir. Salt kulüplerin bu soruşturmaya uğraması nedeniyle başta sponsorluk, reklam ve medya gelirleriyle naklen yayın gelirlerinde çok önemli kayıplar yaşanılabilecek.

 

Futbolun özellikle parasal gelir kayıpları, 580 milyon Euro’ya ulaşan futbol gelirlerimizde ilk etapta yaklaşık yüzde yirmibeş civarında (yaklaşık 170 Milyon Euro) bir kayıp yaratabilecek gibi görünüyor. Bu kayıplara, marka değerinde yaşanılacak olumsuz gelişmelerin ve diğer dışsal faktörlerin de etkisini eklendiğinde kayıpların boyutu beklenenin de üzerine çıkabilecek.

 

Sonuç

 

Şikenin parasal boyutta ekonomik olarak futbola verdiği zarar, marka değerine verdiği zararın yanında daha küçük kalacakmış gibi görünüyor. Çünkü, zaman içinde şike nedeniyle uğranılan parasal kayıplar bir şekilde telafi edilebilirken, marka değerindeki erozyonun etkisi ne yazık ki bu kadar kolay olmuyor. Marka değerindeki olumsuz etkilenme ise sonuçta yine futbolun ekonomisini olumsuz etkiliyor. Bu kısır döngüden çıkabilmenin yolu da futbolun temizlenmesinden geçiyor. Ancak şunu da belirtmekte yarar var ki, futbolun marka değerinin olumsuz etkileneceği düşüncesinden hareketle olayın siyasi ve ekonomik boyutunu hukukun üstüne taşımaya çalışmak, futbolun uzun vadede de kaosa girmesi ölümü anlamına gelir.  Sağlıklı bir futbol ekonomisinin varlığı tamamıyla sağlıklı, fair ve temiz bir futbola dayanır. Böyle olursa ekonomi olur. Bir suç ekonomisi olarak şike ekonomisi futbolun en büyük düşmanıdır. Bunun için de hukukun üstünlüğünü hiçbir şeye feda etmemek gerekiyor.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                    linkedin-logo Paylaş                        Flipboard -logo Paylaş

Bu İçerik  24305  Defa Okunmuştur
 

Degerli yazarimiz Tuğrul Akşar Cuma, 02 Nisan 2010.

YAZARIN DIGER YAZILARINI GORMEK ICIN TIKLAYIN

Neden Futbol Ekonomisi?

 

www. Futbolekonomi.com’un  vizyon ve misyonu temel olarak  Futbol Ekonomisi Stratejik Araştırma Merkezi’nin (FESAM) vizyon ve misyonuna paralel ve aynı düzlemdedir.

 

Bu bağlamda temel misyonumuz: Futbolun yerel ve küresel makro özelliklerini incelemek ve yeni yapısal modeller önermek; bu kapsamda entelektüel gelişimi hızlandırmak ve buna ilişkin referans olabilecek bir database oluşturmak ve bunu tüm futbol araştırmacılarının emrine sunmak... Bu amaçla yapılan çalışmaları yayımlamak; gerekli her türlü bilimsel futbol araştırma ve geliştirme projelerine entelektüel anlamda destek vermek.

 

Temel Vizyonumuz: Önerilen yeni modellerin gerçekleştiğini görmektir.

 devamı >>>

finansal-futbol-anim-1

tugrulaksar_ge_roportaj

Tuğrul Akşar Güngör Urasın sorularını yanıtlıyor

  Yazar Tuğrul Akşar,
Milliyet Gazetesi Yazarı Güngör Uras'ın
sorularını yanıtlıyor.
detay için tıklayınız..

 

Spor Endexi

 

25/01/2023

Kapanış Günlük
Değişim %
  BİST 100

5.297,77

-1,28

 bjk BJKAS

7,52

-0,27

 fb FENER

62,45

0,32

 gs GSRAY

8,36

3,21

 trabzon TSPOR

4,35

-0,91

   SPOR ENDEKSİ

1.852,20

0,86

Videolar

Tuğrul, Tuğrul Akşar, Pusula, Ekonomi, Futbol, Futbol Ekonomi, Mali,VİDEONUN DEVAMI VE DİĞER VİDEOLAR İÇİN TIKLAYIN.

İstatistikler

İçerik Tıklama Görünümü : 33893479

SÜPER LİG 2022-2023 SEZONU

  

 

 Sıra TAKIMLAR 0 G B M A Y AV  
Galatasaray  19  14   3   2  38 14   24   45 
2 Fenerbahçe  19  13  4 46  22   24 

41

3 Başakşehir  19  11 4 30  20 10 37
4 Beşiktaş  18   10  34  21  13 35
5 Trabzonspor  19 10 5  4  30  25 5 35
6 Adana Demir  19  9   3 37   20    17   34 
7

Konyaspor

 19  9   4  24  19   5 27 
8 Kayserispor  19  2

28  27   1  26 
9 Alanyaspor 19  7 32  33  -1 25 
10

Karagümrük

 19  7 40  39   1  22
11 Ankaragücü 19  6

24 

29  -5  22
12 Giresunspor 19  19  29  -10    21 
13 Gaziantep 19  25  28   -3   19
14 Kasımpaşa  19  4 10  21   34   -13    19  
15 Antalyaspor 18 10  23  31  -8  18
16 Sivasspor  19  4   21  29  -8 18
17 Hatayspor 18 15  33  -18   17  
18 İstanbulspor  19  3 12  18  40   -22 15
19 Ümraniyespor 19 5 11  22  34  -12   14  

Okur Yazar


Futbolun ekonomisi, mali, hukuksal ve yönetsel kısmına ilişkin varsa makalelerinizi bize gönderin, sizin imzanızla yayınlayalım.

Yazılarınızı  info@futbolekonomi.com adresine gönderebilirsiniz. 

 

 

2022 Deluitte Raporu

 

2022-deloitte football review


Deloitte Sports Grup’un Avrupa Futbol Finansmanına ilişkin 31. kez düzenlediği yıllık futbol finans raporuna göre, Avrupa futbol pazarı bir önceki yıla göre %10 büyüyerek 27.6 Milyar Euro büyüklüğe ulaştı. Rapora ulaşmak için tıklayınız.

 


 

2021-Money-league-Raporu

 

Yirmidördüncü Deloitte Money League raporuna göre Barcelona'nın 715.1 Milyon Euro'luk geliriyle ilk sırada yer aldığı, tamamı merkez lig kulüplerinden oluşan ve bir önceki yıla göre gelirleri %12 azalan Para Ligi raporunu okumak için tıklayınız

 


 

 

annual report 202021 photo

 

Avrupa Futbolunun patronu UEFA’nın gelirleri 5.7 Milyar Euro’ya Ulaştı. Raporu okumak için tıklayınız.

 

 


    

191112 Aktifbank Ekolig

 

Türk futbolunun gelirlerinin ve ekonomik görünümünün mercek altına alındığı Futbol Ekonomi Raporu – EkoLig'in dördüncü sayısı yayınlandı. Süper Lig’in 2017-2018 sezonu sonunda 3,2 milyar TL olan geliri, 2018-19 sezonunda 4,2 milyar TL’na ulaştı. Bkz.

 

 

master bm report lowres

 

The European Club Footballing Landscape 2022


UEFA'nın Avrupa Lulüp futboluna ilişkin 13, kez yayınladığı, Covid-19'un etkilerinin de analiz edildiği raporu okumak için Bkz.


 

 Eko spor 1

“Ekospor’un aylık bültenlerinden haberdar olmak için tıklayınız”

 

Süper lig Marka değeri araştırma

''Taraftar Algısına Göre Türkiye Süper Ligi Marka Değerini Etkileyen Faktörlerin ve Marka Değeri Boyutlarının Değerlendirilmesi'' Prof. Dr. Musa PINAR öncülüğünde yapılan bu araştırmayı okumak için tıklayınız.

 

 

the-european-elite-2019

KPMG Avrupa’nın 32 Elit Kulübünün değerlemesini yaptı. Süper Lig’den Galatasaray ve Beşiktaş’ın da bulunduğu bu raporda en değerli kulüp 3.2 Milyar Euroluk değeriyle Real Madrid oldu. Raporu okumak için tıklayınız.
 

Endustriyel_futbol

 

Futbolda Endüstriyel Denge ve Başarı Üzerine

Futbolun Endüstriyel gelişimi, kulüplerin sportif ve iktisadi/mali yapılanışını derinden etkiliyor. Dorukhan Acar’ın Kurumsal Yönetim temelli yaklaşımı ile "Futbolda Endüstriyel Denge ve Başarı"yı okumak için tıklayınız

 

 

Türkiye'de Kadın Futbolunun Gelişimi ve Günümüzdeki Durumu

 

imagesCAVM4O4L

 

Dr. Lale ORTA’nın Kadın Futboluna Entelektüel Bir Yaklaşım Sergilediği makalesi için tıklayınız.” 

 

 

İngiliz Futbolunda Kurumsal Yönetişim Üzerine

 

governance_in_football

 

Tüm kulüplerimize ve Türk Futbol yapılanmasına farklı bir bakış açısı kazandırabileceğini düşündüğümüz, İngiliz Parlementosu’nun Kültür, medya ve spor Komitesi’nin hazırladığı raporu okumak için tıklayınız. 

 

money-and-soccer

“Money scorring goals”, Gerçekten de “Para Gol Kaydedebiliyor mu? “

Euro 2012’nin olası ekonomik etkilerini
okumak için tıklayınız. 



FFP

Futbolda Finansal Sürdürülebilirlik Kapsamında ''Finansal Fair Play Başa Baş Kuralı ve Beşiktaş Futbol Kulübü Üzerinde Bir Uygulama 
Hüseyin AKTAŞ/Salih MUTLU,

okumak için tıklayınız.