Tuğrul Akşar/ 1 Eylül 2015 Geçen hafta çekilen kuralarla, bu yıl Süper Ligi Şampiyonlar Ligi’nde temsil edecek Galatasaray’ın rakipleri belli oldu. C grubunda mücadele edecek Galatasaray’ın rakipleri İspanyol Atletico Madrid, Poretkizli Benfica ve Kazak takımı Astana…

Bu hafta biz Galatasaray’ın Şampiyonlar Ligi’nde ne yapacağından daha çok, bir Türk takımının bu kupayı havaya kaldırma şansının bulunup bulunmadığını analiz edeceğiz. Bu nedenle, Şampiyonlar Ligi’nin kurulduğu 1992-93 sezonundan bu yana şampiyon olmuş tüm takımları ve onların liglerini inceleyeceğiz. Bunu yaparken de, bu şampiyonlukları ne tür faktörlerin etkilemiş olabileceği üzerinde durmaya çalışacağız. Bu kapsamda, yaptığımız regresyon analizi sonuçlarını, sizleri çok sayılara boğmadan paylaşacağız.

Şampiyonlar Ligi’nde En Fazla Maçı İngilizler Oynadı

Tablo:1) bize UEFA Şampiyonlar Ligi’nde en fazla maç oynayan kulüplerin yer aldığı Liglerin Merkez Ligler olduğunu gösteriyor. Şampiyonlar Ligi’nde Premier Lig ekipleri 2003-04 ile 2012-13 sezonları arasında toplam 418 maça çıkarken, ikinci sırada 381 maç sayısı ile İspanyol La Liga ekipleri geliyor. İtalyan Serie-A takımları ise 333 maç sayısı ile üçüncü sırada yer alıyor.   

Bu tablo Şampiyonlar Ligi’ne katılan ülkelerin oynadıkları maç yoğunluklarını göstermesi bakımından çok önemli. Çünkü, istatiksel olarak en fazla sayıda maça çıkan ülke ligleri göreceli de olsa, bir rekabet üstünlüğüne sahip oluyor.

2003-14 sezonları arasında Şampiyonlar Ligi’nde en fazla maç yapan kulüplerden oluşturulan aşağıdaki Tablo:1) takım sayılarındaki yoğunlaşmayı göstermesi bakımından ilginç görünüyor.

Tablo:1) 1992/93- 2012-13 Arası Şampiyonlar Ligi’nde En Fazla maç Yapan Ülkeler

Analizimize geçmeden önce Şampiyonlar Ligi’ni bugüne kadar hangi takımların ve liglerin kazandığına bir bakalım. Bu analizimize temel dayanak oluşturacak bir tablo. Bu nedenle önce Tablo:2)’yi sizlerle paylaşıyorum.

İki İspanyol Devi Şampiyonlar Ligi’ni Parselledi

Şampiyonlar Ligi şampiyonu bir takımı, hangi kritik faktörler başarıya götürüyor. Bugüne kadar ki şampiyonlara bakarak, bir kanıya varmaya çalışacağız. Bu amaçla ilk olarak, bugüne kadar hangi takımların Şampiyonlar Ligi’ni kazandıklarına bir bakalım.

Aşağıdaki Tablo:2)’den de görülebileceği üzere, 1992-93 sezonlarından itibaren mücadelenin başladığı Şampiyonlar Ligi’ni, geçen 21 yıllık sezonda yedi ülke liginden on farklı takım kazanma başarısı gösterebilmiş.

Tablo: 2) Şampiyonlar Ligini Kazanan Takımlar (1992-93/ 2014-15)

Tablo:2)’yi analiz ettiğimizde, bu turnuvada en fazla kazanan Lig olarak karşımıza sekiz kez ile İspanyol La Liga çıkıyor. La Liga’da sadece Real Madrid ve Barcelona toplam dokuz final oynayıp bunların sekizini kazanmışlar.

Yine, bu tabloyu irdelediğimizde toplam 21 şampiyonluğun 19’unun (yani, %90’ı), Beş Büyük Lig kulüpleri tarafından paylaşıldığını gözlemlemekteyiz. Beş Büyük Lig dışından sadece Hollanda Ligi’nden Ajax ile Portekiz Ligi’nden Porto’nun birer kez bu Kupa’yı müzelerine götürebildiklerine tanık oluyoruz.

Bu tablo bize yine, son onbir senede bu Kupa’yı Merkez Lig’lerin domine ettiğini gösteriyor. Bırakın, bir Çevre Lig takımının bu Kupa’yı kazanmasını, bu Lig takımlarının bu Kupa’da finale dahi gelemediklerini somut olarak ortaya koyuyor.

Beş Büyük Lig içinde bu kupada en düşük performansı Fransız Lig 1’in gösterdiğini gözlemliyoruz. Sadece Kupa’nın ilk yılında Olympique Marseille’nin bu kupayı kazandığını görüyoruz. , İspanyolların iki dev takımının açık ara bu kupada üstünlüklerini görüyoruz.

Bu kupada en çok kazanan iki takım La Liga’dan Real Madrid ve Barcelona. İki takımın toplam sekiz şampiyonluğu bulunuyor.

Bir Şampiyonluğu Ne Belirliyor?

Şüphesiz ki, bir şampiyonluğu belirleyen kalitatif ve kantitatif değerler bulunur. Örneğin, bir takımın sahip olduğu oyuncu kadrosunun yeteneği, kalitesi, teknik adamın oyun stratejisi, kalitesi, yönetsel ve teknik yeterliliği gibi bazı ögeler, o takımın kalitatif değerliliğini bize gösterir. Bu bağlamda, kalitatif değerler şampiyonluğu belirleyen önemli etmenlerdir. Bunların yanısıra bir de, takımın sahip olduğu parasal gelir, gider bütçesi, takım değeri, marka değeri, stadının kapasitesi, finansal göstergeler vb. gibi, kalitatif değerleri doğrudan etkileyen ve biçimlendiren niceliksel, yani somut olarak ölçümlenebilen sayısal değerler bulunur ki, bunlara da kantitatif değerler diyoruz. Kantitatif değerler, kalitatif değerler kadar önemli olup sonuca doğrudan etki ederler. Bu iki değerler bütününün optimal dengesi, o takıma şampiyonlukları getirir ya da götürür.

Biz 1992-93 ile 2013-14 arası Şampiyonlar Ligi sürecinde şampiyon olan takımların yıllar itibariyle 1) Takım değerlerini, 2) Toplam Gelirlerini ve 3) Piyasa Değerlerine ilişkin 21 yıllık tarihsel serilerini dikkate alarak regresyon analizimizi gerçekleştirmeye çalıştık. Bu süreçte bazı takımların (Ajax, Porto ve O.Marsilya) marka değerleri ve takım değerlerini ilk beş yıl için tespitte zorlandığımız için seriyi 15 yıl ile sınırlı tuttuk.

Analizimize temel dayanak oluşturan takımların güncel değerleriyle yer aldığı aşağıdaki tabloyu da bilgi amaçlı sizlerle paylaştık. Burada, temel amacımız: şampiyonluğun belirlenmesinde, bir takımın sahip olduğu kadronun parasal büyüklüğünün, o kulübün toplam parasal gelir büyüklüğünün ve marka değerinin Şampiyonluğu ne kadar etkilediğini ortaya koymaya çalıştık.

Tablo:3) Şampiyonlar Ligi’ni Kazanan Takımların Güncel Mali Göstergeleri

Biz Şampiyonlar Ligi’nde şampiyon olan takımların daha çok kantitatif, yani nicelik olarak ölçülebilir değerlerini baz alarak bir analiz yaptığımızda, karşımıza aşağıdaki sonuçların çıktığını görüyoruz.

1)Şampiyon olan takımların bonservis bedelleri üzerinden takım değerleri özellikle son onbeş senede ortalama yüzde 275’lik bir artış kaydetmiştir. Bu artış, bazı kulüplere (Real Madrid, Barcelona, Manchester United ve Bayern Münih’e) ciddi rekabet üstünlüğü getirmiştir. Takım değerlerindeki yukarı yönlü bir değişim şampiyonluğu %82 etkilemektedir.

1. 2)Takımların parasal gelirlerindeki artış, kulüpleri şampiyonluğun ciddi adayı haline getirmesine karşın, parasal gelirdeki artış, kadro değerinde bir artışa yol açabiliyorsa, şampiyonluğu %78 etkilemektedir. Bu bağlamda, özellikle Parasal gelir artışı ile takım değeri artışı arasında kuvvetli bir korelasyon bulunmaktadır.

2.  

3. 3)Takımların marka değerlerindeki artış ile parasal gelirleri arasında sıkı bir korelasyon bulunmuyor. Ancak zaman içinde marka değerleri artan kulüplerin, süreç içinde takım değerlerinin de arttığı görülüyor. Bu nedenle, takım değeri ile kulüp marka değeri arasında çok sıkı olmasa da, bir korelasyonun bulunduğu görülüyor.

4.  

5. 4)Sonuçta, artan marka değerinin şampiyonluğa etkisinin yüzde 38 civarında olduğunu gözlemliyoruz.

6.  

7. 5)Şampiyonlar Ligi’nde özellikle son onbeş yılda, bazı takımlarda ciddi bir finansal konsantrasyon gözlemliyoruz. Bu kulüpler gerek finansal gelirlerinde, gerekse takım değerlerinde ciddi bir konsolidasyona ulaşmış durumdalar ve bu nedenle sportif anlamda Lig’i domine eder duruma gelmiş vaziyetteler. Yani, bu kulüpler sahip oldukları parasal büyüklükler ile kendilerine sportif rekabet üstünlüğü sağlamış durumdalar.

Sonuç

Yaptığımız analizde gördük ki; Şampiyonlar Ligi’ni kazanan takımların yüksek takım değerleri, şampiyonluğun kazanılmasındaki en büyük etken. Bu değerlere ulaşabilmenin yolu ise parasal gelirleri artırmaktan geçiyor. Parasal gelirdeki artış ise, bir yandan takım değerini artırırken, diğer taraftan marka değerine de olumlu etki yapıyor.

Şampiyonlar Ligi’nde son onbeş senelik rekabete baktığımızda, özellikle Beş Büyük Lig’in bu kupalarda ciddi bir rekabet üstünlüğüne ulaştığını gözlemliyoruz. Bu liglerde yer alan takımların süreç içinde finansal gelişimlerinin, sportif gelişimlerinin üzerinde bir hızla ivmelenmesi, bu kulüplere ciddi rekabet üstünlükleri sağlıyor. Bu takımların, bu nedenle sürekli olarak parasal gelirleri, Liglerin finansal gelişimlerinin de sağladığı sinerjiyle bir artış trendine girmiş durumda. Artan parasal gelirler, daha yetenekli ve değerli kadroların oluşmasına ortam ve olanak sağlıyor. Takım değerleri yükselen bu kulüpler, Avrupa’nın en önemli organizasyonu Şampiyonlar Ligi’nde adeta bir kartel oluşturmuş vaziyetteler. Bu tekel onların süreç içinde marka değerlerinin daha da büyümesine imkan veriyor. Bu gelişim trendi, bu kulüpleri adeta finansal ve sportif bir deve dönüştürüyor. Bu nedenle Çevre Liglerden bir takımın, UEFA’nın bir numaralı kupasını kazanması ne yazık ki, mümkün görünmüyor.

Tüm bunların ötesinde şüphesiz ki, futbol her türlü sürprize açık bir oyundur. Aksi taktirde, Porto’nun 2003-04’teki şampiyonluğunu nasıl açıklayacağız? Ancak finansal futbolda artık sürprizlere sadece maç başına tanık olabiliriz ama turnuvada sürpriz ise favoriler karşısında çok ama çok küçük bir olasılık. Çevre Liglerden bir takımın, Merkez Lig takımları karşısında turnuvada sürpriz yaparak, UEFA’nın 1 numaralı kupasına favoriler karşısında ulaşma olasılığı ise yüzde birin altında maalesef. Analizler bunu doğruluyor.

Atletico Madrid’in geçen seneki finalde kaybetmesi ise bu statüye girmiyor. Atletico Madrid bir Merkez Lig takımı olmanın yanı sıra, 355 milyon Takım değeri ve 170 Milyon Euro’ya ulaşan kulüp geliriyle zaten favoriler arasına girmiş durumda. {jcomments on}

-------------------------------

Dipnot ve kaynaklar:

^[1] Takım değerleri için bkz. http://www.transfermarkt.com/

[2] Kulüp gelirleri için bkz.  http://www.futbolekonomi.com/images/stories/raporlar/Mali/gx-football-money-league-2015.pdf 

^[3] Kulüplerin Marka Değerleri için bkz. www.futbolekonomi.com

 ^[4] (Bu çalışmayı bilinenin ilanı olarak ta yorumlayabilirsiniz ama ekonometrik olarak ta, bu analizimiz bu bilinenleri bir kez daha doğruluyor)

Tweet

Tweetle                      Paylaş                        Paylaş