Tuğrul AKŞAR- 26 Mart 2021 Geçen hafta Süper Lig'in dört büyük kulübünün finansal borçları Bankalar Birliği liderliğinde Ziraat Bankası, Halkbank, Denizbank ve Yapı Kredi'den oluşan konsorsiyum tarafından yeniden yapılandırıldı. Bu anlaşmayla Beşiktaş, Galatasaray ve Trabzonspor’un finansal borçları ikinci kez yeniden yapılandırılmış oldu. Bilindiği üzere Fenerbahçe, koşulların kulübe uymadığı gerekçesiyle daha önceki borç yapılandırmaya katılmamıştı.

Beşiktaş, Galatasaray ve Trabzonspor’un 2019 son çeyreğinde 5+2 yıl olarak yapılandırılan finansal borçları, Fenerbahçe’nin de katılımıyla yeni anlaşmayla 2+7 yıl olarak güncellendi. Bu anlaşma hükümleri gereğince, iki yılı ödemesiz olmak üzere kulüplerin toplam finansal borçları dokuz yıl olarak güncellendi. Bu süreçte, kulüpler ilk iki yıl anapara ödemesi yapmayacaklar, sadece faiz yükümlülüklerini yerine getirecekler.

Kulüpler ve Federasyon Memnun

Borç yapılandırmadan kulüpler ve federasyon memnun görünüyor.

Nasıl memnun olmasınlar ki?

Vadesi gelen yükümlülüklerini yerine getiremeyen kulüpler bu yapılandırmayla iki yıl daha zaman kazanmış oldular.

İki yılın sonunda ne olacak diye kulüplere soracak olursanız, büyük bir olasılıkla alacağınız yanıt: “Daha bugünden iki yıl sonrasını düşünmeye gerek olmadığı”dır. Doğal olarak genel tavır bu olunca, ikinci yılın sonunda yeni bir yapılandırmanın kulüpleri beklediğini görmek çok da zor olmasa gerek.

Bu yapılandırma federasyon başkanı Nihat Özdemir’in de dile getirdiği gibi “…kulüpleri rahatlatacak”, onların “nefes almalarına ve önlerini görebilmelerine”[1] olanak sağlayacak…

Kulüplerin bu yapılandırma ile nefesleneceklerinde hemfikirim. Ancak, önlerini görebilecekleri konusunda aynı düşüncede değilim. Zira bu yapılandırma stratejik bir politika değişikliği anlamına gelmiyor ki, kulüpler önlerini görebilsinler. Bu süreçte kulüplerin finansal olumsuzluklarını gidermeye yönelik radikal çözümler içeren bir yapılanmaya gidilmeksizin bu sorunların üstesinden gelebilmek mümkün değildir. Bu haliyle yapılandırma, kulüplerin içinde bulundukları likidite krizini aşmalarına yardımcı olabilecek nefes açıcı bir işleve sahiptir. Onların finansal soluklanmalarına imkan veren takviye bir ilaç niteliğindedir. Bu eylem günü kurtarmaya yarayan, kronik sorunu çözmeyen, akut sorunlara palyatif çözüm getiren taktiksel bir müdahaledir. Oysa, kulüplerimizin önlerini görebilmeleri, onları bu sorunlara iten temel politikalarda yapılacak stratejik değişikliklere bağlıdır. Sürekli yetersizlik ve kriz üreten patolojik bünyeye yapısal müdahalede bulunmadan sorunu çözmek mümkün değildir.

Bu konuda Beşiktaş kulübü başkanı Ahmet Nur Çebi, “Popülist yaklaşımlarımız nedeniyle pandemide daha da zorlandık. Bundan sonra mali disiplin içerisinde olmak zorundayız. Bu anlaşma ile bugünü kurtarmış olabiliriz ama geleceği kurtarmak için tüm kulüplerin mali disipline sahip çıkması, popülist hareketlerden vazgeçmesi gerekmektedir”[2] diyerek, yakıcı sorundan nasıl çıkılabileceğinin ip uçlarını veriyor.

Şüphesiz ki, bu hayati sorundan kurtulabilmenin yolu “mali disiplin içerisine girmek”ten geçiyor. Peki bu konu nasıl yaşama geçirilecektir? Hangi stratejik politika ve planlarla bu amaca ulaşılacaktır? Görülüyor ki, yaşamsal öneme sahip bu konuda kulüplerimiz bir türlü yol alamıyor, eylemleri söylemlerinin tersine gerçekleşiyor.

Anlaşma Teknik Olarak Ne Kadar Uygun?

Öncelikle bu dört kulübün Kamuyu Aydınlatma Platformu’na gönderdikleri finansal tablolarında yer alan bazı temel mali verileri değerlendirerek, anlaşmanın teknik olarak kulüplere ne kadar uygun olduğuna bakalım.

Dört kulübün toplam borçları 2020 yıl sonu finansallarına göre 14 Milyar TL’na[3], mali kesime olan finansal borçları ise 8,45 Milyar TL’na ulaşmış durumda.[4] Kulüplerin pandemi öncesi toplam gelirleri ise 2,1 Milyar TL olarak gerçekleşti.[5]Dört kulübün birikimli zararları 3,9 Milyar TL iken, özkaynak açıklarıysa 2,3 Milyar TL’na yükseldi.[6] Kulüplerin 30.11.2019-30.11.2020 dönemine ait yıllık zararları toplamıysa 535,9 Milyon TL olarak gerçekleşti.[7]

Şimdi yukarıdaki veriler ışığında bazı teknik değerlendirmeler yapalım:

1.Rayiç piyasa faiz oranları üzerinden 8,5 Milyar TL banka kredisi bulunan dört kulüp 2 yılda yaklaşık 3 ila 3.4 Milyar TL arasında bir faiz yükü altına girecekler. (Kamuoyu ile paylaşılmadığından tahmini iki farklı faiz oranına göre (% 17 ve % 20) üzerinden kredi faiz hesaplaması yapılmıştır)

2.Yıllık faiz yükü anapara ödemesiz dönem olan ilk 2 yıl için 1.7 ila 1.45 Milyar TL civarında olacağı; izleyen yıllarda anapara ödemesine bağlı olarak faiz yükünün giderek azalıp son yıl (dokuzuncu yıl sonu) itibariyle 180-210 Milyon TL civarında olacağı hesaplanmıştır.

3.Dört kulübün bu faizi bankalara hangi dönemlerde ödeyecekleri kamuoyuna açıklanmadığı için, teamüle uygun olarak altı ayda bir faiz ödemesi yapılacağını varsayarsak, kulüpler ilk iki yıl için her altı ayda bir ortalama 750 ila 840 Milyon TL arası bir tutarı bankalara ödemek zorundalar. Eğer yıllık faiz ödemesi yapılacaksa, dört kulübün ilk iki yıllık bankalara ödeyecekleri faiz tutarı toplamı yaklaşık 1.5 ila 1.7 Milyar TL civarında olacaktır.

4.Dört kulübün dokuz yıllık vade içinde bankalara ödeyecekleri toplam faiz tutarı % 20 faiz üzerinden 9.35 Milyar TL; % 17 faiz oranı üzerinden de 7.95 Milyar TL civarında gerçekleşmesi beklenmektedir.

5.Ödemesiz iki yıllık dönemin sonunda, yani kulüplerin 2023’ün Mart’ında bankalara ödeyecekleri anapara toplamı 1,062 Milyon TL civarında olacaktır.

6.İki yıllık anapara ödemesiz dönemin sonunda ilk anapara taksiti ve faiz tutarı olmak üzere kulüplerin bankalara ödemesi gereken toplam tutar en az 2,3 ila 2,7 Milyar TL civarında olacaktır.

7.Dokuzuncu yılın sonunda dört kulübün bankalara ödeyecekleri toplam faiz tutarı tahmini %20 faiz oranı üzerinden 9.350 Milyon TL; tahmini % 17 faiz oranı üzerinden de 7.948 Milyon TL olacaktır.

8.Buna göre kulüpler mevcut gelirlerinin 4,5 katı kadar faiz ödemek yükü altına girmiş olacaklardır ya da bir başka ifadeyle dört buçuk yıllık gelirlerini faiz olarak ödeyeceklerdir.

9.Dört kulüp kredi vadesi boyunca bankalara 8.5 Milyar TL anapara ve yaklaşık 8-9 Milyar TL de faiz ödemesi olmak üzere toplam 16-17,5 Milyar TL para ödemesi gerçekleştireceklerdir. Buna göre, yıllık ortalama kulüp ödemeleri toplamı 1,7 ila 1.8 Milyar TL olması beklenir.

10.Kulüplerin bu süre içinde gelirlerinin her yıl ortalama faiz oranı kadar, yani % 20 artması durumunda, kulüplerin ödediği faiz ve anapara toplamı ancak beşinci yılda onların gelirlerinin % 50’sinin altına düşmektedir. Somutlarsak: Kulüplerin gelirleri her yıl ortalama % 20 artarsa, beşinci yılda kulüplerin toplam gelirleri 4.3 Milyar TL’na yükselirken, kredi geri ödemeleri toplamı da bu tutarın % 48’i olan 2,1 Milyar TL civarında olmaktadır. Yani, kulüplere kredi geri ödemeleri sonrası 2,2 Milyar TL serbest para kalmaktadır. İkinci senaryoya göreyse, yıllık gelir artışı her yıl %10 olursa, kulüplerin bankalara ödeyecekleri kredi geri ödemeleri toplamı ancak yedinci yılda gelirin % 50’sinin altına düşmektedir. Somutlarsak: Kulüplerin gelirleri her yıl ortalama % 10 artarsa, yedinci yılda kulüplerin geliri 3,7 Milyar TL’na ulaşırken, kredi geri ödemeleri toplamı bu tutarın %46’sı olan 1.7 Milyar TL olmaktadır. Yani, kulüplere kredi geri ödemeleri sonrası 2 Milyar TL serbest para kalmaktadır.

11.Yapılandırılan kredi nedeniyle tahakkuk edecek faiz üzerinden yaklaşık 500 Milyon TL civarında bir BSMV yükümlülüğünün doğacağını da unutmamak gerekir. Dolayısıyla, faizin dışında görünmeyen ekstra bir maliyet kalemi olarak bu vergi de, kulüplerin finansal yüklerini daha da artıracaktır. 

Sonuç: 

Bu anlaşma ile finansal yükümlülüklerini yerine getiremeyen kulüplere finansal soluklanma olanağı yaratıldı. Ancak yapısal problemler bulunduğu için şu anda kulüplerin borçlarının yeniden yapılandırılması, sorunun iki yıl daha ötelenmesi anlamına geliyor. Zira, bundan önceki borç yapılandırmada da aynı konuları gündeme getirmiş ve bu kulüplerin faiz kaynaklı borçlarının daha da artacağını ifade etmiştim,  aynen de öyle oldu. Kulüplerin finansal yükümlülükleri daha da arttı. Kulüplerin mali yapılarında çözüm bekleyen önemli sorunlar var. Özkaynak açıkları gelirlerinin bir buçuk katına, birikimli zararlarıysa iki katına ulaşmış durumda. Faaliyetlerinden kar elde edemedikleri için sürekli borçlanmak durumunda kalan, sürekli bütçe açığı veren, gelirleri pandemik etkiyle birlikte % 35 daha gerileyen kulüplerin finansal dengeleri yitmiş durumda. 

Sağlıklı ve dengeli bir mali yapıya sahip olmayan kulüplerde, tekrar finansal dengeyi sağlamak mümkün değildir.  Bu anlaşma ile finansal borçlar daha da artacak. Artan faiz yükü nedeniyle borçlar döndürülemez, günü gelen taksit ve ana para ödemeleri yapılamaz noktaya gelecektir. Kaldı ki, 2+7 yıl kulüpler için finansal anlamda makul bir süre değildir. Çünkü kulüplerin 2 yılın sonunda ödeyecekleri yaklaşık faiz yükü 2,9 ila 3.4 Milyar TL arasında olabilecektir. Bu tutar dört kulübün 2019 sonu toplam gelirleri olan yaklaşık 2.1 milyar TL'nin 1.6 katına karşılık geliyor. 

Diğer faaliyet giderlerini de eklediğinizde, bu dört kulübün toplam gelirleri faaliyet ve finansman giderlerini karşılayabilecek yetenekte değildir. Doğal olarak şunu şimdiden söyleyebilirim ki: 2 yılın sonunda bu kulüpler bu yapılandırmadan gelen 2 yıl anapara ödemesiz dönemin faiz yükünü bile ödeyemeyeceklerdir. 

Finansal anlamda kredibiliteleri erozyona uğramış, ticari ve ekonomik anlamda gelirleri erimiş, finansal yükümlülüklerini yerine getiremeyen bu kulüplerin başkaca bir finansal hamleleri de kalmamıştır. Sıcak para arayışı içinde olan bir mali yapının yangınını ancak bu şekilde söndürmeye çalışıyorlar. Ama bu müdahale ile yangın sönmüyor, sönmüş gibi görünüyor. 

Kulüpler kısa vadede finansal olanaklarını ve ekonomik olarak gelirlerini artırma olanağına sahip olamadıkları için her türlü tavizi vermek durumundalar. Olayın finansör yönüne bakıldığında ise, bu mali yapıları kredilendirmek normal koşullarda çok mümkün olamazdı. Çünkü, krediyi geri ödeyebilecek bir mali yapı ve bu mali yapıyı ayakta tutacak bir nakit akışı bulunmuyor. Kredinin geri ödemesini sağlayacak temel unsur kulübün nakit akışıdır. Oysa, bugünkü koşullarda kulüplerin nakit akışları ciddi bozulmuş durumda. Kendi faaliyet giderlerini, yani oyuncusunun maaş ve ücretini bile ödemekte zorlanan kulüplerin özkaynakları negatife dönmüş, çalışma sermayeleri erimiş durumdadır. faaliyetlerinden dönemsel olarak bile karlılık yaratamayan, geçmiş yıllardan gelen birikimli zararların altında ezilmiş bir mali yapıdan bahsediyoruz. 

Bu koşullar altında bir mali yapının kredilendirilmesi teknik olarak çok uygun olmamakla birlikte, siyasetin de yönlendirmesiyle bu yapılandırma gerçekleştirilmiştir. Çünkü, bu dört kulübün mali yapısı teknik anlamda TTK 376.ya göre teknik iflas durumundadır. Özkaynakların üçte ikisini yitirmiş durumdalar ve bu özkaynak açığını giderememektedirler. Ne var ki, söz konusu mali yapıların spor sektöründe olması, sahip oldukları popülarite ve yaygın taraftar tabanı,  Türk Ticaret Kanunu'nun 376.maddesinin  çalıştırılmamasına neden oluyor. 

Diğer taraftan Beşiktaş başkanı Ahmet Nur Çebi'nin " Bankalar borcu yapılandırmazsa, o borcu unutmalılar!"[8] ifadesi de, bankaların çaresizliğini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda bankalar da biraz da mecburiyetten (kredilerini tahsil etme olankalrının kısa vadede çok mümkün olmaması nedeniyle) yetersiz ve batak durumdaki bu mali yapıları kredilendirilmek durumunda kalmışlardır. 

Özetle, Kulüpler Bu Mali Yapılarla UEFA’dan Vize Alamaz! başlıklı yazımda da (http://www.futbolekonomi.com/index.php/haberler-makaleler/ekonomi/35-tugrulaksar/4874-bu-mali-yap-uefadan-vize-alamaz.html) analiz ettiğim ve Finansal Futbol isimli kitabımda da net olarak ortaya koyduğum üzere bu kulüpler TTK 376.maddesi kapsamında "Teknik İflas"a sürüklenmişlerdir. Bu saptamayı aşağıdaki tespitlerimle de desteklemek istiyorum. 

Nitekim dört kulübün finansal verilerinden ortaya çıkan genel sonuçları aşağıda sizlerle paylaşıyorum.  

Tweet

Tweetle                      Paylaş                        Paylaş