Futbolda Kayıtdışılık Sorunu
Bizi Takip Edin Futbol ekonomisi facebookta futbol ekonomisi twitterde
x
Buradasınız >> Ana Sayfa Haberler & Makaleler Hukuk Tuğrul Akşar Futbolda Kayıtdışılık Sorunu

Futbolda Kayıtdışılık Sorunu

Tuğrul Akşar/ 23 Ocak 2012

Kayıt dışı ekonomi tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de ekonominin en önemli sorunlarının başında geliyor. Kayıt dışılığın çok yaygın olduğu ekonomilerde kamusal gelirin sağlıklı bir şekilde büyümesi söz konusu olamadığından, toplumsal genel refah seviyesinde de haksız ve dengesiz dağılımlar ortaya çıkıyor.

Yukarıda ifade edilenlerin ışığında spora ve özellikle de ülkemizde futbola bakıldığında kayıt dışılık iktisadi, mali ve sportif anlamda zaten var olan haksız rekabeti daha da artırıyor. Kayıt dışılık bu anlamda uzun vadede özelikle büyük bütçeli kulüplere önemli haksız rekabet üstünlüğü sağlar konuma geliyor. 

Kayıt dışılık özelikle sportif alanda en geniş ve rahat manevrasını futbolda gerçekleştiriyor. Nitekim bu konuya ilişkin Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü OECD'nin Mali Eylem Görev Gücü (FATF)  2009 yılında “Money laundering through the football sector”  (Futbol sektörü üzerinden para aklama) isimli şok bir rapor yayımlamış ve  kayıt dışılığın ekonomide ve futbolda nasıl kullanıldığını ve kayıt dışı paranın sisteme nasıl enjekte edildiğini tüm açıklığıyla  anlatmış ve biz de bu konuyu tüm boyutlarıyla bu sütunlarda tartışmıştık.( http://futbolekonomi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=240%3Afutbol-para-yikama-araci-mi&catid=122%3Atugrul-aksar&Itemid=57)

Yine aynı konu benim de görüşlerimi bildirdiğim Türkiye Büyük Millet Meclisi Spor Kulüplerinin Sorunları ile Sporda Şiddet Sorununun Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırma Komisyonu’nun Mart 2011’de yayınladığı Araştırma Raporu’nda da kendisine genişçe yer buluyor.  (bkz. Sh. 69)

 

Futbolun Aktörleri Arasındaki Para Dolaşımı

 

Futbolun ana ögelerine baktığımızda sektörün en önemli hücresini futbol kulüpleri oluşturuyor. Kulüpleri takip eden diğer önemli futbol aktörü olarak karşımıza, endüstrinin en önemli  varlığını oluşturan  profesyonel futbolcular çıkıyor. Futbola para akıtan sponsorlar; futbolun nakit ve yayın akışını sağlayan medya; bazı ülkelerde kulübün yasal olarak hisselerini elinde bulunduran girişimci patronlar; futbolcu sirkülasyonunu ve nakit hareketini sağlayan futbol menejerleri (football agents); bu işten önemli vergi geliri elde eden maliye (Premier Lig yıllık 1,2 milyar dolar vergi ödüyor) ve daha buna benzer bir çok unsur futbolda sportif ve mali hareketliliği sağlıyor. İşte bu ögeler arasında her tarafın yararına olan çoklu bir simbiyoz yaşam da sözkonusu. Tüm ögelerin birbiriyle olan organik bağını ise, çok da sağlıklı ve transparan olmayan bir muhasebe sistemi sağlıyor. İşte bu yapı, bir yandan para aklama sisteminin kovalent bağını oluştururken, diğer taraftan da kayıt dışı paranın sisteme girmesine ve bu sayede teşvik-şike-şiddet-rüşvet gibi anti-futbol ögelerinin yaşamasına, bu aktörler arasındaki kompleks bir network oluşmasına olanak sağlıyor.

Kayıt Dışılık Sektöre Göre %2 ile %70 Arasında Değişiyor

Ülkemizde kayıt dışılığın farklı yıllarda yapılan çalışmalara göre GSMH’nın yüzde 2’si ile %70’i arasında olduğu tahmin ediliyor. (Resmi Gazete, 05.02.2009-27132, Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planı 2008-2010, sh.7-8).

Kulüpler Kurumlar Vergisinden Muaf

Spor/Futbol Kulüpleri kurumlar vergisinden muaf oldukları için, spor kulüplerinin kurumlar vergisi açısından bir  vergi kaybı ya da kaçağı söz konusu olmamakla birlikte, spor kulüplerinin stopaja tabi ödemeleri varsa stopaj sorumlulukları, KDV’den istisna edilmeyen işlemlerden dolayı KDV mükellefiyetleri ve yapmış oldukları sözleşmeler nedeniyle de damga vergisi yükümlülükleri bulunuyor.

2009-10 yıllarında Süper Lig ve Bank Asya 1.Ligi’nde  mücadele eden 19 spor kulübünün incelenmesi sonucunda; yurtdışından hizmet veren menajerlik firmalarına yapılan ödemelerden  KDV ve kurumlar vergisi tevkifatı, sporcu ve teknik adamlara yapılan bir kısım  ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmadığı; sporcu transferlerinde önceki kulüpler ve menajerlerle yapılan sözleşmelerde bir kısım damga vergisinin beyan edilmediği tespit edilmiştir. (Meclis Araştırma Komisyon Raporu, sh. 69)

İncelemeler sonucunda ortaya çıkan, gerek eksik beyan edilen gerekse hiç beyan edilmeyen matrah farkı tutarları aşağıdaki tabloda gösteriliyor.

Spor Kulüplerinde Kayıt Dışı Faaliyetler Tablosu (TL)

 

(I)

(II)

(III)

Vergi Türü

Bildirilen Matrah

Matrah farkı

Kayıt Dışı Faaliyet Oranı (II/I)*100

KDV

10.306.744

111.074.197

1.107

Gelir Stopaj Vergisi

468.056.799

851.090.616

182

Damga vergisi

372.055.474

1.020.584.902

274

TOPLAM

850.419.017

1.985.749.715

234

Kaynak: (Türkiye Büyük Millet Meclisi Spor Kulüplerinin Sorunları ile Sporda Şiddet Sorununun Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırma Komisyonu Raporu, Mart 2011, Sh.69-70)

Tabloda görüldüğü gibi Süper Lig’de ve Bank Asya Lig 1’de mücadele eden spor kulüplerinde kayıt dışı faaliyetlerin kayıtlı faaliyetlere oranı %234’e ulaşıyor.

Yukarıdaki tabloya göre Spor kulüplerinin beyan ettikleri vergi matrahı ile beyan etmedikleri vergi matrahları arasındaki fark 1,9 milyar TL’na ulaşmış durumda. Bu tutar bize çok önemli bir vergi ziyaının olduğunu gösteriyor.

Ülkemiz Futbolcular ve Kulüpler açısından Vergi Cenneti

Ülkemizde başta Süper Lig olmak üzere transferlerde dudak uçuklatan rakamlara imza atan futbolcuların vergi sonrası kazançları dikkate alındığında, bu oyuncuların dünya yıldızlarını geride bırakan net bir yıllık gelir ve ücrete sahip oldukları görünüyor. Futbolcular diğer meslek gruplarından da daha az vergi ödüyor.

Futbol kulüplerinin İMKB Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) gönderdiği transfer ücretleri ile medyada yer alan transfer haberlerindeki ücret rakamları üzerinden derlediği verilere göre, Türkiye, futbolcular için vergi cenneti özelliği taşıyor. Transferde birçok büyük Avrupa kulübünün ödediği rakamlardan aşağı imza atmayan futbolcular, vergi sonrası net kazançlar dikkate alındığında ise Avrupa liglerinde oynayan birçok yıldızı geride bırakıyor.

Diğer taraftan transfer sezonunda siyasî gündemin dahi önüne geçen yıldız futbolcular astronomik kazançlarına rağmen diğer meslek gruplarından daha az vergi ödüyor. Örneğin Galatasaray'ın transferi Selçuk İnan, 1 milyon 311 bin lira Gelir Vergisi ödeyecek. Ancak İnan aynı gelire sahip bir işçi olsaydı, 3 milyon 50 bin 520 lira vergi ödeyecekti.

İspanya’da “Beckham Yasası” olarak bilinen düzenlemeye göre 600.000 Euro üzeri kazanan yabancı çalışanlar %43 yerine %24 vergi ödüyorlar. İngiltere’de Nisan 2010’dan itibaren yıllık 266.000$ üzerinde kazananların ödeyecekleri vergi oranı %50 oldu.

Yine İspanyol La Liga’da oynayan yabancı oyunculardan yapılan vergi kesintisi geçen sene %35’ten %42’ye çıkartıldı.

 

Şükrü Kızılot hocamızın da belirttiği gibi ülkemiz sadece sporcular açısından değil, aynı zamanda futbol kulüpleri açısından da tam bir vergi cenneti.

İngiliz Premier Lig yılık yaklaşık 1,2 milyar dolar civarında vergi geliri yaratırken, ülkemizde sadece 19 kulübün vergi matrah farkı 1,9 milyar TL’na ulaşıyor. 19 kulübün beyan ettikleri vergi matrahı 850 milyon TL.

Dünya’da ve bizde Sporcular ödedikleri vergi oranları

Japonya

50%

Ingiltere

50%

Almanya

45%

Italya

43%

Ispanya

43%

ABD

35%

Arjantin

35%

Hollanda

30%

Türkiye

5-15%

Spor Kulüplerinin Borçları Yapılandırıldı

Bir yandan kulüplere ve oyunculara ciddi vergi avantajı, muafiyeti getirilirken, diğer taraftan  futbol kulüplerinin birikmiş vergi ve sigorta primi borçlarına da “çok özel” bir kolaylık sağlandı. Birikmiş borçlar donduruldu ve yıllık yüzde 3 faizle, 10 yılda 120 ay taksitle ödeme ayrıcalığı tanındı.

Şükrü Kızılot hocamızın da belirttiği gibi yukarıdaki açıklamalardan da fark ettiğiniz gibi, Türkiye sadece futbolcular için değil futbol kulüpleri için de tam bir vergi cenneti...

 

 

Spor Kulüplerine Yeni Vergi Yasası mı Geliyor? 

Maliye Bakanlığı ve Spor Bakanlığı’nın ortak çalışmaları sonuçlanmak üzere. Ülkemizde top koşturan yerli ve yabancı futbolculara Avrupa'daki gibi vergi sistemi getirilmesi planlanıyor. Şu anda futbolculardan alınan yüzde 15'lik stopajın yerine Avrupa'daki gibi futbolcuların kazançlarına vergi oranı getirilecek. Komisyonun yaptığı çalışma sonrası kamuoyuna sızan bilgilere göre, Profesyonel liglerde oynayan futbolcuların net kazançlarının tahmini yüzde 40'ının vergilendirilmesi bekleniyor.

Neler yapılabilir?

Spor kulüplerine yönelik Sadece vergi oranlarını arttırmak ve yeni bir vergi yasası çıkartmak sorunu çözmüyor. Öncelikle mutlaka kulüplerimizi dernekler yasasından kurtaracak yeni bir Spor Kulüpleri yasası çıkartılmalı ve kulüpler buna göre yönetilmeli ve denetlenmelidir. Yine bu kapsamda; Kulüp finansalları UFRS (Uluslararası Finansal Raporlama Sistemi)’ne göre düzenlenmelidir. Kulüplerin örgütsel yapılarında ve finansal tablolarında Şeffaflık sağlanmalıdır. (Birden fazla finansal tablo düzenlenmesine yasal yaptırımlar getirilmelidir.) Kulüplerin finansal sağlıklarını bozacak uygulamalardan kaçınılmalı ve Denk Bütçe uygulanması zorunluluğu getirilmelidir (Bu kural zaten UEFA Finansal Fair Play kriterlerinden bir tanesidir). Yöneticilerin hesap verilebilirliğini sağlayacak kurumsal yönetim modeli kulüplerde egemen model haline getirilmelidir. Dernek statüsü devam ettirilecekse, bu yapıyı UEFA Finansal Fair Play Kuralları’na uyumlu hale getirecek yeni düzenlemeler yapılmalıdır. Kulüplerin belirli büyüklükteki tüm gelir ve giderlerinin banka sistemi üzerinden gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.{jcomments on}

 

                    linkedin-logo Paylaş                        Flipboard -logo Paylaş

Bu İçerik  7001  Defa Okunmuştur
 

Degerli yazarimiz Tuğrul Akşar Cuma, 02 Nisan 2010.

YAZARIN DIGER YAZILARINI GORMEK ICIN TIKLAYIN

Neden Futbol Ekonomisi?

 

www. Futbolekonomi.com’un  vizyon ve misyonu temel olarak  Futbol Ekonomisi Stratejik Araştırma Merkezi’nin (FESAM) vizyon ve misyonuna paralel ve aynı düzlemdedir.

 

Bu bağlamda temel misyonumuz: Futbolun yerel ve küresel makro özelliklerini incelemek ve yeni yapısal modeller önermek; bu kapsamda entelektüel gelişimi hızlandırmak ve buna ilişkin referans olabilecek bir database oluşturmak ve bunu tüm futbol araştırmacılarının emrine sunmak... Bu amaçla yapılan çalışmaları yayımlamak; gerekli her türlü bilimsel futbol araştırma ve geliştirme projelerine entelektüel anlamda destek vermek.

 

Temel Vizyonumuz: Önerilen yeni modellerin gerçekleştiğini görmektir.

 devamı >>>

finansal-futbol-anim-1

tugrulaksar_ge_roportaj

Tuğrul Akşar Güngör Urasın sorularını yanıtlıyor

  Yazar Tuğrul Akşar,
Milliyet Gazetesi Yazarı Güngör Uras'ın
sorularını yanıtlıyor.
detay için tıklayınız..

 

Spor Endexi

 

16/04/2024

Kapanış Günlük
Değişim %
  BİST 100

9.707,13

-1,09

 bjk BJKAS

77,15

+3,28

 fb FENER

96,80

+5,22

 gs GSRAY

6,92

+0,44

 trabzon TSPOR

1,59

-1,85

   SPOR ENDEKSİ

4.847,33

-0,18

Videolar

Tuğrul, Tuğrul Akşar, Pusula, Ekonomi, Futbol, Futbol Ekonomi, Mali,VİDEONUN DEVAMI VE DİĞER VİDEOLAR İÇİN TIKLAYIN.

İstatistikler

İçerik Tıklama Görünümü : 39708474

TRENDYOL SÜPER LİG 2023-2024 SEZONU

  

 

 Sıra TAKIMLAR 0 G B M A Y AV
Galatasaray 32 28  3   1  73 20 53  87 
2 Fenerbahçe  32  27    4  1 85  28   57

85

3 Trabzonspor  32  16 4  12 54  42 12 52
4 Beşiktaş  32   14   6  12 42  38  4 48
5 Rizespor 32 14 6  12   43  47 -4 48
6 Başakşehir 32  13 12 42  38 

  4 

 46 
7

Kasımpaşa

32  13  7  12   55 57  -2 46
8 Sivasspor 32 11 11

10 

38  43 -5  44 
9 Antalyaspor 32 10  12  10  36  37  -1 42 
10

Alanyaspor

32 10  12 10 41  46   -5  42
11 AdanaDemir 32 9 13  10

48 

43   5  40
12 Samsunspor 32 10  14 36  42 -6  38  
13 Ankaragücü 32  8 13

11 

40  41   -1  37
14 Kayserispor 32 10  10 12  36  45  -9  37
15 Konyaspor 32  12  12 34  45  -11  36
16 Hatayspor 32

7

12  13 36  44  -8 33
17 Gaziantep 32  7 17  35  50  -15  31 
18 Karagümrük 32  9 16  35 41  -6 30

19

Pendikspor  32 7 9 16 36 64 -28   30  

20

İstanbulspor 32 4 7 21 25 59 -34 16

Okur Yazar


Futbolun ekonomisi, mali, hukuksal ve yönetsel kısmına ilişkin varsa makalelerinizi bize gönderin, sizin imzanızla yayınlayalım.

Yazılarınızı  info@futbolekonomi.com adresine gönderebilirsiniz. 

 

 

Annual Review of Football Finance 2023

Annual Review of Football Finance 2023

Deloitte Sports Grup'un Avrupa Futbol Finansmanına ilişkin 32. kez düzenlediği yıllık futbol finans raporuna göre, Avrupa futbol pazarı 2021 - 22 sezonunda bir önceki yıla göre %7 büyüyerek 29.5 Milyar Euro büyüklüğüne ulaştı. Rapora ulaşmak için tıklayınız

Deloitte Money League - 2024

Deloitte Money league 2024

Deloitte Money League Raporunu 27. kez yayınladı. Rapora göre Avrupa'nın en zengin 20 kulübünün 2022-23 sezonunda gelirleri toplam 10.5 Milyar Euro'ya ulaştı. Raporu okumak için tıklayınız.

UEFA Kulüp Finans&Yatırım Raporu 2024

 

UEFA Raporu-2023

UEFA Kulüp futbolunun finansal durumları ve yatırımlarına ilişkin yıllık görünüm ve benchmark raporunu yayınladı. Okumak için tıklayınız

 


 

2021-Money-league-Raporu

 

Yirmidördüncü Deloitte Money League raporuna göre Barcelona'nın 715.1 Milyon Euro'luk geliriyle ilk sırada yer aldığı, tamamı merkez lig kulüplerinden oluşan ve bir önceki yıla göre gelirleri %12 azalan Para Ligi raporunu okumak için tıklayınız

 


 

 

annual report 202021 photo

 

Avrupa Futbolunun patronu UEFA’nın gelirleri 5.7 Milyar Euro’ya Ulaştı. Raporu okumak için tıklayınız.

 


 

 UEFA-Kulup-Futbolu-Lisanslama-2023


UEFA’nın 2023’te yayınladığı en son  Kulüp Lisanslamaya İlişkin Karşılaştırma raporuna göre kulüpler Pandemi döneminde 7.3 Milyar Euro zarar ettiler. UEFA raporu, Avrupa kulüp futbolunun endişe verici bir resmini çiziyor. Raporu okumak için tıklayınız.

 


    

191112 Aktifbank Ekolig

 

Türk futbolunun gelirlerinin ve ekonomik görünümünün mercek altına alındığı Futbol Ekonomi Raporu – EkoLig'in dördüncü sayısı yayınlandı. Süper Lig’in 2017-2018 sezonu sonunda 3,2 milyar TL olan geliri, 2018-19 sezonunda 4,2 milyar TL’na ulaştı. Bkz.

 

 

master bm report lowres

 

The European Club Footballing Landscape 2022


UEFA'nın Avrupa Lulüp futboluna ilişkin 13, kez yayınladığı, Covid-19'un etkilerinin de analiz edildiği raporu okumak için Bkz.


 

 EkoSpor-y

“Ekospor’un aylık bültenlerinden haberdar olmak için tıklayınız”

 

Süper lig Marka değeri araştırma

''Taraftar Algısına Göre Türkiye Süper Ligi Marka Değerini Etkileyen Faktörlerin ve Marka Değeri Boyutlarının Değerlendirilmesi'' Prof. Dr. Musa PINAR öncülüğünde yapılan bu araştırmayı okumak için tıklayınız.

 

 

the-european-elite-2019

KPMG Avrupa’nın 32 Elit Kulübünün değerlemesini yaptı. Süper Lig’den Galatasaray ve Beşiktaş’ın da bulunduğu bu raporda en değerli kulüp 3.2 Milyar Euroluk değeriyle Real Madrid oldu. Raporu okumak için tıklayınız.
 

Endustriyel_futbol

 

Futbolda Endüstriyel Denge ve Başarı Üzerine

Futbolun Endüstriyel gelişimi, kulüplerin sportif ve iktisadi/mali yapılanışını derinden etkiliyor. Dorukhan Acar’ın Kurumsal Yönetim temelli yaklaşımı ile "Futbolda Endüstriyel Denge ve Başarı"yı okumak için tıklayınız

 

 

Türkiye'de Kadın Futbolunun Gelişimi ve Günümüzdeki Durumu

 

imagesCAVM4O4L

 

Dr. Lale ORTA’nın Kadın Futboluna Entelektüel Bir Yaklaşım Sergilediği makalesi için tıklayınız.” 

 

 

İngiliz Futbolunda Kurumsal Yönetişim Üzerine

 

governance_in_football

 

Tüm kulüplerimize ve Türk Futbol yapılanmasına farklı bir bakış açısı kazandırabileceğini düşündüğümüz, İngiliz Parlementosu’nun Kültür, medya ve spor Komitesi’nin hazırladığı raporu okumak için tıklayınız. 

 

money-and-soccer

“Money scorring goals”, Gerçekten de “Para Gol Kaydedebiliyor mu? “

Euro 2012’nin olası ekonomik etkilerini
okumak için tıklayınız. 



FFP

Futbolda Finansal Sürdürülebilirlik Kapsamında ''Finansal Fair Play Başa Baş Kuralı ve Beşiktaş Futbol Kulübü Üzerinde Bir Uygulama 
Hüseyin AKTAŞ/Salih MUTLU,

okumak için tıklayınız.