Tuğrul Akşar- 8 Ekim 2015 UEFA’nın 2000’den başlayıp 2004’te ilk kez uygulamaya almaya çalıştığı, o zamanki adıyla UEFA kriterlerinden, bugün Finansal Fair Play kurallarına geldik.

2009 Yılında UEFA Toplumsal Sorumluluk ve Finansal Fair Play ismini verdiği bir komite kurdu ve başına da sayın Şenez Erzik’i getirdi. İşte bu komite şimdilik Avrupalı tüm profesyonel kulüplerin korkulu rüyası haline geldi.

Çünkü, bu komiteyle UEFA, Avrupa futbolunda rekabeti yeniden düzenlemek istiyor. Daha güçlü kulüplerle, daha zayıf kulüpler arasındaki rekabeti finansal yönden de düzenlemeye çalışan bu kurallar bütününe birlikte bir kez daha bakmakta yarar var.

Bu komite futbol kulüplerinin istikrarlı ve sağlıklı bir mali yapıya sahip olarak kendi aralarında rekabet etmelerini amaçlıyor. Bunu yaparken nihai olarak üç ana hedefi var.

Bunlar;

1) Denk Bütçe uygulaması. Bu uygulamayla futbol kulübünün futbol dışı branşlara harcama yapması önlenmeye çalışılırken, diğer taraftan da kulübün futbol gelirleriyle giderlerinin denk olması hedeflenmektedir. Yani kulüplerin gelirleri ve giderlerinin denk olması. Giderlerin gelirleri aşarak zaman içinde kulübün mali sağlığını olumsuz etkilememesi amaçlanmaktadır.

2) Oyuncu, ve teknik adamlara yapılacak tüm ücret, maaş ve transfer ödemelerinin kulübün toplam gelirlerinin yüzde yetmişbeşinden daha fazla olmaması. Bu kritere uyulmadığında denk bütçe uygulaması gerçekleşemeyeceği için kulüp süreç içinde önemli mali açıklar vereceğinden mali yapı da zaman içinde giderek zayıflayacaktır.

3) Futbol dışı fonların kaynaklarına iade edilmesi ve rekabetin bu koşullarda devamının sağlanması amaçlanmaktadır. Yani, Chelsea, Manchester City, Paris Saint Germain gibi kulüplere futbol dışından her ne nam altında olursa olsun gelen paraların önüne geçilmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla özellikle sponsor sözleşmeleri mercek altına alınmaya çalışılmaktadır. UEFA bir futbol kulübünün yapacağı sponsorluk sözleşmesinin, en üst seviyedeki bir kulübün yapabileceği sponsorluk sözleşme tutarını aşamayacağını karara bağlamıştır.

Bu kapsamda bakıldığında UEFA özellikle, 2014/15 sezonundan itibaren zararda olan kulüplerin, bu zararlar nedeniyle öz kaynakları eksiye dönmüş kulüplerin futbol içinde varlıklarını devam ettirebilmelerinin çok mümkün olamayacağını ifade ederek, bu kulüplerin sağlıklı bir mali yapı ve sürdürülebilir bir iktisadi büyümeyle rekabetlerini devam ettirmelerine odaklanmaktadır.

Peki nedir bu Finansal Fair Play Kuralları?

UEFA’nın 2010 yılından itibaren uygulamaya almaya çalıştığı Finansal Fair Play (bundan sonra FFP olarak kısaltılacaktır) temelde iki ana başlıkta kulüplerin finansallarını inceleyip sonuçlandırmaya çalışıyor. Yani, bir kulübün finansal tabloları incelendiğinde, eğer kulübün bu iki kurala göre bir sorunu yoksa, kulüp FFP kuralını hayata geçirmekte zorlanmıyor ve olumlu bir yolda gidiyor demektir.

Aşağıda detayıyla açıklayacağımız bu FFP kurallarından ilki: Break-Even (Başabaş) Kuralı, diğeri de Katlanılabilir ya da Kabul Edilebilir Zarar kuralıdır.

UEFA bu iki kuralı çıpa olarak tutup 2014-15 sezonundan itibaren kendisine bağlı tüm profesyonel kulüpleri mali açıdan belli kurallar bütünü içinde mali disiplin altına almayı hedeflemektedir. Bu şekilde kulüplerin aşırı harcamalarını kontrol altına almayı ve bu suretle finansal olarak bu kulüpleri daha sağlıklı hale getirmeyi temel olarak amaçlamaktadır.

Şimdi bu kuralları basit olarak açıklamaya çalışalım:

Break-Even (Başabaş) Kuralı: Bu kuralla UEFA kulüplerin 2013/14 sezonundan başlamak üzere yaptıkları tüm harcamaları kontrol altına almak istiyor.  İlk kez UEFA bu kuralla kulüplerin 2014/15 sezonundan itibaren harcama ve gelirlerini dengeye getirmeye çalışıyor.

2. Bu kurala göre: 1) 2011/12 ve 2012/13 sezonlarını içeren iki yıllık mali dönemde kulüplerin toplam zararı 5 milyon Euro’yu aşamayacak,   2)Eğer bu zararın 5 milyon Euro’yu aşan kısmı kulüpçe giderilebilirse, bundan sonraki izleyen iki yılda kulübün toplam zarar tutarı en fazla 45 mio Euro olabilecektir.  3)İki sezon toplam zarar 45 mio Euro üzerine çıkmışsa, sözkonusu kulübe UEFA 2014/15 sezonunda yaptırım uygulayabilecek.

3.  

• Bu kuralın ilk uygulaması olarak 2014/15 sezonuna ilişkin UEFA kulüplere iki istisna uygulaması getirmiştir. Buna göre kulüplerin: 1)Eğer kulübün yıllık başa baş sonuçlarında (zararda) bir düzelme (pozitif trend) gözlemleniyorsa, yani 2012/13 sezonunda zarar eden kulübün zarar tutarı, bir önceki yıla göre azalmışsa, ya da azalma trendine girmişse,  2)Ya da kulübün zararı 1 Haziran 2010 tarihinden önce imzalamış futbolcu sözleşmelerinden kaynaklanıyorsa, yani kulüp bu nedenle 2012-13 sezonunda zarar etmişse, 
• Bu istisnalardan birisi bile söz konusuysa, kulüp 2014/15 sezonu için yaptırımlardan kurtulabilecektir.

• Bir sonraki sezon sonu zarar tutarı için yani, kulüp 2014/15 sezonunda da yine zarar etmişse, bu durumda bu kulübün zarar tutarının başa baş kuralına göre değerlendirmeye alınıp alınmayacağına 2011/12, 2012/13 ve 2013/14 sezonlarında oluşan toplam zarar tutarına bakılacaktır.

• Bu durumda kulübün üç yıllık zararı yani, 2012-13, 2013-14 ve 2014-15 sezonlarında oluşan toplam zarar tutarı, bir önceki  sezonda uygulandığı kurallara bağlı olacaktır. Yani, 2012-13 ve 2013-14 sezonlarında kulüp 5 milyon Euro’luk zarar toplamını aşamayacaktır. Ancak aşarsa, kulüp bu zararı 5 milyon Euro’ya indirdikten sonra kalan kümule zarar toplamı olarak başa baş tutarı 45 milyon Euro olarak dikkate alınacaktır. Örneğin bir kulüp 2012-13 ve 2013-14 sezonlarında 50 milyon Euro zarar yapmışsa, kulüp yönetimi 45 milyon Euro koyarak bu zarar miktarını 5 Milyon Euro’ya indirmek zorundadır. Bu durumda bu kulüp örneğin 2012-13, 2013-14 ve 2014-15 sezonları için toplamda sadece 45 milyon Euro kümule zarar yapabilecektir.

• Sonraki 3 sezonda da yine 2015/16, 2016/17 ve 2017/18 sezonlarına ilişkin toplam zarara bakılacaktır. Burada da yine sınırlar 5 milyon ve 30 milyon Euro olarak dikkate alınacaktır. Yani, 2012-13, 2013-14 ve 2014-15 sezonunda kulüp toplam zararı yönetim tarafından karşılanmış ve ilk 2 yıl için zarar 5 milyona indirilmiş, ancak 2014-15 te de 45 milyon zarar yapılmışsa (45 Milyon Euro’yu aşmadığı ve ilave sermaye konduğu için)       bundan sonraki yıllarda da kümule zarar tutarı max 30 Milyon Euro’yu geçemeyecektir. )

• UEFA 2018/19 sezonundan sonra 30 mn Euro sınırını düşürebilecektir.

UEFA zarar tanımında, ZARAR’a dahil edilecek giderleri ve BAŞA BAŞ Hesaplamalarında da kabul edilebilecek gelirleri de aşağıdaki şekilde belirlemiştir.

Başabaş noktası hesaplamasında UEFA sadece kulüplerin asıl faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü geliri dikkate almaktadır.

Başa Baş Hesaplamasında Dikkate Alınacak Gelirler

1) Maç günü (gişe) gelirleri,

2) Yayın gelirleri,

3) Sponsorluk gelirleri,

4) Reklam ve diğer medya gelirleri,

5) Ticari faaliyetler gelirleri,

6) Finansal gelir (mevduat, faiz vb.)

7) Bonservis  gelirleri (satış bedeli ile defter değeri arasındaki fark)

Bu gelirlerin dışında bir kulüp eğer futbol dışı branşlardan ve/veya kulüp sahipleri ya da yöneticilerinden gelebilecek, makul sayılamayacak gelirleri dikkate almayacaktır. Örneğin, abartılı yüksek sponsorluk, reklam ve medya gelirleri gibi dikkate alınmıyor.

Başa Baş Hesaplamasında Dikkate Alınacak Giderler

1. 1) Altyapıya yönelik gider harcamaları, 2) Tesis (stat, antrenman tesisleri inşaat ve tadilatları) geliştirmesine ilişkin giderler, 3) Bonservis harcamalarına ilişkin finansman giderlerinin ilgili yıla ait aktifleştirilmiş giderleri. Örneğin, bir kulüp 3 yıllığına 9 Mio Euro’luk bir bonservis giderine katlanmışsa, sadece o yıla karşılık gelen gideri, zararlardan düşülebilecektir. (Gider Aktifleştirmesi)

Kulüpler FFP Kurallarına Uymazlarsa Ne Olacak?

Şüphesiz ki, UEFA koymuş olduğu kurallara uymayan kulüpleri kendi organizasyonlarına almak istemiyor. Ancak, bunu da hemen yapmıyor. FFP kurallarına ihlallere ilişkin risk dereceleri belirlemiş durumda. Bu risk göstergelerine göre UEFA, kulüplere disiplin cezasından, transfer yasağına, transfer yasağından organizasyonlardan (Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi’nden) men cezasına kadar yaptırım uygulayabiliyor. (Bu kapsamda Barcelona’ya 2015’te getirilen transfer yasağı nedeniyle, Arda Turan transfer Ocak 2016’ya kadar forma giyemeyecek)

Eğer bir lisanslama veya gösterge kriteri yerine getirilmezse ya da başa baş kuralına uygunluk söz konusu değilse, UEFA disiplin komitesi başta bu kulübü uyarıyor, ancak eksiklik giderilememişse bu kez para cezası ve transfer yasağı getiriliyor. Tüm bunlara karşın, ihlaller devam ediyorsa, bu kez UEFA ilgili kulübe men cezası veriyor. Bugüne kadar bu kriterlere uymayan bir çok kulüp Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi’ne alınmayarak, bu yaptırımlara maruz kaldı.

Bu bağlamda kulüpler, yönetsel giderlerini disipline etmek için dört risk göstergesine göre değerlendiriliyorlar. Bu değerlendirme sonucuna göre kulüpler, bu göstergelerden birisi veya birden fazlasını ihlal ediyorlarsa, bu kulüplerden detaylı bilgi isteniyor ve bu kulüpler incelemeye alınıyor.

UEFA böylesi bir durumda kulüplerden mevcut finansal bilgilerini ve ileriye yönelik bir yıllık bütçelenmiş güncel finansal bilgilerini istiyor.

Peki, UEFA hamgi göstergelere göre kulüplerden finansallarını ve ileriye yönelik projeksiyonlarını istiyor?

UEFA Temel Risk Göstergeleri

UEFA risk göstergelerini kısaca 4 başlık altında ele almış. Bunlar:

1. 1.Kulübün faaliyetlerinin devamlılığı göstergesi: UEFA’ya Sunulan ve bağımsız dış denetimden geçmiş yıllık veya ara dönem mali tabloları hakkındaki denetçi raporunda eğer denetçi Kurum, kulübün devamlılığı hakkında şartlı veya olumsuz görüş bildirmişse,

2. 2.Eksi özkaynak : Futbol kulübünün (şirketin) sermayesi uğranılan zararlar nedeniyle negatife (eksiye) dönmüşse,

3. 3.Başabaş Açığı: Kulüp son 3 yılın herhangi birinde başa baş açığı vermişse, yani 5 mio Euro üzerinde zarar ettiyse,

4. 4.Tahsili Gecikmiş Alacaklar: Kulübün son ilgili yıl 30 Haziran tarihli finansalları itibariyle vadesi geçmiş ve ödenmemiş borcu (futbolculara, teknik direktörlere, diğer kulüplere, vergi dairesi ya da sosyal güvenlik kurumlarına) bulunuyorsa; ki bu gösterge 1 Haziran 2011’de yürürlüğe girdi ve 2011/12 sezonunda uygulanmaya başlandı. Anımsanacağı üzere, bu göstergenin uygulanmasıyla birlikte, Beşiktaş Mayıs 2012’de vadesi geçmiş borçları yüzünden 1 yıl UEFA kupalarından men edilmişti.

UEFA Ek Risk Göstergeleri

Yukarıda belirtilenlere ek olarak UEFA kulüpten aşağıdaki durumlarda da ek bilgi talep edebiliyor. Bunlar:

1) Çalışanlara ödenen ücretler (futbolcu, teknik direktör vb.) gelirlerin %70’inden fazlaysa,

2) Şirketin net borcu gelirlerin %100’ünü aşıyorsa (Net Borç Tanımı: Finansal Borçlar + Ortaklara/ilişkili kurumlara borçlar + Transfer Borçları - Transfer Alacakları - Nakit ve Nakit Benzeri)

•  
• Yıllar İtibariyle FFP Kabul Edilebilir Zarar Tutarları

Tweet

Tweetle                      Paylaş                        Paylaş