Futbolekonomi- 20 Mart 2025 Portekiz, Avrupa'nın en iyi liglerine giden yüksek değerli yetenekleri sürekli olarak yetiştiren seçkin akademileriyle güçlü bir oyuncu geliştirme ekosistemine sahip bir futbol ülkesidir.

Ülkenin Güney Amerika ve Afrika'nın bazı bölgeleriyle olan tarihi ve dilsel bağları, yükselen yetenekleri keşfetme ve entegre etme konusunda rekabet avantajı sağlıyor.

AB dışından oyuncuların kısıtlanmadan transfer edilmesi gibi elverişli düzenlemeler, Portekiz'in uluslararası yetenek geliştirme için önemli bir pazar olarak cazibesini artırıyor.

Portekiz kulüplerinin nispeten düşük satın alma maliyetleri, yaklaşan yayın merkezileşmesinden beklenen gelir artışıyla bir araya geldiğinde, uzun vadede güçlü yatırım potansiyeli sunuyor.

Ancak artan MCO ve yatırımcı ilgisi rekabeti yoğunlaştırabilir ve cazip kulüp satın alımlarını güvence altına almayı daha da zorlaştırabilir.

MCO manzara genel bakışı

Tek bir yatırımcının veya grubun birden fazla futbol kulübünde hisse sahibi olduğu Çoklu Kulüp Sahipliği (MCO) kavramı, günümüzün küresel futbol endüstrisinde giderek daha yaygın bir yatırım stratejisi haline geldi. Bir MCO içindeki kulüpler, yetenek geliştirme ve ticari sinerjiler için paylaşılan kaynakları kullanarak rekabet avantajları elde edebilir. UEFA'ya göre, dünya çapında 342 kulüp şu anda bir MCO'nun parçası, on yıl önce ise bu sayı 60'tan azdı.

MCO'lar esas olarak en zengin liglerde, özellikle Avrupa'nın Beş Büyük Lig pazarında yoğunlaşmıştır. Bu liglerin dışında, ABD, Belçika ve Portekiz ligleri en fazla MCO'lara sahiptir. Bu makale güçlü oyuncu geliştirme ekosistemi, cazip finansal giriş noktaları ve iş dünyası ile dost yapıları, yatırımcılar için en çekici ortamlardan biri olan Portekiz futbol pazarına odaklanmaktadır.

Neden Portekiz? Yatırımcı ilgisini yönlendiren temel faktörler

1. Yetenek geliştirme merkezi

Portekiz, oyuncu ihracatında sürekli olarak en iyi ülkeler arasında yer alarak, futbol yetenek fabrikası olarak küresel bir üne kavuşmuştur. Benfica, Sporting CP ve FC Porto gibi kulüpler, birçoğu önemli transfer ücretleri karşılığında Avrupa'nın en iyi liglerine geçen seçkin oyuncular yetiştiren dünya standartlarında gençlik akademileri kurmuştur.

2018/19 ve 2024/25 sezonları arasında, Portekiz dışındaki kulüplere yapılan tüm transferlerin dörtte biri, ortalama 11,2 milyon avroluk transfer ücretiyle Büyük Beş ligine yönlendirildi. Bunlar arasında, La Liga en sık gidilen yerdi (%7 ​​toplam transfer), İngiliz Premier Lig kulüpleri ise ortalama 22,7 milyon avro ile en yüksek ücreti ödedi.

Son yedi sezonda, 18 Primeira Liga kulübünün elde ettiği toplam transfer geliri, Covid'den etkilenen sezonlar hariç, sezon başına sürekli olarak 400 milyon avroyu aştı ve 2022/23'te 616 milyon avroya ulaştı. Ancak, bu gelirin ortalama %70'inin Portekiz'in en büyük üç kulübü olan SL Benfica, FC Porto ve Sporting CP ("Büyük Üçlü") tarafından elde edildiğini vurgulamak önemlidir.

Bu dönemde Portekiz kulüpleri tarafından kaydedilen en kazançlı beş transferin tamamı SL Benfica tarafından tamamlandı: João Félix (127 milyon Euro), Enzo Fernández (121 milyon Euro), Darwin Núñez (80 milyon Euro), Rúben Dias (80 milyon Euro) ve Gonçalo Ramos (65 milyon Euro). Üç Büyükler dışında en değerli transferler 2018/19 sezonunda Portimonense SC'den Al-Duhail SC'ye 35 milyon Euro karşılığında Shoya Nakajima'nın yanı sıra SC Braga'dan Olympique de Marseille ve FC Barcelona'ya transfer olan Vitinha (32 milyon Euro) ve Trincão (31 milyon Euro) oldu.

Portekiz'in Üç Büyükleri ülkenin yetenek pazarına hakimdir ve bu durum daha küçük kulüplere yatırım yapmak için zorlu bir ortam yaratır. Portekiz pazarına girmek isteyen yatırımcılar, özellikle oyuncu alımı ve gelişiminden yararlanmayı hedefleyen MCO'lar, bu manzarayı stratejik olarak yönetmeli ve ülkenin derin yetenek havuzunda bir niş oluşturmak için fırsatları belirlemelidir.

2. Latin Amerika ve Afrika pazarlarına açılan bir kapı

Portekiz, Brezilya, Angola, Mozambik, Cape Verde ve Gine-Bissau gibi CPLP'nin (Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu) parçası olan ülkelerle güçlü tarihi, kültürel ve dilsel bağlar sürdürmektedir . Bu, bu bölgelerden gelen yeni yetenekleri işe alma ve transfer etme konusunda önemli bir avantaj sağlar ve MCO'lar, Güney Amerikalı ve Afrikalı oyuncuları Avrupa futboluna entegre etmek için Portekiz kulüplerini basamak taşı olarak kullanabilir.

Bunun kanıtı, Primeira Liga kulüplerinin mevcut kadrolarını analiz ederek ve son 365 günde toplam 450+ dakika oynamış oyunculara odaklanarak görülebilir. Brezilyalı oyuncular, Primeira Liga'da şu anda yarışan kulüplerdeki toplam oyuncu sayısının %18'ini oluşturarak açık ara en çok temsil edilen ikinci milliyettir. Ayrıca, Cape Verde ve Angola'dan oyuncular da en çok temsil edilen ilk 10 milliyet arasında yer almaktadır.

Portekiz ve Brezilya pazarları arasındaki güçlü bağlantının bir diğer açık göstergesi, son yedi sezonda Brasileirão kulüplerinden giden transferlerin dağılımında görülebilir. Primeira Liga, Brezilya dışındaki kulüplere giden toplam transferlerin %13'ünü oluşturan lig konumunda. La Liga'nın transferde en çok yöneldiği liglerin başında  Portekiz 2. Lig (%4) geliyor.  Bu bağlamda,  transferde Beş Büyük lig arasında en çok oyuncunun gittiği lig İngiliz Premier Ligi'dir (%3). Brezilya'dan Portekiz kulüplerine transfer edilen oyuncular için ödenen ortalama ücreti Beş Büyük Lig kulüpleri tarafından ödenen ücretlerle karşılaştırmak da ilginçtir: Beş Büyük Lig'de oyuncu ortalama ücreleri arasındaki fark 1,5 milyon avro ile 10,6 milyon avro arasındadır. Teorik olarak bu fark, bir MCO kulübünün bir Portekiz kulübüne yatırım yaparak, oyuncu geliştirme ve değer yaratma zincirinin bir bölümünü temsil eder.

3. Uygun düzenleyici çerçeve

Bazı ülkelerdeki kültürel ve dil avantajlarına ek olarak, Portekiz pazarı oyuncu alımı ve gelişimi için oldukça elverişli bir düzenleyici ortam da sunarak onu uluslararası yetenekler için çekici bir yer haline getiriyor. AB dışı oyuncuları transfer etme konusunda hiçbir kısıtlama bulunmuyor ve bu da Beş Büyük Lige kıyasla önemli bir rekabet avantajı sağlıyor. Aslında, AB dışı oyuncular son iki sezonda Primeira Liga'daki toplam oyun süresinin %40'ından fazlasını oluşturuyordu.

Potansiyel MCO kuruluşları için, özellikle oyuncu geliştirme stratejileri açısından bir diğer önemli faktör, B takımları için , ana kulüplerinin birinci takımıyla aynı ligde yarışamayacakları gerekliliği dışında, kısıtlamaların olmamasıdır . Bu, genç yetenekler için önemli ek oyun fırsatları sağlar.
 

4. Daha düşük ilk yatırım ve daha yüksek getiri beklentileri

Doymuş, yüksek maliyetli pazarlarla karşılaştırıldığında, Portekiz kulüpleri daha yüksek potansiyel getirilerle daha düşük ilk yatırım fırsatı sunuyor. Yatırımcılar, alt lig veya orta sıra Primeira Liga kulüplerini rekabetçi fiyatlarla satın alabiliyorlar. Hem satın alma hem de kulüp geliştirmede nispeten küçük bir yatırımla, yetenek geliştirme, özellikle bir MCO yatırımı durumunda, birincil bir gelir akışı ve önemli bir rekabet avantajı olarak değerlendirilebilir.

Mevcut ekonomik performansa odaklanıldığında, Avrupa müsabakalarında düzenli olarak yarışan ve ortalama 100 milyon avronun üzerinde gelir elde eden ilk üç Portekiz kulübü hariç, kalan Primeira Liga kulüpleri son altı sezonda 9,6 milyon avro ile 12,9 milyon avro arasında değişen ortalama gelirler kaydetti. Buna karşılık, ikinci lig kulüpleri, en son mevcut verilere göre, 2 milyon avro ile 4 milyon avro arasında değişen ortalamalarla önemli ölçüde daha düşük gelirler bildiriyor.

Aynı zaman diliminde, Üç Büyük kulüp hariç birinci lig kulüplerinin personel maliyetleri istikrarlı bir şekilde artarak rekor seviye olan 10,9 milyon avroya ulaştı, ancak her zaman gelir seviyelerinin altında kaldılar. Sonuç olarak, COVID'den etkilenen sezonlar hariç, ortalama karlılık son altı sezonda sürekli olarak pozitif veya denge noktasına yakın oldu.

Diğer büyük Avrupa liglerine kıyasla nispeten düşük olan bu mevcut gelir seviyeleri, Primeira Liga'daki kullanılmayan gelir büyüme potansiyeli sayesinde orta ve uzun vadede daha yüksek getirilere yol açabilir. Özellikle, 2027/28 sezonu için duyurulan yayın haklarının merkezileştirilmesinin orta ve küçük ölçekli kulüplere daha fazla ödeme getirmesi ve böylece genel rekabet dengesini iyileştirmesi bekleniyor. Bazı üst düzey kulüpler tereddütlü kalırken, bu hareket uluslararası görünürlüğü artırabilir ve tüm ligde finansal istikrarı güçlendirebilir.

Ek olarak, Portekiz kulüplerine şu anda lig ve yerel kupa aracılığıyla Avrupa müsabakalarında en az beş yer garantilidir. İlk üç yer çoğu zaman erişilemez olsa da, orta sıralardaki bir kulübe nispeten küçük bir yatırım, UEFA Avrupa Ligi veya Konferans Ligi'nde bir yer için rekabet etmeyi sağlayabilir. Bir UEFA müsabakasının final aşamalarına katılım, bazı durumlarda ödül parasının kulübün toplam cirosunu neredeyse iki katına çıkarması gibi önemli faydalar sağlayabilir.

Portekiz'deki yabancı yatırımlar

Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı, Portekiz kulüpleri son yıllarda çeşitli ülkelerden ve geçmişlerden gelen birçok yabancı yatırımcıyı ağırladı. Ancak, pek çok elit kulüp Portekiz'de çok kulüplü bir mülkiyet yapısının kurulmasından gerçek anlamda faydalanmadı. İstisnalar arasında, Nisan ayında birbirleriyle karşılaşacak olan iki UEFA Şampiyonlar Ligi çeyrek finalisti olan Paris Saint Germain FC ve Aston Villa FC yer alıyor. Bu kulüpler sırasıyla Sporting Clube de Braga ve Vitória de Guimarães'e bağlı. Çok kulüplü mülkiyet yapısına dahil olan veya başka bir şekilde bir Portekiz kulübüne bağlı olan diğer tek Beş Büyük Lig kulübü FC Famalicão ile Atlético de Madrid, Rio Ave FC ile Nottingham Forest FC, GD Estoril Praia ile Crystal Palace FC ve FC Augsburg ve Académico de Viseu FC ile TSG 1899 Hoffenheim.

Öte yandan, Beş Büyük Lig kulüplerinin Portekiz pazarına olan ilgisi artıyor. Chelsea FC, AFC Bournemouth, RC Celta de Vigo ve Eagle Group gibi kulüplerin de Portekiz'de potansiyel satın almalara dahil olduğu yönünde söylentiler dolaşıyor.

Yabancı yatırımcılar tarafından Portekiz kulüplerinin en son devralınmalarından ikisi , İspanyol ikinci lig kulübü Racing Club de Ferrol'un sahibi Grupo Élite tarafından satın alınan CD Tondela ve Real Madrid süperstarı Vinícius Júnior ve diğer İspanyol yatırımcılar tarafından satın alınan FC Alverca'dır. Her iki kulüp de şu anda Portekiz'in ikinci liginde mücadele ediyor ve en üst lige yükselmek için mücadele ediyor.

Yabancı yatırımı memnuniyetle karşılayan Primeira Liga kulüpleri arasında; Brezilyalı girişimci Bruno Vicintin'in kontrolündeki CD Santa Clara, daha önce Danimarka'da Sønderjyske ve İtalya'da Spezia Calcio olmak üzere iki futbol kulübünün sahibi olan ve şu sıralar Reading FC'yi satın almak için görüşmelerde bulunan Platek ailesinin sahibi olduğu Casa Pia AC , hissedarları arasında eski oyuncusu Patrice Evra'nın da bulunduğu CF Estrela de Amadora ve Lüksemburglu İspanyol iş adamı Gérard López'in kontrolündeki Boavista FC de yer alıyor.
 

Temel sonuçlar

Sonuç olarak, Portekiz'in futbol pazarı, güçlü oyuncu geliştirme sistemi, nispeten düşük satın alma maliyetleri ve elverişli düzenlemeleri nedeniyle yatırımcılar ve MCO'lar için oldukça caziptir. Finansal açıdan, bir Portekiz kulübüne yatırım yapmak, diğer birincil Avrupa pazarlarına girmekten önemli ölçüde daha az sermaye gerektirirken, yine de önemli potansiyel getiriler sunar. Özellikle, 2027/28'de yayın haklarının merkezileştirilmesi ve garantili beş Avrupa yarışması yeri, gelir artışı için potansiyel yaratır. Ancak, ikincisi, UEFA'nın aynı Avrupa yarışmasında yarışan ortak mülkiyete sahip kulüpler üzerindeki kısıtlamaları nedeniyle dikkatlice değerlendirilmesi gereken zorluklar da ortaya koymaktadır.

Yatırımcılar ayrıca yasal yapıları da yönetmelidir, çünkü Portekiz kulüpleri özel yatırıma izin veren bir SAD ( Sociedade Anónima Desportiva ) veya harici mülkiyeti kısıtlayan bir SDUQ ( Sociedade Desportiva Unipessoal por Quotas ) altında faaliyet göstermektedir. Bir satın alma düşünülürken bu yapıları anlamak çok önemlidir.

Portekiz, MCO genişlemesi için maliyet açısından etkili ve stratejik açıdan avantajlı bir pazar olmaya devam ederken, artan yatırımcı ilgisi yakında rekabeti yoğunlaştırabilir ve cazip kulüp hedeflerinin bulunabilirliğini sınırlayabilir. Başarıyı en üst düzeye çıkarmak için, potansiyel yatırımcılar pazara girmeden önce stratejik hedeflerini açıkça tanımlamalıdır.

Kişiselleştirilmiş öngörüler ve veri odaklı rehberlik arayanlar için Football Benchmark Ekibi, Portekiz futbolundaki en iyi fırsatları değerlendirme konusunda kulüplere ve yatırımcılara destek olmak için iyi bir konumdadır.

https://footballbenchmark.com/w/investing-in-portuguese-football-a-prime-spot-for-multi-club-ownership-

Tweet

Tweetle                      Paylaş                        Paylaş