Türkiye’de futbol sahasındaki şiddetin arkasında gündelik hayatın içerisinde yaşanan şiddet pratikleri yer almaktadır. Şiddeti sadece yaşanan olaylar olarak düşünmemeliyiz, şiddeti nasıl gördüğümüz yaşanan olayları engellemeden, değerlendirmeye kadar bir dizi yaklaşımı da etkilemektedir. Wieviorka’ya göre şiddet; kendini ifade etme olanağı bulamayan öznenin kendini anlatma biçimidir. Bu anlatma biçimi fiziksel şiddet uygulayarak karşısındaki insanı yaralama hatta öldürmeye kadar varabilmekte ya da sözel şiddete başvurarak aşağılama, psikolojik yönden yıkama uğratma biçiminde gerçekleşebilmektedir. Türkiye’de gündelik hayat pratiklerinin her iki şiddet türünü de fazlasıyla kullandığını ve hayatın her alanını kapsayan şiddet fenomeninin daha küçük yaşlardan itibaren hepimizi tehdit ettiğini sık sık gazetelerde/televizyonlarda yayınlanan haberlerle öğrenmekteyiz.

Ne olursa olsun kazanma anlayışının benimsendiği bir toplumsal yapıda, bunu güç kullanarak halleden delikanlı kültürünün temsilcileri televizyonlarda oynayan diziler aracılığı ile gençlere ‘rol modeli’ olarak gösterilmektedirler. Delikanlılığın toplumsal hayat içerisinde yayılmasında hukuk ve adalet sisteminde yaşanan sıkıntıları, güç ve kaba kuvvet yoluyla çözmeyi tercih eden anlayışın etkisi kadar, bu yapının meşrulaşmasına imkan tanıyan devlet erkinin de rolü bulunmaktadır. Giderek daha fazla güç ve para merkezli bir gençlik profilini ön plana çıkartan toplumsal yapının arkasından şiddetin görünür hale gelebildiği üstelik kimlik boyutuyla kendileri gibi olan kitlelere eklemlenebildiği futbol taraftarlığı açısından durum aslında son derece net bir biçimde ortada durmaktadır. Tabloyu iyi okuyabilmenin yolu ise gençlerin ilgi ve beklentilerini yakalamaktan ve onların geleceğe yönelik beklentilerinin neler olduğunun bilinmesinden geçecektir. Futbol ve futbol sahalarında yaşananlar aslında olayın görünen yada başka bir deyişle görünmesine müsaade edilen boyutudur. Asıl gerçeklik için daha derinlere inmek ve olan biteni yakalamak gerekmektedir. Bu yapılmadığı müddetçe de, çıkartılan yada çıkartılacak yasalarla futbol sahalarındaki şiddetin önüne geçilemez!!!

Başarıya ulaşmak için her yol mubahtır mantığını kendisine düstur olarak alan kitle açısından kazanmak en önemli ve en temel amaç haline dönüşmüştür. Bu hedefe ulaşmak için şiddet kullanmaktan kaçınmamak, futbol sahalarında çok bilinen bir sloganda kendisini ele vermektedir: “Vur, Kır, Parçala, Bu Maçı Kazan”. Kendileri tribünlerde rakip takımı ve hakemleri baskı altına alırken, sokaklarda da rakip takım taraftarları benzer bir korkutma ediminden paylarına düşeni fazlasıyla almaktadırlar. Taraftarlar için kulüp yöneticilerinin de gerektiğinde masaya vurmak suretiyle kulüplerinin haklarını korumaları, federasyona şok baskınlar yapmaları, rakiplerini aşağılamaktan kaçınmamaları istendik davranış türlerindendir. Bütün bunların sonunda taraftarlar için de çok bilindik bir Sezen Aksu şarkısı yaşananları anlatabilmek için imdadımıza yetişmektedir: “Ne Kavgam Bitti Ne Sevdam”.

Türkiye’de futbol sahalarında ortaya çıkan şiddetin çözümsüz bir hal almasında en büyük etken bu yapının aktörlerinin hiç birisinin gerçekten samimi olmamalarıdır. Bir başka deyişle kimsenin bu işin çözülmesini gerçekten istememesidir. Şiddet dilinin egemen olduğu bir toplumsal yapıda, sorunların çözülmesinin yegane aracı yine şiddetin devreye sokulması olacaktır. Başarıya odaklanan kitlelerin gözünde şiddet meşru olarak görülmeye başlandıkça ahlak devre dışı bırakılmakta ve toplumsal hayata ne yazık ki bu modeli ön plana çıkartan kişiler örnek olmaya başlamaktadır. Son dönemde yaşadığımız tartışmalarda öne çıkan futbolun figürlerini bir de bu gözle düşündüğünüzde örneğin tercüman Samet’e kameraların gözü önünde mobing yapan Aziz Yıldırım’ı, en son ceza aldığı karşılaşmada kendinden geçerek, kameralara vurmaya kadar giden Fatih Terim’i nereye yerleştirmeliyiz. Örneklerimi sanat dünyasından İbrahim Tatlıses’e ya da siyaset dünyasından Mehmet Ağar’a kadar uzattığımda gücü öne çıkartan figürlerin rol modeli olduğu bir yapının bizi karşıladığı gerçeği ile karşı karşıya kalırız. Bu rol modellerinin yaptıkları ellerinde bulundurdukları gücün de etkisi ile ‘normal’ ve ‘istendik’ olarak görülürken, onlardan etkilenen sokaktaki çocukların yaptıklarını ‘anormal’ ve ‘istenmedik’ davranışlar şeklinde nitelemek haksızlık olacaktır. Çıkarttığımız ‘şiddet yasalarının’ ısrarla sadece o çocukları kapsaması ve onlara yönelik olarak ısrarla daha şiddetli hale dönüştürülmesi ise futbol sahalarındaki şiddeti ortadan kaldır(a)mayacaktır! Gerçekten çözmek istiyorsak toplumsal yaşantımız kadar futbol dünyamız için de başka bir dili dolaşıma sokmamız gerekiyor. Aksi takdirde futbol sahalarında her geçen gün daha fazla birbirini ötekileştirmeye başlayan ve şiddeti kendini ifade etme biçimi haline dönüştüren genç taraftarların çıkarttığı olayların ardından(başka ölüm ve yaralanmalarla birlikte) hep birlikte Sarkis Efendinin o unutulmaz şarkısını her seferinde bir başımıza söylemek zorunda kalırız: “Kimseye Etmem Şikayet, Ağlarım Ben Halime”.{jcomments on}