Murat Başaran- 13 Şubat 2014 Spor kulüpleri tarafından düzenlenen profesyonel futbolcu ve teknik adamların sözleşmelerinin damga vergisi karşısındaki durumu:

 1-Damga Vergi Açısından Yerleşik Sorunun Kaynağı

Kulüpler Birliği Vakfı tarafından 29.05.2005 tarihinde yayımlanan TÜRKİYE FUTBULU&KULÜPLERİNİN SORUNLARI, ÇÖZÜM ÖNERİLERİ başlıklı Raporun Giderlerin Azaltılması Başlıklı bölümünde Damga Vergisi ve Noter Harçları ile ilgili olarak aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır.

“2. SPOR KULÜPLERİNİN NOTERLERDE DÜZENLENEN KAĞITLARIN NOTER HARÇLARI VE DAMGA VERGİSİNDEN MUAF TUTULMASI İLE TFF’NUN SÖZLEŞMELERİN NOTERLERDEN GEÇİRİLMESİ UYGULAMASINA SON VERİLMESİ

Spor Kulüplerinin sorunlarından biri de noterlerde düzenlenen kağıtların, noter harçları ve damga vergisi ile ilgilidir.

Türkiye Futbol Federasyonu’nun futbolcuların sözleşmelerinin noterden geçirilmesi uygulaması, spor kulüplerimizin çok yüksek maliyetli damga vergisi ödemelerine sebep olmaktadır.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 9. maddesinde belirtildiği üzere; “ Bu kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisinden müstesna tutulmuştur.” Anılan kanuna ekli (2) sayılı tablonun 17. maddesinde; “Genel menfaatlere yararlı derneklerin her türlü işlemlerinde düzenlenen kağıtların damga vergisinden istisna “ olduğu hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan 492 Sayılı Harçlar Kanunu’nun 38. maddesi gereği, “Noter işlemlerinden bu kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanlar noter harçlarına tabidir”.

Dolayısıyla 492 Sayılı Harçlar Kanunu’nun Noter Harçlarına ilişkin ikinci kısmında, gerekse kısımlar arasında müşterek hükümlerde; Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu Yararına Çalışan Derneklerin harçlardan istisna veya muaf olacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığından, kamu menfaatine yararlı spor kulüpleri adına noterlerde yapılan işlemlere “harç istisnası veya muafiyeti” uygulanmamakta ve KULÜPLER NOTER HARCI ödemektedirler.

Bu durumda;

Damga Vergisi Kanunu’nda muafiyet sağlayacak değişiklik yapılması suretiyle Noter Harçlarından muaf olunması,

Türkiye Futbol Federasyonu’nun sözleşmelerin Noterden geçirilmesi uygulamasına son verilmesi,
yönünde bir düzenleme yapılması, anlamlı olacaktır.”

Bu rapor üzerine sorun olarak tanımlı hususta çözüm arayışına girilmiş olup, çıkış yasal düzenleme yapılmaksızın spor mevzuatı içerisinde değişikliğe gidilmek yoluyla bulunmuştur.

Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nda gerek mülga Profesyonel Futbol ve Transfer Talimatı çerçevesinde yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere; bir futbolcunun, bir kulüpte profesyonel veya amatör olarak oynayabilmesi için bağlı olduğu kulübü adına TFF nezdinde tescil edilmesi gerekmektedir. Futbolcunun kulübü adına tescil edilmesi ve lisans verilebilmesi için futbolcu adına bağlı olduğu kulübü tarafından “Taraflarınca imzalanan dört nüsha sözleşme”nin TFF’ ne sunulmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Daha önce yapılan açıklamalarda da görüleceği üzere; 10.06.2009 tarihinde yürürlüğe giren “Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transfer Transferleri Talimatı’ndan önce yürürlükte bulunan “Profesyonel Futbol ve Transfer Talimatı”’nda futbolcular ile kulüpler arasında yapılan sözleşmelerden futbolcu adına lisans ve tescil işlemlerinin yapılabilmesi için TFF’ ne sunulması zorunlu olan sözleşmelerin noter huzurunda düzenlenmesi ve onaylanması gerektiği belirtilmiştir.

1. PROFESYONEL FUTBOLCULARIN STATÜSÜ VE TRANSFERLERİ TALİMATI profesyonel futbolcu sözleşmesinin noterde yapılması zorunluluğu kaldırılmıştır. FIFA ve uluslararası futbol arenasında söz sahibi ulusal federasyonların düzenlemelerinde bulunmayan, günümüz futbol ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak, masraflı ve zor bir şekil olan noter şartı kaldırılarak taraflara kendi aralarındaki hukuksal ilişkiyi notere gitmeden, noter masrafı ve harcı ödemeden düzenleyebilme hakkı tanınmıştır. Ancak, işlem güvenliğini sağlamak ve sözleşmedeki imzaların taraflara ait olduğunu belirleyebilmek amacıyla noterden imza sirkülerinin ve imza beyannamesinin alınarak Federasyona ibrazı zorunluluğu getirilmiştir.

Profesyonel futbolcu sözleşmesinin noterde yapılması zorunluluğunun kaldırılmasına ek olarak tip sözleşme yapma zorunluluğu da kaldırılmıştır. Böylece taraflar, sözleşme yapma özgürlüğünün doğal bir sonucu olarak, hukuka aykırı olmamak şartıyla sözleşmelerini tamamen kendi istek ve iradeleri doğrultusunda serbeştçe düzenleyebileceklerdir. Her özgürlüğün bir sınırı olduğu gibi sözleşme yapma özgürlüğünün de kendi bünyesinden kaynaklanan doğal bir sınırı bulunmaktadır. Bu çerçevede profesyonel futbolcu sözleşmesinin ücret ve süresinin sözleşmede belirtilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu hususları içermeyen sözleşmeler, genelde iş sözleşmesi özelde profesyonel futbolcu sözleşmesi sayılamayacağından Federasyon tarafından tescil edilemeyecektir.

Düzenleme 10.06.2009 tarihinden itibaren yürürlüğe giren yeni talimatta da korunmuştur. Böylece, yukarıda bahsedilen taraflar arasında yapılan ve lisans ve tescil işlemlerinin yapılabilmesi için TFF’ ne sunulması zorunlu olan sözleşmelerin noter onaylı olması yükümlülüğü ortadan kaldırılmıştır. Yani 02.06.2008 tarihinden itibaren federasyona sunulacak sözleşmelerde noter tasdiki aranılmamaktadır.

Bu düzenleme sonrasında spor kamuoyunda spor kulüpleri tarafından düzenlenen sözleşmelerin Damga Vergisinden muaf tutulduğuna dair hatalı bir değerlendirme de yapılmıştır. Söz konusu değerlendirmenin ve buna bağlı uygulamanın halen bir kısım spor kulüpleri ve anonim şirketler tarafından yapılmakta olduğu gözlenilmektedir.

2-Profesyonel Futbol Mevzuatında Sözleşme Kavramı

Bilindiği üzere;

i-Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı,

ii- Kulüp Lisans ve Mali Fair Play Talimatı,

iii- Teknik Adamların Statüsü Ve Çalışma Esasları Talimatı,

uyarınca sözleşme, örneği TFF tarafından hazırlanan ve taraflarınca imzalanması ispat şekli açısından zorunlu olan tip profesyonel futbolcu (veya teknik adam) sözleşmesini veya geçici transfer sözleşmesini tanımlar.

Kulüp Lisans ve Mali Fair Play Talimatı’nın “Profesyonel Oyuncularla Sözleşme İmzalanması” Başlıklı 35’inci maddesi gereği, Lisans adayının tüm profesyonel oyuncuları, FIFA Oyuncu Statüsü ve Transferi Talimatı’nın ve TFF Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferi Talimatı’nın ilgili hükümlerine uygun olarak Lisans adayı ile yazılı bir sözleşme yapmış olmalıdır.[1]

Futbolcu Temsilcileri Talimatı’nın 15’inci maddesi uyarınca ayrıca, futbolcu temsilcisi, temsil ettiği kulüp veya futbolcu ile yazılı bir sözleşme yapmak zorundadır.

Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nın IV. PROFESYONEL FUTBOLCU SÖZLEŞMESİ Başlıklı bölümünün 19,20 ve 21’inci maddeleri ile müteakip maddelerinde söz konusu sözleşmenin varlığı, niteliği, biçim ve içeriği ile hukuksal sonuçlarına değinilmiştir. Genel niteliği itibariyle; [2]

(1) Tarafların imzaladıkları sözleşmeyi TFF’ye tescil ettirmeleri zorunludur.

(2) Sözleşmenin süresi en fazla beş yıl olarak belirlenir. Ancak 18 yaşın altındaki futbolcular ile imzalanacak olan sözleşmelerin süresi üç yıldan fazla olamaz.

(3) Her halükarda sözleşmelerin bitiş tarihinin 31 Mayıs olarak tespit edilmesi zorunludur. Sözleşme bitiş tarihinden sonra resmi müsabakaların devam etmesi halinde, sözleşmenin süresi müsabakaların bitimine kadar uzamış sayılır.

(4) Futbolcu ile sözleşme imzalayan kulüp bu sözleşmenin geçerliliğini, sağlık muayenesinin olumlu sonuçlanması veya çalışma izni alınmış olması koşuluna bağlayamaz.

(5) Tarafların birbirlerine yapacakları her türlü tebligat, sözleşmede gösterilen adreslerine iadeli taahhütlü mektupla yapılır. Taraflar adreslerinde olabilecek değişiklikleri, iadeli taahhütlü bir mektupla birbirlerine ve TFF’ye bildirmek zorundadırlar. Aksi takdirde sözleşmede yer alan adreslere yapılan tebligat geçerli sayılır.

(6) Mevcut kulübüyle sözleşmesi devam eden profesyonel bir futbolcuyla sözleşme imzalama niyetinde olan kulüp, futbolcuyla görüşmelere başlamadan önce futbolcunun sözleşmesel ilişkisi devam eden kulübünün iznini yazılı olarak almak zorundadır. Yazılı izin almaksızın görüşmelere başlayan kulüp, futbolcu, futbolcu temsilcisi ve diğer kişiler hakkında Futbol Disiplin Talimatı hükümleri uygulanır.

(7) Sözleşmelerin, imzalandıkları transfer ve tescil dönemi içerisinde ilgili kulüp tarafından TFF’ye sunulması zorunludur. Futbolcu da aynı sürede sözleşmeyi TFF’ye sunma hakkına sahiptir.

(8) Futbolcu ile mevcut kulübü transfer ve tescil dönemi ile bağlı kalmaksızın sözleşme imzalayabilir. Bu sözleşmenin imza tarihini takip eden ilk transfer ve tescil döneminin sonuna kadar TFF’ye sunulması ve kulüp tarafından tescil ettirilmesi zorunludur.

(9) Mevcut kulüp ile imzalanan yeni sözleşmenin tescili esnasında, imzalandığında yürürlükte olan sözleşmenin bakiye süresi ile yeni sözleşmenin süresi birlikte dikkate alınır ve toplam sürenin beş yılı aşması halinde yeni sözleşme, toplamda beş yılı aşmayan kısım için tescil edilir. Ancak, yürürlükte olan sözleşme sezon sonunda sona erecek ise, mevcut kulüple beş yıl süreli olarak yapılan yeni sözleşme tescil edilir.

(10) Bir futbolcunun aynı sezon için birden fazla kulüp ile sözleşme yapması halinde herhangi bir kulüp adına tescil yapılmaz. Uyuşmazlığın taraflar arasında ilgili transfer ve tescil dönemi içerisinde çözüme kavuşturulamaması halinde futbolcu, ilgili transfer ve tescil döneminin başlangıcından itibaren 12 ay süreyle hiçbir kulüpte oynayamayacağı gibi ikinci sözleşmeyi yapan kulüp hakkında da Futbol Disiplin Talimatı hükümleri uygulanır.

(11)Ücret, sözleşmede belirlenmesi zorunlu olan ve futbolcuya aylık asgari ücret tutarının altında olmamak kaydıyla ödenen tutardır.

3- Spor Kulüplerinin Statüsü ve Bu Bağlamda Kamuya Yararlı Derneklere Tanınan Vergi Muafiyeti

Bilindiği gibi, Türkiye’de profesyonel spor faaliyeti uğraşan spor kulüpleri dernekleri bu faaliyetlerini;

i-         Derneğe bağlı iktisadi işletmeler,

ii-       Anonim şirketler,

eliyle yürütmektedirler.

K.V.K.’nın 4/j nolu bendi ile Spor Genel Müdürlüğü ve özerk spor federasyonlarına tescil edilmiş spor kulüplerinin idman ve spor faaliyetinde bulunan iktisadi işletmeleri ile münhasıran idman ve spor faaliyetlerinde bulunan halka açık olsun, olmasın anonim şirketler kurumlar vergisinden muaf tutulmuşlardır.

55 Seri Numaralı KDVK Genel Tebliğinde de “profesyonel futbol faaliyeti ile ilgili olmak kaydıyla spor kulübüne (derneğe) bağlı iktisadi işletmenin varlığı tartışmaya meydan vermeyecek biçimde tanımlanmıştır. Tebliğde yapılan açıklama şöyledir:

“Profesyonel sporcuların katıldığı futbol faaliyetleri esas alınmak üzere, bu faaliyetlerin yürütülmesinde taraf olan spor kulüpleri, Türkiye Futbol Federasyonu ve Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün söz konusu faaliyetlerinin katma değer vergisi karşısındaki durumu hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.

A) Spor Kulüpleri

Profesyonel futbol faaliyetleri 2908 sayılı Dernekler Kanuna göre kurulan ve faaliyet gösteren dernek statüsündeki kuruluşlar ya da kamu idare ve müesseselerine ait idman ve spor müesseseleri eliyle gerçekleştirilmektedir.

3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 27. maddesi ile Profesyonel Futbol Talimatının 52. maddesi hükümlerine göre kulüpler, profesyonel takımlarını Türk Ticaret Kanununa göre kuracakları veya kurulmuş anonim şirketlere devredebilirler. Bunun sonucu olarak profesyonel futbol faaliyetlerinin anonim şirket statüsündeki kuruluşlarca yapılması da mümkündür.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1. maddesinde ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin vergiye tabi olduğu hükme bağlanmıştır.

Aynı maddenin 1/3-g fıkrasında ise, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin katma değer vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.

Bu maddelerde hükme bağlandığı üzere dernekler ile kamu idare ve müesseselerinin faaliyetleri doğrudan katma değer vergisinin konusuna alınmamış, bu kuruluşlara ait veya tabi olan müesseselerin yukarıda belirtilen nitelikteki teslim ve hizmetlerinin vergiye tabi olduğu belirlenmiştir. Bu belirleme gereği yukarıda belirtilen idman ve spor müesseselerine sahip dernekler ile kamu idare ve müesseseleri bu statüleri ile verginin mükellefi olmayıp, yalnızca bu müesseselere ait veya tabi olan iktisadi işletmeleri nedeni ile mükelleftirler. Anonim şirket statüsünde sportif faaliyetlerde bulunan kuruluşların bütün teslim ve hizmetlerinin Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1. maddesi gereğince vergiye tabi olduğu ise açıktır.

Sonuçta, Spor Genel Müdürlüğü ve spor federasyonlarına tescil edilmiş spor kulüplerinin ilgili spor mevzuatı, KVK’nın 4/j. bent, KDVK’nın 3. maddesi ile 55 seri numaralı genel tebliği düzenlemeleri ile spor kulübü derneklerinin (anonim şirket olarak kurulabilen, anonim şirketlere devredilebilen) profesyonel futbol şubelerinin, tedavül ekonomisi içerisinde ticari faaliyetlerinin derneğe ait iktisadi işletmelerce icra edilmekte olduklarının kabulü zorunludur. Mükellefiyetlerin bu işletmeler adına yapılması ve KDV, Muhtasar ve Damga Vergisi gibi beyannamelerin bu işletme faaliyetlerini kapsayacak biçimde verilmeleri gerekir. [3]

Kamuoyunda Spor Kulübü olarak bilinen ve spor faaliyetiyle uğraşan derneklerin bir kısmına Bakanlar Kurulu tarafından Kamuya Yararlı Statü verilmiştir. Bunlar arasında;

Sayılabilir.

Bakanlar Kurulu Kararı ile kamuya yararlı derneklerden sayılan derneğinizin, düzenlediği ve damga vergisi derneğinizce ödenmesi gereken kağıtlardan dolayı damga vergisinden muaf tutulması, kişilerin (1) sayılı tabloda yer alan işlemleri ile ilgili olarak düzenlenen ve sadece derneğinizin imzasını taşıyan kağıtlara ve derneğiniz ile vergi muafiyeti bulunmayan kişiler arasında düzenlenen kağıtlara ait damga vergisinin ise kişiler tarafından ödenmesi gerekmektedir. Ancak bu kağıtlara ait verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi halinde Damga Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi hükmü uyarınca söz konusu verginin ödenmesi bakımından derneğinizin müteselsil sorumluluğu bulunmaktadır.

4-Türkiye Futbol Federasyonu Başkanlığı’nın Durumu

5894 Sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Vergi Muafiyeti ve Alacaklarının Önceliği” Başlıklı 11’inci maddesi ile Ana Statü’nün “Vergi Muafiyeti” Başlıklı 83’üncü maddesinde yer alan düzenleme uyarınca; Türkiye’de FIFA, UEFA ve TFF himayesinde gerçekleştirilen müsabakalar ile bu Kanun kapsamında organize edilen müsabakalardan elde edilecek gelirler ve TFF’nin diğer tüm gelirleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Bu muafiyet, TFF’ye ait iktisadi işletmeleri, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yapılacak kesintileri kapsamaz.

Türkiye Futbol Federasyonu Başkanlığı, Damga Vergisi Kanunu’nda tanımlı “Resmi Daire” kapsamına girmemekte olduğundan ve yalnızca elde ettiği gelirler vergiden bağışık tutulduğundan, gelir tahakkuku ile ilgisi bulunmayan ve işlem vergisi/ayni vergi niteliğindeki olan damga vergisi açısından bir bağışıklığı da sahip bulunmamaktadır.

Dolayısıyla bu kurum tarafından düzenlenen sözleşmeler damga vergisine tabi olup, sözlşemenin tarafları, damga vergisini ödemekle mükelleftirler.

5-Damga Vergisi Kanununda Yer Alan Düzenlemeler:

a-Damga Vergisinde Vergileme İlkeleri

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesine göre, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisine tabidir. Bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtlar ise Damga Vergisinden müstesnadır.[4]

Bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.

Yabancı memleketlerle Türkiye`deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtlar, Türkiye`de resmi dairelere ibraz edildiği, üzerine devir veya ciro işlemleri yürütüldüğü veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanıldığı takdirde vergiye tabi tutulur.

Adı geçen Kanunun 3’üncü (8’inci) maddesi uyarınca, Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. Bu Kanunda yazılı resmi daireden maksat genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir. Bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmi daire sayılmaz.

Kanunun 5 ve 6’ncı maddelerindeki sarih hükümler gereği, bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kağıtların her nüshası ayrı ayrı aynı miktar veya nispette Damga Vergisine tabidir. 

Bir kağıtta birbirinden tamamen ayrı birden fazla akit ve işlem bulunduğu takdirde bunların her birinden ayrı ayrı vergi alınır.

Bir kağıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde Damga Vergisi, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınır.

Ancak bu akit ve işlemlere asıl işlemin akitlerinden başka bir şahsın eklenen akit ve işlemi de ayrıca vergiye tabidir.

Spor faaliyetinde düzenlenmesi olası sözleşmeler, ibranameler, fesihnameler ve temliknameleri içerecek biçimde ve 57 Seri No'lu Damga Vergisi  Genel Tebliği ile 1/1/2014 tarihinden itibaren uygulanacak oranları gösterir vergileme tablosu aşağıdaki gibidir.

Söz konusu kağıtlarla ilgili olmak üzere vergisel bağışıklıklar içeren ve (2) SAYILI TABLO’da yer verilen Damga vergisinden istisna edilen kağıtlardan (fazlalıkları nedeniyle vergiden bağışık işlemler yalnızca üst başlık olarak verilmiştir) spor faaliyetiyle uğraşan kurumları doğrudan yahut dolayısıyla ilgilendirenler ise aşağıdaki gibidir.

I. Resmi işlerle ilgili kağıtlar: 

A) Resmi daireler arasında kullanılan kağıtlar:

B) Resmi dairelerden kişilere verilen kağıtlar:

C) Kişilerden resmi dairelere verilen kağıtlar:

II - Öğrenciler ve askerlerle ilgili kağıtlar:    

III - İşçiler, çiftçiler ve göçmenlerle ilgili kağıtlar:

IV - Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar:

16. Anonim, eshamlı komandit ve limited şirketler ile yatırım fonlarının kuruluşlarına, sermaye artırımlarına ve sure uzatımlarına ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar.

17. Kurumlar Vergisi Kanununa göre yapılan birleşme, devir ve bölünmeler nedeniyle düzenlenen kağıtlar.

23. Bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilere, bunların teminatlarına ve geri ödenmelerine ilişkin kâğıtlar ile bu   kâğıtlar üzerine konulacak şerhler (kredilerin kullanımları hariç)

31. Dernek ve vakıflarca yerleşim yeri, gerçek kişilerce mesken olarak kullanılmak üzere kiralanan ve iktisadî işletmelere dahil olmayan taşınmazlara ilişkin kira mukavelenameleri.

17. Genel menfaatlere yararlı derneklerin her türlü işlemlerinde düzenlenen ve Damga Vergisi bu teşekküller tarafından ödenmesi gereken kağıtlar.

b- Damga Vergisinde Ceza ve Sorumluluk

Bilindiği üzere, Damga Vergisini de kapsayacak biçimde, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin, zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi nedeniyle 213 sayılı Vergi Usul Kanununda sayılmış vergi cezaları (genel olarak ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası) kesilecektir.

Vergi Usul Kanunu’nun 334 ve Damga Vergisi Kanunu’nun 24’üncü maddesi gereği, vergiye tabi kağıtların Damga Vergisinin ödenmemesinden veya noksan ödenmesinden dolayı alınması lazım gelen vergi ve cezadan, mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kağıtları ibraz edenler sorumludur.

Birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenler müteselsilen sorumludurlar. Bunlar arasında vergiden müstesna olanların bulunması Damga Vergisinin noksan ödenmesini gerektirmez. Damga Vergisinden muaf kuruluşlarca kişilerin (1) sayılı tabloda yer alan işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen ve sadece bu kurumların imzasını taşıyan kağıtlara ait verginin tamamı kişiler tarafından ödenir. Ancak bu kağıtlara ait verginin hiç ödenmemesi veya noksan ödenmesi halinde vergi ve cezanın tamamından kişilerle birlikte kurumlar müteselsilen sorumludurlar.

22’nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanlar, taraf oldukları işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumludurlar. Verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve fer'ileri, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınır.

Resmi daireler veya noterlerce düzenlenerek kişilere verilen veya dairede bırakılan ve Damga Vergisi hiç alınmayan veya noksan alınan kağıtların vergisi mükelleflere, cezası düzenleyenlere aittir.

Vergi ve ceza, vergi için mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kağıtları düzenleyenlerden alınır.

Kanunun 27’nci maddesi uyarınca, Noterler, damga vergisi ödenmemiş veya noksan ödenmiş kâğıtları vergi ve cezası ödenmedikçe tasdik edemezler veya bunların suretlerini çıkarıp veremezler.

Birinci fıkra hükmüne aykırı olarak işlem yapılması halinde, mükellef hakkında Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulanmakla birlikte, noterlerden de tasdik ettikleri veya üzerinde işlem yaptıkları her kâğıt için kanunen alınması gereken cezası ayrıca alınır.

Bankalar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve iştirakleri ile 22’nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanlar, vergisi ödenmemiş veya noksan ödenmiş kâğıtları usulüne uygun olarak vergi ve cezası ödenmedikçe işleme koyamazlar. Vergi ve cezası ödenmeden bu kâğıtları işleme koyan kişi ve kuruluşlardan, kâğıdın mükelleflerinden alınacak ceza tutarınca ayrıca ceza alınır.

            c- İlgili Özelgeler:

i-Konu: Belediyelere ait spor klubü ile sporcu arasında düzenlenen sözleşmesinin damga vergisine tabi olup olmadığı hk.

ii-Konu : Cezai şarta ilişkin tutarı ihtiva eden sözleşmenin damga vergisi hk.

Sayı   :B.07.1.GİB.4.07.16.02-DH-2010-38-325   

Tarih: 11/10/2011

 İlgide kayıtlı özelge talep formu ve eklerinin incelenmesinden; ... adresinde mukim ... A.Ş. ile aranızda düzenlenen "Akaryakıt İstasyonu İşletme Sözleşmesi"nin 02.08.2005 tarihinde 5 yıl süreli ve 2 nüsha olarak imzalandığı, söz konusu sözleşmenin bedel içermediği belirtilerek, bu sözleşmenin damga vergisine tabi olup olmadığı ile damga vergisine tabi olması durumunda damga vergisi matrahının ne olacağı hususlarında özelge talep edildiği anlaşılmıştır.

Bilindiği üzere, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların Damga Vergisine tabi olduğu, 4 üncü maddesinde, bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, mahiyeti tayin edilmek istenilen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınacağı; 5 inci maddesinde, bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kağıtların her nüshası ayrı ayrı aynı miktar veya nispette damga vergisine tabi olduğu; 6 ncı maddesinde, bir kağıtta birbirinden tamamen ayrı birden fazla akit ve işlem bulunduğu takdirde bunların her birinden ayrı ayrı vergi alınacağı, bir kağıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde damga vergisinin en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınacağı; 10 uncu maddesinde de damga vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, nispi vergide kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre bu kağıtlarda yazılı belli para, maktu vergide kağıtların mahiyetlerinin esas alınacağı; Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "I-Akitlerle ilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün A/1 fıkrasında, belli parayı ihtiva eden mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknamelerin (2005 yılı için) binde 7,5 nispetinde damga vergisine tabi olacağı hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan, 35 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde, vergiye tabi kağıtlarda yazılı yabancı paraların Türk Lirasına çevrilmesinde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasınca saptanarak duyurulan döviz satış kurlarının esas alınacağı belirtilmiş olup, döviz cinsinden bedel ihtiva eden kağıtlara ait damga vergisinin, kağıdın düzenlendiği tarihte geçerli Merkez Bankasınca belirlenen döviz satış kurunun esas alınması suretiyle hesaplanması gerekmektedir.

 ... A.Ş. ile aranızda 02.08.2005 tarihinde imzalanan "Akaryakıt İstasyonu İşletme Sözleşmesi"nin incelenmesinden, 1.1 inci maddesinde, işleticinin şirketten satın alacağı petrol ürünlerini ve şirketin öngöreceği diğer malları kendi nam ve hesabına iştigal etmek suretiyle satacağı bir servis satış istasyonu işletmeyi taahhüt ettiği; 1.3 üncü maddesinde, programa uyulmaması halinde işletici mutabık kalınan ceza-i şartı ödeyeceği, 27/1-b maddesinde ise, işleticiden uyulmayan her husus için 300.000 (Üçyüzbin) Amerikan Doları ceza-i şart talep edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, söz konusu sözleşmenin her bir nüshasının, sözleşmede yer alan ceza-i şart tutarının kağıdın düzenlendiği tarihteki T.C. Merkez Bankası cari döviz satış kuru esas alınarak Türk Lirasına çevrilmesi suretiyle bulunacak tutar üzerinden Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun I/A-1 bölümü gereğince binde 7,5 nispetinde damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.

iii-Konu : Fesihnamelerin damga vergisine tabi olup olmayacağı hk.

Sayı   : 90792880-155[1-2012/170]-175                                                              

Tarih: 01/03/2013

 İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, kurumunuz ile yükleniciler arasında mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin düzenlenen sözleşmelerin, yüklenicilerin sözleşme hükümlerini yerine getirmemesi veya getirememesi nedeniyle kurumunuzun veya yüklenicinin tek taraflı kararı ile feshedildiği ve sulhname, ibraname, mukavelename vb belge düzenlenmeden sözleşmenin feshedildiğinin bir yazı ile yükleniciye bildirildiği belirtilerek, söz konusu fesih işlemine ilişkin kurumunuz tarafından düzenlenen yazının damga vergisine tabi olup olmayacağı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; bu Kanundaki kağıtlar teriminin yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği; 2 nci maddesinde, vergiye tabi kâğıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerine alan mektup ve şerhlerle, bu kâğıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine, devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin de damga vergisine tabi olduğu; 4 üncü maddesinde, bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılacağı, mahiyeti tayin edilmek istenen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınacağı hükümleri yer almaktadır.

488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "I. Akitlerle ilgili kâğıtlar" başlıklı bölümünün A-5 fıkrasında, fesihnamelerin (belli parayı ihtiva eden bir kağıda taalluk edenler dahil) nispi damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.

Buna göre, daha önce düzenlenmiş bir sözleşmenin, sözleşme hükümlerine uyulmaması sonucu kurumunuz tarafından tek taraflı olarak feshedilmesine yönelik olarak alınan ve yükleniciye bildirilen kağıtlar ile tarafların karşılıklı anlaşarak sözleşmenin feshine ilişkin olarak düzenledikleri protokollerin fesihname olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, söz konusu kağıtların, içerdikleri bedel üzerinden, kağıtta bedel bulunmaması halinde atıf yapılan kağıdın içerdiği bedel üzerinden Kanuna ekli (1) sayılı tablonun A/5 fıkrası uyarınca damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.

6-Sonuç

Bu aşamaya dek yapılan tüm açıklamalardan sonuçla, profesyonel futbol faaliyetiyle uğraşan ister (hataen) dernek, ister derneğe ait iktisadi işletme, isterse anonim şirket olsun, taraflarınca imzalanması ispat şekli açısından zorunlu olan geçici transfer sözleşmesi dahil tip profesyonel futbolcu ve teknik adam sözleşmesi ile sporcu temsilciliği sözleşmesi ile, profesyonel spor faaliyeti kapsamında düzenlenen her türlü temlikname, sulhname ve fesihname, nüsha adedi kadar damga vergisine tabidir. Bu işleme taraf olanlar bu verginin mükellefi olup, söz konusu sözleşmelerin doğrudan kamuya yararlı dernek tüzel kişiliği üzerinden veya spor federasyonları tarafından düzenlenmesi vergisel bir bağışıklığa da yol açmamaktadır.

Tweet

Tweetle                      Paylaş                        Paylaş